{"id":6,"date":"2006-01-25T12:39:22","date_gmt":"2006-01-25T12:39:22","guid":{"rendered":""},"modified":"2019-01-05T11:10:51","modified_gmt":"2019-01-05T11:10:51","slug":"sach-khai-huyen-mac-khai-cuoi-cung-77","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/sach-khai-huyen-mac-khai-cuoi-cung-77\/","title":{"rendered":"S\u00e1ch Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n: M\u1ea1c Kh\u1ea3i Cu\u1ed1i C\u00f9ng"},"content":{"rendered":"
\n\tCopyright Notice:<\/strong> All Rights Reserved © 2012 Vietnamese Christian Mission Ministry. <\/em>Thông Báo Tác Quy\u1ec1n:<\/strong> M\u1ecdi tác quy\u1ec1n thu\u1ed9c v\u1ec1 Vietnamese Christian Mission Ministry. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi có th\u1ec3 sao chép, ph\u1ed5 bi\u1ebfn d\u01b0\u1edbi m\u1ecdi hình th\u1ee9c nh\u01b0ng xin gi\u1eef \u0111úng nguyên v\u0103n, k\u1ec3 c\u1ea3 thông báo v\u1ec1 tác quy\u1ec1n này.<\/em><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\tHu\u1ef3nh Christian Timothy<\/strong><\/span><\/span>
\n\t <\/div>\n
\n\t"Ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc cùng nh\u1eefng ai nghe các l\u1eddi tiên tri này
\n\tvà gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép trong \u0111ó,
\n\tvì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n."<\/em>
\n\t(Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:3)<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\tÝ ngh\u0129a tên sách<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tTên cu\u1ed1n sách cu\u1ed1i cùng c\u1ee7a Thánh Kinh, trong các b\u1ea3n d\u1ecbch Vi\u1ec7t ng\u1eef, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch là "Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n" ho\u1eb7c "Kh\u1ea3i Th\u1ecb". Các b\u1ea3n d\u1ecbch Anh ng\u1eef cùng th\u1ed1ng nh\u1ea5t d\u1ecbch là "Revelation". Ch\u1eef revelation phát xu\u1ea5t t\u1eeb ch\u1eef g\u1ed1c apokalupsis trong ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p. Apokalupsis là m\u1ed9t t\u1eeb ng\u1eef ghép, g\u1ed3m "apo" có ngh\u0129a là l\u1ea5y kh\u1ecfi, c\u1ea5t \u0111i và "kalupsis" có ngh\u0129a là t\u1ea5m màn che. Nh\u01b0 v\u1eady, ngh\u0129a g\u1ed1c c\u1ee7a apokalupsis là vén màn, c\u1ea5t màn che \u0111i, ngh\u0129a bi\u1ebfn th\u1ec3 là s\u1ef1 bày t\u1ecf, s\u1ef1 ti\u1ebft l\u1ed9 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u gì v\u1ed1n kín gi\u1ea5u tr\u01b0\u1edbc \u0111ó.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tD\u01b0\u1edbi \u0111ây là ý ngh\u0129a m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1eeb ng\u1eef liên quan \u0111\u1ebfn tên sách \u0111\u01b0\u1ee3c dùng trong các b\u1ea3n d\u1ecbch Vi\u1ec7t ng\u1eef:<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t1. Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n = M\u1edf ra, trình bày nh\u1eefng s\u1ef1 kín gi\u1ea5u (kh\u1ea3i = khai m\u1edf – huy\u1ec1n = kín gi\u1ea5u)
\n\t2. Kh\u1ea3i Th\u1ecb = M\u1edf ra, trình bày cho xem xét (kh\u1ea3i = khai m\u1edf – th\u1ecb = xem xét, quan sát)
\n\t3. Kh\u1ea3i T\u01b0\u1ee3ng = M\u1edf ra, trình bày b\u1eb1ng hình \u1ea3nh (kh\u1ea3i = khai m\u1edf – t\u01b0\u1ee3ng = hình \u1ea3nh)
\n\t4. M\u1ea1c Kh\u1ea3i = M\u1edf màn, vén màn (m\u1ea1c = t\u1ea5m màn che = kh\u1ea3i = khai m\u1edf)<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tThánh Kinh Vi\u1ec7t ng\u1eef, b\u1ea3n d\u1ecbch Phan Khôi, có dùng t\u1eeb ng\u1eef "m\u1eb7c th\u1ecb" \u0111\u1ec3 d\u1ecbch ch\u1eef apokalupsis. Trong ti\u1ebfng Hán Vi\u1ec7t, m\u1eb7c = im l\u1eb7ng, t\u0129nh m\u1ecbch – th\u1ecb = xem xét, quan sát; v\u1eady, m\u1eb7c th\u1ecb = xem xét hay quan sát s\u1ef1 t\u0129nh m\u1ecbch, im l\u1eb7ng. Thi\u1ec3n ngh\u0129, dùng "s\u1ef1 m\u1eb7c th\u1ecb" \u0111\u1ec3 d\u1ecbch "the revelation" là không \u0111úng ngh\u0129a. \u0110ôi khi, ch\u1eef "m\u1eb7c kh\u1ea3i" c\u0169ng b\u1ecb dùng l\u1ea7m, thay vì dùng \u0111úng ch\u1eef "m\u1ea1c kh\u1ea3i". M\u1eb7c kh\u1ea3i = khai m\u1edf s\u1ef1 im l\u1eb7ng.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tNg\u01b0\u1eddi ghi chép<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tNg\u01b0\u1eddi ghi chép Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n t\u1ef1 x\u01b0ng là m\u1ed9t tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ tên là Gi\u0103ng (1:1), \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi kêu g\u1ecdi làm tiên tri \u0111\u1ec3 "nói tiên tri v\u1ec1 nhi\u1ec1u dân, nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u ti\u1ebfng, và nhi\u1ec1u vua" (10:11). Theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng thì H\u1ed9i Thánh ban \u0111\u1ea7u tin r\u1eb1ng tiên tri Gi\u0103ng chép sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n c\u0169ng chính là s\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi chép Phúc Âm Gi\u0103ng. \u0110\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 3, m\u1ed9t giám m\u1ee5c Phi Châu tên là Dionyssius nêu ra vài b\u1eb1ng c\u1edb cho th\u1ea5y tiên tri Gi\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi ghi sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n không ph\u1ea3i là s\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng:<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t1) V\u0103n phong và ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 Hy v\u0103n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ghi chép sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n khác và kém xa v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ghi chép Phúc Âm Gi\u0103ng (s\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng).
\n\t2) S\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng tránh nh\u1eafc \u0111\u1ebfn tên mình trong Phúc Âm Gi\u0103ng trong khi ng\u01b0\u1eddi ghi chép Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n th\u01b0\u1eddng xuyên nh\u1eafc \u0111\u1ebfn tên mình trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n.
\n\tM\u1eb7c kh\u1ea3i cu\u1ed1i cùng Trang 2
\n\t3) Toàn b\u1ed9 n\u1ed9i dung c\u1ee7a sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n không cho th\u1ea5y có ch\u1ed7 nào ng\u01b0\u1eddi ghi chép t\u1ef1 nh\u1eadn ho\u1eb7c ng\u1ee5 ý mình là m\u1ed9t s\u1ee9 \u0111\u1ed3.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tPh\u1ea7n l\u1edbn các nhà gi\u1ea3i kinh ngày nay \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p nh\u1eadn quan \u0111i\u1ec3m c\u1ed5 truy\u1ec1n: S\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng chính là ng\u01b0\u1eddi chép sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tNgôn ng\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c dùng \u0111\u1ec3 ghi chép<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tSách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p, là ngôn ng\u1eef ph\u1ed5 thông th\u1eddi \u1ea5y. Tuy nhiên, theo các nhà ngôn ng\u1eef h\u1ecdc thì l\u1ed1i hành v\u0103n c\u1ee7a tác gi\u1ea3 sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111\u1ea7y d\u1eaby nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m v\u1ec1 v\u0103n ph\u1ea1m. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft nh\u1eadn th\u1ee9c kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng trong ngôn ng\u1eef m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a ông là ti\u1ebfng A-ram r\u1ed3i vi\u1ebft l\u1ea1i b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p, ho\u1eb7c là Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép b\u1eb1ng ti\u1ebfng A-ram r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p, và \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch b\u1edfi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t kém v\u1ec1 v\u0103n ph\u1ea1m Hy-l\u1ea1p.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t\u0110\u1ecba \u0111i\u1ec3m ghi chép<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tTheo l\u1eddi c\u1ee7a Gi\u0103ng (1:9-11) thì nh\u1eefng kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi ông \u0111ang khi ông \u1edf trên \u0111\u1ea3o Bát-mô. Nh\u01b0ng không ai bi\u1ebft ch\u1eafc ông \u0111ã ghi l\u1ea1i thành sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n lúc ông v\u1eabn còn trên \u0111\u1ea3o Bát-mô hay là v\u1ec1 sau, tr\u1edf l\u1ea1i Ê-phê-sô ông m\u1edbi ghi chép. Các s\u1eed gia không th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1ec1 \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tVictirinus vi\u1ebft: "Gi\u0103ng \u0111ang b\u1ecb hoàng \u0111\u1ebf Domitian \u0111ày làm phu m\u1ecf t\u1ea1i \u0111\u1ea3o Bát-mô, và t\u1ea1i \u0111ó, ông \u0111ã nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1c kh\u1ea3i…. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 t\u1ef1 do, ông \u0111ã vi\u1ebft l\u1ea1i nh\u1eefng m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111ã nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi."
\n\tJerome vi\u1ebft: "N\u0103m th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n sau c\u01a1n bách h\u1ea1i c\u1ee7a Nero, Gi\u0103ng b\u1ecb \u0111ày t\u1edbi \u0111\u1ea3o Bát-mô, và t\u1ea1i \u0111ó, ông \u0111ã vi\u1ebft sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n… Sau khi Domitian qua \u0111\u1eddi, các chi\u1ebfu ch\u1ec9 tàn ác c\u1ee7a hoàng \u0111\u1ebf b\u1ecb ngh\u1ecb vi\u1ec7n h\u1ee7y b\u1ecf, và Gi\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 l\u1ea1i Ê-phê-sô d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Nerva."<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tTh\u1eddi \u0111i\u1ec3m ghi chép<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tC\u0103n c\u1ee9 vào các s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed, nhi\u1ec1u nhà gi\u1ea3i kinh cho r\u1eb1ng sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép vào kho\u1ea3ng n\u0103m 95 \u0111\u1ebfn 96 trong b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111\u1ea1o Chúa b\u1ecb bách h\u1ea1i d\u1eef d\u1ed9i d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee7a hoàng \u0111\u1ebf La-mã Domitian.
\n\tVI. B\u1ed1i c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed lúc sách \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tDomitian (81-96) là hoàng \u0111\u1ebf La-mã b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c và bách h\u1ea1i H\u1ed9i Thánh \u0110\u1ea5ng Christ dã man nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed La-mã. M\u1eb7c dù tr\u01b0\u1edbc \u0111ó, Nero (54-68), trong nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi mình có bách h\u1ea1i các tín \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ nh\u01b0ng không ph\u1ea3i vì c\u1edb \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a h\u1ecd. Truy\u1ec1n thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng Nero ra m\u1eadt l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t b\u1ecf nh\u1eefng khu dân c\u01b0 l\u1ee5p x\u1ee5p c\u1ee7a thành La-mã \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ch\u1ed7 xây d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n m\u1edbi cho mình. Sau khi c\u01a1n h\u1ecfa ho\u1ea1n kh\u1ee7ng khi\u1ebfp x\u1ea3y ra, dân chúng nghi ng\u1edd \u0111ó là dã tâm c\u1ee7a Nero nên mu\u1ed1n n\u1ed5i lo\u1ea1n. Nero bèn trút \u0111\u1ed5 h\u1ebft trách nhi\u1ec7m làm cháy thành La-mã lên nh\u1eefng tín \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ, v\u1ed1n là m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng hi\u1ec1n hòa, y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i và ra l\u1ec7nh tàn sát h\u1ecd. Khi Domitian lên ngôi, ông tuyên b\u1ed1 mình là \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i th\u1edd l\u1ea1y và g\u1ecdi mình là \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai không ch\u1ecbu th\u1edd l\u1ea1y Sê-sa Domitian, tôn x\u01b0ng ông là \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ch\u1ebft.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tD\u0129 nhiên, các tín \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ th\u1eddi \u1ea5y không th\u1ec3 vâng ph\u1ee5c s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a Domitian, s\u1ef1 kháng l\u1ec7nh \u1ea5y d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed9c b\u1eaft b\u1edb, tàn sát H\u1ed9i Thánh Chúa cách dã man (93-96). Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111au th\u01b0\u01a1ng, kinh hoàng \u0111ó, s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111ã \u0111\u1ebfn v\u1edbi các H\u1ed9i Thánh Chúa. S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n chính là b\u1ea3n hùng ca c\u1ee7a Chân Lý và \u0110\u1ee9c Tin, vang lên gi\u1eefa chi\u1ebfn tr\u1eadn kh\u1ed1c li\u1ec7t c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c bóng t\u1ed1i và s\u1ef1 ch\u1ebft \u0111ang c\u1ed1 chà \u0111\u1ea1p thân xác nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111ã "v\u01b0\u1ee3t kh\u1ecfi s\u1ef1 ch\u1ebft mà vào s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi" (1 Gi\u0103ng 3:13-14).<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tHoàng \u0111\u1ebf Nerva (96-98), ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb Domitian, ngay sau khi lên ngôi li\u1ec1n h\u1ee7y b\u1ecf nh\u1eefng s\u1eafc l\u1ec7nh dã man c\u1ee7a Domitian, nh\u01b0ng máu c\u1ee7a các thánh \u0111\u1ed3 \u0111ã nhu\u1ed9m th\u1ea5m kh\u1eafp \u0111\u1ebf qu\u1ed1c La-mã! H\u1ecd \u0111ã "trung tín cho \u0111\u1ebfn ch\u1ebft" (2:10) v\u1edbi "\u0110\u1ea5ng yêu th\u01b0\u01a1ng chúng ta, r\u1eeda chúng ta s\u1ea1ch m\u1ecdi t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a chúng ta trong chính huy\u1ebft Ngài, và khi\u1ebfn chúng ta tr\u1edf nên nh\u1eefng vua, nh\u1eefng th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5 cho \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi, Cha Ngài"<\/em> (1:5-6).
\n\tKh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:1-3 (d\u1ecbch sát ngh\u0129a):<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n
\n\t\tNguyên nhân, m\u1ee5c \u0111ích và n\u1ed9i dung c\u1ee7a sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\t(1) S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Jesus Christ mà \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi \u0111ã ban cho Ngài \u0111\u1eb7ng t\u1ecf ra cho các tôi t\u1edb Ngài v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1eafp ph\u1ea3i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn thì Ngài \u0111ã sai thiên s\u1ee9 Ngài bi\u1ec3u th\u1ecb cho tôi t\u1edb Ngài là Gi\u0103ng: (2) ng\u01b0\u1eddi \u0111ã làm ch\u1ee9ng v\u1ec1 L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi, v\u1ec1 ch\u1ee9ng c\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Jesus Christ, cùng nh\u1eefng gì ông \u0111ã th\u1ea5y. (3) Ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc cùng nh\u1eefng ai nghe các l\u1eddi tiên tri này và gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép trong \u0111ó, vì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n!<\/em><\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tBa câu \u0111\u1ea7u tiên c\u1ee7a sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n gi\u1edbi thi\u1ec7u nguyên nhân và m\u1ee5c \u0111ích c\u1ee7a sách. Kèm theo \u0111ó là l\u1eddi h\u1ee9a ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh cho nh\u1eefng ai quan tâm \u0111\u1ebfn s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i này b\u1eb1ng cách \u0111\u1ecdc, nghe theo, và gi\u1eef gìn tính trung th\u1ef1c c\u1ee7a s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i. Có th\u1ec3 nói, sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n là m\u1ed9t ngu\u1ed3n ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh cho m\u1ecdi tín \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ, th\u1ebf nh\u01b0ng, Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n l\u1ea1i là m\u1ed9t trong nh\u1eefng sách ít \u0111\u01b0\u1ee3c tín \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecdc th\u01b0\u1eddng xuyên và ít \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng d\u1ea1y trong H\u1ed9i Thánh. Th\u1ebf h\u1ec7 hi\u1ec7n nay c\u1ee7a chúng ta càng g\u1ea7n v\u1edbi "nh\u1eefng ngày cu\u1ed1i cùng" h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft, cho nên, có th\u1ec3 nói m\u1ed9t cách bóng b\u1ea9y r\u1eb1ng: Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n là s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t dành riêng cho th\u1ebf h\u1ec7 c\u1ee7a chúng ta! M\u1ec7nh \u0111\u1ec1 chót trong câu 3: "vì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n!" g\u1ee3i ý tính c\u1ea5p bách và chung cu\u1ed9c c\u1ee7a s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c thông truy\u1ec1n.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\t1. M\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi:<\/strong> "S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Jesus Christ mà \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi \u0111ã ban cho Ngài…" (c. 1). S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi Ngôi Cha, và \u0111\u01b0\u1ee3c bày t\u1ecf b\u1edfi \u0110\u1ee9c Chúa Jesus Christ, là \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi Ngôi Con. S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111ó s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thành toàn b\u1edfi \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi Ngôi Thánh Linh, và k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a nó s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n b\u1edfi Ngài.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t2. M\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho các tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ:<\/strong> "\u0111\u1eb7ng t\u1ecf ra cho các tôi t\u1edb Ngài." (c. 1) \u0110\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng \u0111ón nh\u1eadn s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i này là nh\u1eefng tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Jesus Christ. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai tin nh\u1eadn \u0110\u1ee9c Chúa Jesus Christ \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c "quy\u1ec1n phép tr\u1edf nên con cái c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi" (Gi\u0103ng 1:1:12) nh\u01b0ng trong s\u1ed1 các "con cái c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi" ch\u1ec9 có m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c Ngài kêu g\u1ecdi làm "tôi t\u1edb;" (xin xem Rô-ma 1:1; Phi-líp 1:1; Tít 1:1; Gia-c\u01a1 1:1; II Phi-e-r\u01a1 1:1; và Giu-\u0111e 1:1). Theo các d\u1eabn ch\u1ee9ng c\u1ee7a Thánh Kinh, chúng ta có th\u1ec3 hi\u1ec3u danh t\u1eeb "tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi" ho\u1eb7c "tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Jesus Christ" trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i Ân \u0110i\u1ec3n dùng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 nh\u1eefng ai \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec7t riêng làm công tác loan truy\u1ec1n Tin Lành, gi\u1ea3ng d\u1ea1y L\u1eddi Chúa, ho\u1eb7c ch\u0103n b\u1ea7y c\u1ee7a Ngài.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tXét theo ngh\u0129a r\u1ed9ng th\u1ef1c d\u1ee5ng, m\u1ed7i m\u1ed9t con dân Chúa là m\u1ed9t th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi, (Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:6), \u0111\u01b0\u1ee3c kêu g\u1ecdi \u0111i kh\u1eafp th\u1ebf gian \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng Tin Lành, (Ma-thi-\u01a1 20:19, 20; Mác 16:15), cho nên, b\u1ea5t k\u1ef3 ai \u0111áp l\u1ea1i l\u1eddi kêu g\u1ecdi \u0111ó \u0111\u1ec1u là tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi và c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. Trách nhi\u1ec7m c\u1ee7a các tôi t\u1edb Chúa là loan truy\u1ec1n L\u1eddi Chúa cho muôn dân và gi\u1ea3ng d\u1ea1y L\u1eddi Chúa cho b\u1ea7y c\u1ee7a Ngài nên m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf ra cho h\u1ecd. Ngày nay, h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft, các tôi t\u1edb Chúa s\u1ebd thi\u1ebfu sót và ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1ebfu không tích c\u1ef1c gi\u1ea3ng và d\u1ea1y nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n, "vì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n!"<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t3. N\u1ed9i dung c\u1ee7a s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i:<\/strong> "v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1eafp ph\u1ea3i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn" (c. 1). S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf ra cho các tôi t\u1edb c\u1ee7a Chúa \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1eafp ph\u1ea3i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn. Xin \u0111\u1ec3 ý \u0111\u1ebfn ch\u1eef "s\u1eafp" và ch\u1eef "ph\u1ea3i". Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:19 s\u1ebd gi\u1ea3i thích cho ch\u1eef "s\u1eafp" còn ch\u1eef "ph\u1ea3i" nói lên s\u1ef1 ch\u1eafc ch\u1eafn \u1ee9ng nghi\u1ec7m c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri này. Khi \u0111\u1ecdc ti\u1ebfp ph\u1ea7n còn l\u1ea1i c\u1ee7a sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n, chúng ta s\u1ebd th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1eafp ph\u1ea3i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn \u0111ó, s\u1ebd x\u1ea3y ra trong th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf gian, trên thiên \u0111àng, và d\u01b0\u1edbi h\u1ecfa ng\u1ee5c! Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1eafp ph\u1ea3i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn \u0111ó, s\u1ebd là câu tr\u1ea3 l\u1eddi t\u1ed1i h\u1eadu cho nh\u1eefng ai th\u1eafc m\u1eafc "t\u1ea1i sao t\u1ed9i l\u1ed7i, b\u1ea1o quy\u1ec1n, \u0111au kh\u1ed5, chi\u1ebfn tranh, d\u1ecbch l\u1ec7, \u0111ói kém, thiên tai, ch\u1ebft chóc… x\u1ea3y ra trong th\u1ebf gi\u1edbi?" và "n\u1ebfu có m\u1ed9t \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi thì Ngài \u0111ang \u1edf \u0111âu tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng nan \u0111\u1ec1 c\u1ee7a nhân lo\u1ea1i?" S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n còn là m\u1edf \u0111\u1ea7u cho b\u1ea3n "kh\u1ea3i hoàn ca" \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1ecdi thánh \u0111\u1ed3 (Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 21; 22:1-5).<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t4. S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i mang ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh \u0111\u1ebfn cho nh\u1eefng ai \u0111\u1ecdc, nh\u1eefng ai nghe, và gi\u1eef nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1c kh\u1ea3i:<\/strong> "Ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc cùng nh\u1eefng ai nghe các l\u1eddi tiên tri này, và gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép trong \u0111ó, vì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n!"<\/em> (c. 3)<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tCó hai thành ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc:<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\ta) Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc: Có hai cách \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i thích v\u1ec1 t\u1eeb ng\u1eef "ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc." Thu\u1edf x\u01b0a, nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri này \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i và sao chép b\u1eb1ng tay. Có th\u1ec3 l\u1eafm, Gi\u0103ng \u0111ã g\u1eedi cho m\u1ed7i H\u1ed9i Thánh c\u1ee7a vùng Ti\u1ec3u Á m\u1ed9t b\u1ea3n sao. Khi H\u1ed9i Thánh nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c các l\u1eddi tiên tri thì ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc L\u1eddi Chúa (m\u1ed9t ch\u1ee9c v\u1ee5 trong các H\u1ed9i Thánh thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u) s\u1ebd tuyên \u0111\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc H\u1ed9i Thánh. Nh\u01b0 v\u1eady, "ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc" \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111ây là ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc các l\u1eddi tiên tri trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n cho H\u1ed9i Thánh nghe. Hi\u1ec3u theo ngh\u0129a r\u1ed9ng h\u01a1n, nh\u1eefng ai ph\u1ed5 bi\u1ebfn, rao gi\u1ea3ng nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc!<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tCách gi\u1ea3i thích th\u1ee9 hai, d\u1ef1a trên ý ngh\u0129a và cách dùng c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng t\u1eeb "\u0111\u1ecdc" trong nguyên tác, cho r\u1eb1ng b\u1ea5t c\u1ee9 ai \u0111\u1ecdc các l\u1eddi tiên tri này, cách cá nhân, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc. Kinh nghi\u1ec7m th\u1ef1c t\u1ebf trong n\u1ebfp s\u1ed1ng \u0111\u1ea1o cho chúng ta th\u1ea5y r\u1eb1ng, h\u1ec5 ai có thành ý \u0111\u1ecdc L\u1eddi Chúa \u0111\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh t\u1eeb n\u01a1i Ngài, qua L\u1eddi c\u1ee7a Ngài. Và, ch\u1ec9 khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi có lòng tìm \u0111\u1ecdc L\u1eddi Chúa, thì \u0110\u1ee9c Thánh Linh m\u1edbi có c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 ban ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y qua s\u1ef1 tuôn \u0111\u1ed5 khôn ngoan thiên th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y hi\u1ec3u \u0111i\u1ec1u mình \u0111\u1ecdc.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tb) Ng\u01b0\u1eddi nghe và gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép: Thành ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc th\u1ee9 hai là nh\u1eefng ai nghe và gi\u1eef gìn nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n. L\u1eddi Chúa nói rõ: ch\u1ec9 nh\u1eefng ai nghe và gi\u1eef gìn nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri này m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc. C\u0169ng có hai cách \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i thích v\u1ec1 t\u1eeb ng\u1eef "nghe" và "gi\u1eef gìn". Cách th\u1ee9 nh\u1ea5t cho r\u1eb1ng ch\u1eef "nghe" \u1edf \u0111ây ch\u1ec9 v\u1ec1 s\u1ef1 các tín \u0111\u1ed3 nghe \u0111\u1ecdc các l\u1eddi tiên tri b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc L\u1eddi Chúa trong H\u1ed9i Thánh. Ch\u1eef "gi\u1eef gìn" có ngh\u0129a là ghi nh\u1edb trong trí nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã nghe \u0111\u1ecdc. Cách gi\u1ea3i thích th\u1ee9 hai cho r\u1eb1ng ch\u1eef "nghe" \u0111\u01b0\u1ee3c dùng v\u1edbi ngh\u0129a bóng là "tin theo, vâng theo, làm theo" (so sánh ch\u1eef nghe trong Gi\u0103ng 10:3) ch\u1ee9 không ph\u1ea3i nghe âm thanh mà thôi. Nh\u01b0 v\u1eady, "nghe các l\u1eddi tiên tri này" ngh\u0129a là nh\u1eadn th\u1ee9c nh\u1eefng gì \u0111\u01b0\u1ee3c bày t\u1ecf, tin nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ó s\u1ebd x\u1ea3y \u0111\u1ebfn, và làm theo m\u1ecdi khuy\u1ebfn cáo trong \u0111ó. T\u1eeb ng\u1eef "gi\u1eef gìn" trong nguyên tác là te\u0304reo\u0304 có ngh\u0129a là "canh gi\u1eef" \u0111\u01b0\u1ee3c dùng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 s\u1ef1 canh gác, trông ch\u1eebng \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho b\u1ecb bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i m\u1ea5t ph\u1ea9m ch\u1ea5t ho\u1eb7c b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i, m\u1ea5t mát. Nh\u01b0 v\u1eady, nh\u1eefng ai hi\u1ec3u, tin, làm theo và gi\u1eef gìn s\u1ef1 trung th\u1ef1c c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n trong khi loan truy\u1ec1n l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi khác s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc (Xem Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 22:18-19).<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tChúng tôi tin r\u1eb1ng, sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n là m\u1ea1c kh\u1ea3i cu\u1ed1i cùng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi dành cho toàn th\u1ec3 nhân lo\u1ea1i, và sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n hoàn t\u1ea5t Thánh Kinh. Sau sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n không còn m\u1ed9t s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i nào c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi ban chung cho loài ng\u01b0\u1eddi. Chúng tôi không bác b\u1ecf nh\u1eefng m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi dành riêng cho t\u1eebng cá nhân \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 th\u1ecb, d\u1ea1y d\u1ed7 ho\u1eb7c làm v\u1eefng \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a cá nhân \u1ea5y.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tNgày nay, có nhi\u1ec1u sách do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 x\u01b0ng là h\u1ea7u vi\u1ec7c Chúa vi\u1ebft và \u0111\u01b0\u1ee3c in ra \u0111\u1ec3 tuyên truy\u1ec1n các m\u1ea1c kh\u1ea3i v\u1ec1 ho\u1ea3 ng\u1ee5c và thiên \u0111àng, nh\u01b0 là m\u1ed9t hình th\u1ee9c b\u1ed5 sung cho sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng sách \u0111ó có nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m không phù h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a Thánh Kinh. Nh\u1eefng m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong các sách \u0111ó, n\u1ebfu có th\u1ef1c, thì ch\u1eafc ch\u1eafn không ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi. Chính Chúa Jesus \u0111ã c\u1ea3nh cáo tr\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng, trong nh\u1eefng ngày cu\u1ed1i cùng s\u1ebd có nhi\u1ec1u k\u1ebb gi\u1ea3 m\u1ea1o \u0110\u1ea5ng Christ và nhi\u1ec1u tiên tri gi\u1ea3 s\u1ebd d\u1ea5y lên, làm nhi\u1ec1u phép l\u1ea1 \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1eddng g\u1ea1t thiên h\u1ea1 và th\u1eadm chí l\u01b0\u1eddng g\u1ea1t ngay c\u1ea3 các tín \u0111\u1ed3 th\u1eadt c\u1ee7a Chúa (Ma-thi-\u01a1 7:15; 24:23). Chúng ta không c\u1ea7n b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ea1c kh\u1ea3i nào khác v\u1ec1 thiên \u0111àng và \u0111\u1ecba ng\u1ee5c ngoài nh\u1eefng m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong Thánh Kinh.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tChúng ta, nh\u1eefng thánh \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Chúa, c\u1ea7n ghi nh\u1edb ý ngh\u0129a c\u1ee7a \u0111i\u1ec1u Chúa d\u1ea1y trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:3 – "\u0111\u1ecdc, nghe, và gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n." Riêng nh\u1eefng thánh \u0111\u1ed3 \u0111áp \u01a1n kêu g\u1ecdi, \u0111\u1ee9ng vào ch\u1ee9c v\u1ee5 rao gi\u1ea3ng và d\u1ea1y d\u1ed7 L\u1eddi Chúa, c\u1ea7n ph\u1ea3i rao gi\u1ea3ng và d\u1ea1y d\u1ed7 nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n m\u1ed9t cách c\u1ea5p bách và quy\u1ebft ch\u1eafc nh\u01b0 tính c\u1ea5p bách và chung cu\u1ed9c c\u1ee7a s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i!<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t"Ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc cùng nh\u1eefng ai nghe các l\u1eddi tiên tri này và gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép trong \u0111ó, vì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n" <\/em>(Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:3)!<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tHu\u1ef3nh Christian Timothy
\n\tNgày 07.09.2008<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\n\tCopyright Notice:<\/strong> All Rights Reserved © 2012 Vietnamese Christian Mission Ministry. <\/em>Thông Báo Tác Quy\u1ec1n:<\/strong> M\u1ecdi tác quy\u1ec1n thu\u1ed9c v\u1ec1 Vietnamese Christian Mission Ministry. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi có th\u1ec3 sao chép, ph\u1ed5 bi\u1ebfn d\u01b0\u1edbi m\u1ecdi hình th\u1ee9c nh\u01b0ng xin gi\u1eef \u0111úng nguyên v\u0103n, k\u1ec3 c\u1ea3 thông báo v\u1ec1 tác quy\u1ec1n này.<\/em><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\tHu\u1ef3nh Christian Timothy<\/strong><\/span><\/span>
\n\t <\/div>\n
\n\t"Ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc cùng nh\u1eefng ai nghe các l\u1eddi tiên tri này
\n\tvà gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép trong \u0111ó,
\n\tvì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n."<\/em>
\n\t(Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:3)<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\tÝ ngh\u0129a tên sách<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tTên cu\u1ed1n sách cu\u1ed1i cùng c\u1ee7a Thánh Kinh, trong các b\u1ea3n d\u1ecbch Vi\u1ec7t ng\u1eef, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch là "Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n" ho\u1eb7c "Kh\u1ea3i Th\u1ecb". Các b\u1ea3n d\u1ecbch Anh ng\u1eef cùng th\u1ed1ng nh\u1ea5t d\u1ecbch là "Revelation". Ch\u1eef revelation phát xu\u1ea5t t\u1eeb ch\u1eef g\u1ed1c apokalupsis trong ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p. Apokalupsis là m\u1ed9t t\u1eeb ng\u1eef ghép, g\u1ed3m "apo" có ngh\u0129a là l\u1ea5y kh\u1ecfi, c\u1ea5t \u0111i và "kalupsis" có ngh\u0129a là t\u1ea5m màn che. Nh\u01b0 v\u1eady, ngh\u0129a g\u1ed1c c\u1ee7a apokalupsis là vén màn, c\u1ea5t màn che \u0111i, ngh\u0129a bi\u1ebfn th\u1ec3 là s\u1ef1 bày t\u1ecf, s\u1ef1 ti\u1ebft l\u1ed9 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u gì v\u1ed1n kín gi\u1ea5u tr\u01b0\u1edbc \u0111ó.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tD\u01b0\u1edbi \u0111ây là ý ngh\u0129a m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1eeb ng\u1eef liên quan \u0111\u1ebfn tên sách \u0111\u01b0\u1ee3c dùng trong các b\u1ea3n d\u1ecbch Vi\u1ec7t ng\u1eef:<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t1. Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n = M\u1edf ra, trình bày nh\u1eefng s\u1ef1 kín gi\u1ea5u (kh\u1ea3i = khai m\u1edf – huy\u1ec1n = kín gi\u1ea5u)
\n\t2. Kh\u1ea3i Th\u1ecb = M\u1edf ra, trình bày cho xem xét (kh\u1ea3i = khai m\u1edf – th\u1ecb = xem xét, quan sát)
\n\t3. Kh\u1ea3i T\u01b0\u1ee3ng = M\u1edf ra, trình bày b\u1eb1ng hình \u1ea3nh (kh\u1ea3i = khai m\u1edf – t\u01b0\u1ee3ng = hình \u1ea3nh)
\n\t4. M\u1ea1c Kh\u1ea3i = M\u1edf màn, vén màn (m\u1ea1c = t\u1ea5m màn che = kh\u1ea3i = khai m\u1edf)<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tThánh Kinh Vi\u1ec7t ng\u1eef, b\u1ea3n d\u1ecbch Phan Khôi, có dùng t\u1eeb ng\u1eef "m\u1eb7c th\u1ecb" \u0111\u1ec3 d\u1ecbch ch\u1eef apokalupsis. Trong ti\u1ebfng Hán Vi\u1ec7t, m\u1eb7c = im l\u1eb7ng, t\u0129nh m\u1ecbch – th\u1ecb = xem xét, quan sát; v\u1eady, m\u1eb7c th\u1ecb = xem xét hay quan sát s\u1ef1 t\u0129nh m\u1ecbch, im l\u1eb7ng. Thi\u1ec3n ngh\u0129, dùng "s\u1ef1 m\u1eb7c th\u1ecb" \u0111\u1ec3 d\u1ecbch "the revelation" là không \u0111úng ngh\u0129a. \u0110ôi khi, ch\u1eef "m\u1eb7c kh\u1ea3i" c\u0169ng b\u1ecb dùng l\u1ea7m, thay vì dùng \u0111úng ch\u1eef "m\u1ea1c kh\u1ea3i". M\u1eb7c kh\u1ea3i = khai m\u1edf s\u1ef1 im l\u1eb7ng.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tNg\u01b0\u1eddi ghi chép<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tNg\u01b0\u1eddi ghi chép Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n t\u1ef1 x\u01b0ng là m\u1ed9t tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ tên là Gi\u0103ng (1:1), \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi kêu g\u1ecdi làm tiên tri \u0111\u1ec3 "nói tiên tri v\u1ec1 nhi\u1ec1u dân, nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u ti\u1ebfng, và nhi\u1ec1u vua" (10:11). Theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng thì H\u1ed9i Thánh ban \u0111\u1ea7u tin r\u1eb1ng tiên tri Gi\u0103ng chép sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n c\u0169ng chính là s\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi chép Phúc Âm Gi\u0103ng. \u0110\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 3, m\u1ed9t giám m\u1ee5c Phi Châu tên là Dionyssius nêu ra vài b\u1eb1ng c\u1edb cho th\u1ea5y tiên tri Gi\u0103ng, ng\u01b0\u1eddi ghi sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n không ph\u1ea3i là s\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng:<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t1) V\u0103n phong và ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 Hy v\u0103n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ghi chép sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n khác và kém xa v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ghi chép Phúc Âm Gi\u0103ng (s\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng).
\n\t2) S\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng tránh nh\u1eafc \u0111\u1ebfn tên mình trong Phúc Âm Gi\u0103ng trong khi ng\u01b0\u1eddi ghi chép Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n th\u01b0\u1eddng xuyên nh\u1eafc \u0111\u1ebfn tên mình trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n.
\n\tM\u1eb7c kh\u1ea3i cu\u1ed1i cùng Trang 2
\n\t3) Toàn b\u1ed9 n\u1ed9i dung c\u1ee7a sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n không cho th\u1ea5y có ch\u1ed7 nào ng\u01b0\u1eddi ghi chép t\u1ef1 nh\u1eadn ho\u1eb7c ng\u1ee5 ý mình là m\u1ed9t s\u1ee9 \u0111\u1ed3.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tPh\u1ea7n l\u1edbn các nhà gi\u1ea3i kinh ngày nay \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p nh\u1eadn quan \u0111i\u1ec3m c\u1ed5 truy\u1ec1n: S\u1ee9 \u0111\u1ed3 Gi\u0103ng chính là ng\u01b0\u1eddi chép sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tNgôn ng\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c dùng \u0111\u1ec3 ghi chép<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tSách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p, là ngôn ng\u1eef ph\u1ed5 thông th\u1eddi \u1ea5y. Tuy nhiên, theo các nhà ngôn ng\u1eef h\u1ecdc thì l\u1ed1i hành v\u0103n c\u1ee7a tác gi\u1ea3 sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111\u1ea7y d\u1eaby nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m v\u1ec1 v\u0103n ph\u1ea1m. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft nh\u1eadn th\u1ee9c kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng trong ngôn ng\u1eef m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a ông là ti\u1ebfng A-ram r\u1ed3i vi\u1ebft l\u1ea1i b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p, ho\u1eb7c là Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép b\u1eb1ng ti\u1ebfng A-ram r\u1ed3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p, và \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch b\u1edfi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t kém v\u1ec1 v\u0103n ph\u1ea1m Hy-l\u1ea1p.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t\u0110\u1ecba \u0111i\u1ec3m ghi chép<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tTheo l\u1eddi c\u1ee7a Gi\u0103ng (1:9-11) thì nh\u1eefng kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi ông \u0111ang khi ông \u1edf trên \u0111\u1ea3o Bát-mô. Nh\u01b0ng không ai bi\u1ebft ch\u1eafc ông \u0111ã ghi l\u1ea1i thành sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n lúc ông v\u1eabn còn trên \u0111\u1ea3o Bát-mô hay là v\u1ec1 sau, tr\u1edf l\u1ea1i Ê-phê-sô ông m\u1edbi ghi chép. Các s\u1eed gia không th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u1ec1 \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tVictirinus vi\u1ebft: "Gi\u0103ng \u0111ang b\u1ecb hoàng \u0111\u1ebf Domitian \u0111ày làm phu m\u1ecf t\u1ea1i \u0111\u1ea3o Bát-mô, và t\u1ea1i \u0111ó, ông \u0111ã nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1c kh\u1ea3i…. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 t\u1ef1 do, ông \u0111ã vi\u1ebft l\u1ea1i nh\u1eefng m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111ã nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi."
\n\tJerome vi\u1ebft: "N\u0103m th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n sau c\u01a1n bách h\u1ea1i c\u1ee7a Nero, Gi\u0103ng b\u1ecb \u0111ày t\u1edbi \u0111\u1ea3o Bát-mô, và t\u1ea1i \u0111ó, ông \u0111ã vi\u1ebft sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n… Sau khi Domitian qua \u0111\u1eddi, các chi\u1ebfu ch\u1ec9 tàn ác c\u1ee7a hoàng \u0111\u1ebf b\u1ecb ngh\u1ecb vi\u1ec7n h\u1ee7y b\u1ecf, và Gi\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 l\u1ea1i Ê-phê-sô d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Nerva."<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tTh\u1eddi \u0111i\u1ec3m ghi chép<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tC\u0103n c\u1ee9 vào các s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed, nhi\u1ec1u nhà gi\u1ea3i kinh cho r\u1eb1ng sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép vào kho\u1ea3ng n\u0103m 95 \u0111\u1ebfn 96 trong b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111\u1ea1o Chúa b\u1ecb bách h\u1ea1i d\u1eef d\u1ed9i d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee7a hoàng \u0111\u1ebf La-mã Domitian.
\n\tVI. B\u1ed1i c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed lúc sách \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tDomitian (81-96) là hoàng \u0111\u1ebf La-mã b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c và bách h\u1ea1i H\u1ed9i Thánh \u0110\u1ea5ng Christ dã man nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed La-mã. M\u1eb7c dù tr\u01b0\u1edbc \u0111ó, Nero (54-68), trong nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi mình có bách h\u1ea1i các tín \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ nh\u01b0ng không ph\u1ea3i vì c\u1edb \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a h\u1ecd. Truy\u1ec1n thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng Nero ra m\u1eadt l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t b\u1ecf nh\u1eefng khu dân c\u01b0 l\u1ee5p x\u1ee5p c\u1ee7a thành La-mã \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ch\u1ed7 xây d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n m\u1edbi cho mình. Sau khi c\u01a1n h\u1ecfa ho\u1ea1n kh\u1ee7ng khi\u1ebfp x\u1ea3y ra, dân chúng nghi ng\u1edd \u0111ó là dã tâm c\u1ee7a Nero nên mu\u1ed1n n\u1ed5i lo\u1ea1n. Nero bèn trút \u0111\u1ed5 h\u1ebft trách nhi\u1ec7m làm cháy thành La-mã lên nh\u1eefng tín \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ, v\u1ed1n là m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng hi\u1ec1n hòa, y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i và ra l\u1ec7nh tàn sát h\u1ecd. Khi Domitian lên ngôi, ông tuyên b\u1ed1 mình là \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi, h\u1ea1 l\u1ec7nh cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i th\u1edd l\u1ea1y và g\u1ecdi mình là \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai không ch\u1ecbu th\u1edd l\u1ea1y Sê-sa Domitian, tôn x\u01b0ng ông là \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi, \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ch\u1ebft.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tD\u0129 nhiên, các tín \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ th\u1eddi \u1ea5y không th\u1ec3 vâng ph\u1ee5c s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ee7a Domitian, s\u1ef1 kháng l\u1ec7nh \u1ea5y d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed9c b\u1eaft b\u1edb, tàn sát H\u1ed9i Thánh Chúa cách dã man (93-96). Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111au th\u01b0\u01a1ng, kinh hoàng \u0111ó, s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111ã \u0111\u1ebfn v\u1edbi các H\u1ed9i Thánh Chúa. S\u1ee9 \u0111i\u1ec7p Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n chính là b\u1ea3n hùng ca c\u1ee7a Chân Lý và \u0110\u1ee9c Tin, vang lên gi\u1eefa chi\u1ebfn tr\u1eadn kh\u1ed1c li\u1ec7t c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c bóng t\u1ed1i và s\u1ef1 ch\u1ebft \u0111ang c\u1ed1 chà \u0111\u1ea1p thân xác nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111ã "v\u01b0\u1ee3t kh\u1ecfi s\u1ef1 ch\u1ebft mà vào s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi" (1 Gi\u0103ng 3:13-14).<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tHoàng \u0111\u1ebf Nerva (96-98), ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb Domitian, ngay sau khi lên ngôi li\u1ec1n h\u1ee7y b\u1ecf nh\u1eefng s\u1eafc l\u1ec7nh dã man c\u1ee7a Domitian, nh\u01b0ng máu c\u1ee7a các thánh \u0111\u1ed3 \u0111ã nhu\u1ed9m th\u1ea5m kh\u1eafp \u0111\u1ebf qu\u1ed1c La-mã! H\u1ecd \u0111ã "trung tín cho \u0111\u1ebfn ch\u1ebft" (2:10) v\u1edbi "\u0110\u1ea5ng yêu th\u01b0\u01a1ng chúng ta, r\u1eeda chúng ta s\u1ea1ch m\u1ecdi t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a chúng ta trong chính huy\u1ebft Ngài, và khi\u1ebfn chúng ta tr\u1edf nên nh\u1eefng vua, nh\u1eefng th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5 cho \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi, Cha Ngài"<\/em> (1:5-6).
\n\tKh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:1-3 (d\u1ecbch sát ngh\u0129a):<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n
\n\t\tNguyên nhân, m\u1ee5c \u0111ích và n\u1ed9i dung c\u1ee7a sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n<\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\t(1) S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i v\u1ec1 \u0110\u1ee9c Jesus Christ mà \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi \u0111ã ban cho Ngài \u0111\u1eb7ng t\u1ecf ra cho các tôi t\u1edb Ngài v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1eafp ph\u1ea3i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn thì Ngài \u0111ã sai thiên s\u1ee9 Ngài bi\u1ec3u th\u1ecb cho tôi t\u1edb Ngài là Gi\u0103ng: (2) ng\u01b0\u1eddi \u0111ã làm ch\u1ee9ng v\u1ec1 L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi, v\u1ec1 ch\u1ee9ng c\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Jesus Christ, cùng nh\u1eefng gì ông \u0111ã th\u1ea5y. (3) Ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc cùng nh\u1eefng ai nghe các l\u1eddi tiên tri này và gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép trong \u0111ó, vì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n!<\/em><\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tBa câu \u0111\u1ea7u tiên c\u1ee7a sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n gi\u1edbi thi\u1ec7u nguyên nhân và m\u1ee5c \u0111ích c\u1ee7a sách. Kèm theo \u0111ó là l\u1eddi h\u1ee9a ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh cho nh\u1eefng ai quan tâm \u0111\u1ebfn s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i này b\u1eb1ng cách \u0111\u1ecdc, nghe theo, và gi\u1eef gìn tính trung th\u1ef1c c\u1ee7a s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i. Có th\u1ec3 nói, sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n là m\u1ed9t ngu\u1ed3n ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh cho m\u1ecdi tín \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ, th\u1ebf nh\u01b0ng, Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n l\u1ea1i là m\u1ed9t trong nh\u1eefng sách ít \u0111\u01b0\u1ee3c tín \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecdc th\u01b0\u1eddng xuyên và ít \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng d\u1ea1y trong H\u1ed9i Thánh. Th\u1ebf h\u1ec7 hi\u1ec7n nay c\u1ee7a chúng ta càng g\u1ea7n v\u1edbi "nh\u1eefng ngày cu\u1ed1i cùng" h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft, cho nên, có th\u1ec3 nói m\u1ed9t cách bóng b\u1ea9y r\u1eb1ng: Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n là s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t dành riêng cho th\u1ebf h\u1ec7 c\u1ee7a chúng ta! M\u1ec7nh \u0111\u1ec1 chót trong câu 3: "vì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n!" g\u1ee3i ý tính c\u1ea5p bách và chung cu\u1ed9c c\u1ee7a s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c thông truy\u1ec1n.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\t1. M\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi:<\/strong> "S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Jesus Christ mà \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi \u0111ã ban cho Ngài…" (c. 1). S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi Ngôi Cha, và \u0111\u01b0\u1ee3c bày t\u1ecf b\u1edfi \u0110\u1ee9c Chúa Jesus Christ, là \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi Ngôi Con. S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111ó s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c thành toàn b\u1edfi \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi Ngôi Thánh Linh, và k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a nó s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o t\u1ed3n b\u1edfi Ngài.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t2. M\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho các tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ:<\/strong> "\u0111\u1eb7ng t\u1ecf ra cho các tôi t\u1edb Ngài." (c. 1) \u0110\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng \u0111ón nh\u1eadn s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i này là nh\u1eefng tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Jesus Christ. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai tin nh\u1eadn \u0110\u1ee9c Chúa Jesus Christ \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c "quy\u1ec1n phép tr\u1edf nên con cái c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi" (Gi\u0103ng 1:1:12) nh\u01b0ng trong s\u1ed1 các "con cái c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi" ch\u1ec9 có m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c Ngài kêu g\u1ecdi làm "tôi t\u1edb;" (xin xem Rô-ma 1:1; Phi-líp 1:1; Tít 1:1; Gia-c\u01a1 1:1; II Phi-e-r\u01a1 1:1; và Giu-\u0111e 1:1). Theo các d\u1eabn ch\u1ee9ng c\u1ee7a Thánh Kinh, chúng ta có th\u1ec3 hi\u1ec3u danh t\u1eeb "tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi" ho\u1eb7c "tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Jesus Christ" trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i Ân \u0110i\u1ec3n dùng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 nh\u1eefng ai \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec7t riêng làm công tác loan truy\u1ec1n Tin Lành, gi\u1ea3ng d\u1ea1y L\u1eddi Chúa, ho\u1eb7c ch\u0103n b\u1ea7y c\u1ee7a Ngài.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tXét theo ngh\u0129a r\u1ed9ng th\u1ef1c d\u1ee5ng, m\u1ed7i m\u1ed9t con dân Chúa là m\u1ed9t th\u1ea7y t\u1ebf l\u1ec5 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi, (Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:6), \u0111\u01b0\u1ee3c kêu g\u1ecdi \u0111i kh\u1eafp th\u1ebf gian \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng Tin Lành, (Ma-thi-\u01a1 20:19, 20; Mác 16:15), cho nên, b\u1ea5t k\u1ef3 ai \u0111áp l\u1ea1i l\u1eddi kêu g\u1ecdi \u0111ó \u0111\u1ec1u là tôi t\u1edb c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi và c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ. Trách nhi\u1ec7m c\u1ee7a các tôi t\u1edb Chúa là loan truy\u1ec1n L\u1eddi Chúa cho muôn dân và gi\u1ea3ng d\u1ea1y L\u1eddi Chúa cho b\u1ea7y c\u1ee7a Ngài nên m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf ra cho h\u1ecd. Ngày nay, h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft, các tôi t\u1edb Chúa s\u1ebd thi\u1ebfu sót và ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1ebfu không tích c\u1ef1c gi\u1ea3ng và d\u1ea1y nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n, "vì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n!"<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t3. N\u1ed9i dung c\u1ee7a s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i:<\/strong> "v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1eafp ph\u1ea3i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn" (c. 1). S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf ra cho các tôi t\u1edb c\u1ee7a Chúa \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1eafp ph\u1ea3i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn. Xin \u0111\u1ec3 ý \u0111\u1ebfn ch\u1eef "s\u1eafp" và ch\u1eef "ph\u1ea3i". Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:19 s\u1ebd gi\u1ea3i thích cho ch\u1eef "s\u1eafp" còn ch\u1eef "ph\u1ea3i" nói lên s\u1ef1 ch\u1eafc ch\u1eafn \u1ee9ng nghi\u1ec7m c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri này. Khi \u0111\u1ecdc ti\u1ebfp ph\u1ea7n còn l\u1ea1i c\u1ee7a sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n, chúng ta s\u1ebd th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1eafp ph\u1ea3i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn \u0111ó, s\u1ebd x\u1ea3y ra trong th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eadt ch\u1ea5t thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf gian, trên thiên \u0111àng, và d\u01b0\u1edbi h\u1ecfa ng\u1ee5c! Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u s\u1eafp ph\u1ea3i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn \u0111ó, s\u1ebd là câu tr\u1ea3 l\u1eddi t\u1ed1i h\u1eadu cho nh\u1eefng ai th\u1eafc m\u1eafc "t\u1ea1i sao t\u1ed9i l\u1ed7i, b\u1ea1o quy\u1ec1n, \u0111au kh\u1ed5, chi\u1ebfn tranh, d\u1ecbch l\u1ec7, \u0111ói kém, thiên tai, ch\u1ebft chóc… x\u1ea3y ra trong th\u1ebf gi\u1edbi?" và "n\u1ebfu có m\u1ed9t \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi thì Ngài \u0111ang \u1edf \u0111âu tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng nan \u0111\u1ec1 c\u1ee7a nhân lo\u1ea1i?" S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n còn là m\u1edf \u0111\u1ea7u cho b\u1ea3n "kh\u1ea3i hoàn ca" \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1ecdi thánh \u0111\u1ed3 (Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 21; 22:1-5).<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t4. S\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i mang ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh \u0111\u1ebfn cho nh\u1eefng ai \u0111\u1ecdc, nh\u1eefng ai nghe, và gi\u1eef nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1c kh\u1ea3i:<\/strong> "Ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc cùng nh\u1eefng ai nghe các l\u1eddi tiên tri này, và gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép trong \u0111ó, vì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n!"<\/em> (c. 3)<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tCó hai thành ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc:<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\ta) Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc: Có hai cách \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i thích v\u1ec1 t\u1eeb ng\u1eef "ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc." Thu\u1edf x\u01b0a, nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri này \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i và sao chép b\u1eb1ng tay. Có th\u1ec3 l\u1eafm, Gi\u0103ng \u0111ã g\u1eedi cho m\u1ed7i H\u1ed9i Thánh c\u1ee7a vùng Ti\u1ec3u Á m\u1ed9t b\u1ea3n sao. Khi H\u1ed9i Thánh nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c các l\u1eddi tiên tri thì ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc L\u1eddi Chúa (m\u1ed9t ch\u1ee9c v\u1ee5 trong các H\u1ed9i Thánh thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u) s\u1ebd tuyên \u0111\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc H\u1ed9i Thánh. Nh\u01b0 v\u1eady, "ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc" \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111ây là ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc các l\u1eddi tiên tri trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n cho H\u1ed9i Thánh nghe. Hi\u1ec3u theo ngh\u0129a r\u1ed9ng h\u01a1n, nh\u1eefng ai ph\u1ed5 bi\u1ebfn, rao gi\u1ea3ng nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc!<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tCách gi\u1ea3i thích th\u1ee9 hai, d\u1ef1a trên ý ngh\u0129a và cách dùng c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng t\u1eeb "\u0111\u1ecdc" trong nguyên tác, cho r\u1eb1ng b\u1ea5t c\u1ee9 ai \u0111\u1ecdc các l\u1eddi tiên tri này, cách cá nhân, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc. Kinh nghi\u1ec7m th\u1ef1c t\u1ebf trong n\u1ebfp s\u1ed1ng \u0111\u1ea1o cho chúng ta th\u1ea5y r\u1eb1ng, h\u1ec5 ai có thành ý \u0111\u1ecdc L\u1eddi Chúa \u0111\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc h\u1ea1nh t\u1eeb n\u01a1i Ngài, qua L\u1eddi c\u1ee7a Ngài. Và, ch\u1ec9 khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi có lòng tìm \u0111\u1ecdc L\u1eddi Chúa, thì \u0110\u1ee9c Thánh Linh m\u1edbi có c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 ban ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y qua s\u1ef1 tuôn \u0111\u1ed5 khôn ngoan thiên th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y hi\u1ec3u \u0111i\u1ec1u mình \u0111\u1ecdc.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tb) Ng\u01b0\u1eddi nghe và gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép: Thành ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc th\u1ee9 hai là nh\u1eefng ai nghe và gi\u1eef gìn nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n. L\u1eddi Chúa nói rõ: ch\u1ec9 nh\u1eefng ai nghe và gi\u1eef gìn nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri này m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc. C\u0169ng có hai cách \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i thích v\u1ec1 t\u1eeb ng\u1eef "nghe" và "gi\u1eef gìn". Cách th\u1ee9 nh\u1ea5t cho r\u1eb1ng ch\u1eef "nghe" \u1edf \u0111ây ch\u1ec9 v\u1ec1 s\u1ef1 các tín \u0111\u1ed3 nghe \u0111\u1ecdc các l\u1eddi tiên tri b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc L\u1eddi Chúa trong H\u1ed9i Thánh. Ch\u1eef "gi\u1eef gìn" có ngh\u0129a là ghi nh\u1edb trong trí nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã nghe \u0111\u1ecdc. Cách gi\u1ea3i thích th\u1ee9 hai cho r\u1eb1ng ch\u1eef "nghe" \u0111\u01b0\u1ee3c dùng v\u1edbi ngh\u0129a bóng là "tin theo, vâng theo, làm theo" (so sánh ch\u1eef nghe trong Gi\u0103ng 10:3) ch\u1ee9 không ph\u1ea3i nghe âm thanh mà thôi. Nh\u01b0 v\u1eady, "nghe các l\u1eddi tiên tri này" ngh\u0129a là nh\u1eadn th\u1ee9c nh\u1eefng gì \u0111\u01b0\u1ee3c bày t\u1ecf, tin nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ó s\u1ebd x\u1ea3y \u0111\u1ebfn, và làm theo m\u1ecdi khuy\u1ebfn cáo trong \u0111ó. T\u1eeb ng\u1eef "gi\u1eef gìn" trong nguyên tác là te\u0304reo\u0304 có ngh\u0129a là "canh gi\u1eef" \u0111\u01b0\u1ee3c dùng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 s\u1ef1 canh gác, trông ch\u1eebng \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho b\u1ecb bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i m\u1ea5t ph\u1ea9m ch\u1ea5t ho\u1eb7c b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i, m\u1ea5t mát. Nh\u01b0 v\u1eady, nh\u1eefng ai hi\u1ec3u, tin, làm theo và gi\u1eef gìn s\u1ef1 trung th\u1ef1c c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n trong khi loan truy\u1ec1n l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi khác s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01b0\u1edbc (Xem Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 22:18-19).<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tChúng tôi tin r\u1eb1ng, sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n là m\u1ea1c kh\u1ea3i cu\u1ed1i cùng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi dành cho toàn th\u1ec3 nhân lo\u1ea1i, và sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n hoàn t\u1ea5t Thánh Kinh. Sau sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n không còn m\u1ed9t s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i nào c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi ban chung cho loài ng\u01b0\u1eddi. Chúng tôi không bác b\u1ecf nh\u1eefng m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi dành riêng cho t\u1eebng cá nhân \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 th\u1ecb, d\u1ea1y d\u1ed7 ho\u1eb7c làm v\u1eefng \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a cá nhân \u1ea5y.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tNgày nay, có nhi\u1ec1u sách do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 x\u01b0ng là h\u1ea7u vi\u1ec7c Chúa vi\u1ebft và \u0111\u01b0\u1ee3c in ra \u0111\u1ec3 tuyên truy\u1ec1n các m\u1ea1c kh\u1ea3i v\u1ec1 ho\u1ea3 ng\u1ee5c và thiên \u0111àng, nh\u01b0 là m\u1ed9t hình th\u1ee9c b\u1ed5 sung cho sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng sách \u0111ó có nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m không phù h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a Thánh Kinh. Nh\u1eefng m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong các sách \u0111ó, n\u1ebfu có th\u1ef1c, thì ch\u1eafc ch\u1eafn không ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi. Chính Chúa Jesus \u0111ã c\u1ea3nh cáo tr\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng, trong nh\u1eefng ngày cu\u1ed1i cùng s\u1ebd có nhi\u1ec1u k\u1ebb gi\u1ea3 m\u1ea1o \u0110\u1ea5ng Christ và nhi\u1ec1u tiên tri gi\u1ea3 s\u1ebd d\u1ea5y lên, làm nhi\u1ec1u phép l\u1ea1 \u0111\u1ec3 l\u01b0\u1eddng g\u1ea1t thiên h\u1ea1 và th\u1eadm chí l\u01b0\u1eddng g\u1ea1t ngay c\u1ea3 các tín \u0111\u1ed3 th\u1eadt c\u1ee7a Chúa (Ma-thi-\u01a1 7:15; 24:23). Chúng ta không c\u1ea7n b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ea1c kh\u1ea3i nào khác v\u1ec1 thiên \u0111àng và \u0111\u1ecba ng\u1ee5c ngoài nh\u1eefng m\u1ea1c kh\u1ea3i \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong Thánh Kinh.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tChúng ta, nh\u1eefng thánh \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Chúa, c\u1ea7n ghi nh\u1edb ý ngh\u0129a c\u1ee7a \u0111i\u1ec1u Chúa d\u1ea1y trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:3 – "\u0111\u1ecdc, nghe, và gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép trong sách Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n." Riêng nh\u1eefng thánh \u0111\u1ed3 \u0111áp \u01a1n kêu g\u1ecdi, \u0111\u1ee9ng vào ch\u1ee9c v\u1ee5 rao gi\u1ea3ng và d\u1ea1y d\u1ed7 L\u1eddi Chúa, c\u1ea7n ph\u1ea3i rao gi\u1ea3ng và d\u1ea1y d\u1ed7 nh\u1eefng l\u1eddi tiên tri trong Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n m\u1ed9t cách c\u1ea5p bách và quy\u1ebft ch\u1eafc nh\u01b0 tính c\u1ea5p bách và chung cu\u1ed9c c\u1ee7a s\u1ef1 m\u1ea1c kh\u1ea3i!<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\t"Ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc cùng nh\u1eefng ai nghe các l\u1eddi tiên tri này và gi\u1eef gìn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111ã chép trong \u0111ó, vì thì gi\u1edd \u0111ã g\u1ea7n" <\/em>(Kh\u1ea3i Huy\u1ec1n 1:3)!<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tHu\u1ef3nh Christian Timothy
\n\tNgày 07.09.2008<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n

B\u1ea5m v\u00e0o \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc ti\u1ebfp \u2192<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-6","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-muc-luc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6\/revisions\/97"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}