{"id":4,"date":"2006-01-11T19:46:32","date_gmt":"2006-01-11T19:46:32","guid":{"rendered":""},"modified":"2019-01-05T11:10:51","modified_gmt":"2019-01-05T11:10:51","slug":"lich-su-tien-cai-chanh-cua-cac-an-ban-thanh-kinh-27","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/lich-su-tien-cai-chanh-cua-cac-an-ban-thanh-kinh-27\/","title":{"rendered":"L\u1ecbch S\u1eed Ti\u1ec1n C\u1ea3i Ch\u00e1nh c\u1ee7a C\u00e1c \u1ea4n B\u1ea3n Th\u00e1nh Kinh"},"content":{"rendered":"
\n\tPh\u1ea7n l\u1edbn c\u1ee7a câu chuy\u1ec7n làm th\u1ebf nào chúng ta có \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n Thánh Kinh Anh Ng\u1eef, t\u1ef1 nó chính là câu chuy\u1ec7n v\u1ec1 Cu\u1ed9c C\u1ea3i Chánh Tin Lành vào cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 14 v\u1edbi John Wycliffe. Th\u1eadt ra, n\u1ebfu chúng ta \u0111i ng\u01b0\u1ee3c th\u1eddi gian kho\u1ea3ng m\u1ed9t ngàn n\u0103m h\u01a1n, thì lúc \u1ea5y ch\u01b0a h\u1ec1 có th\u1ee9 ngôn ng\u1eef g\u1ecdi là "ti\u1ebfng Anh" (English) xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf n\u01a1i nào c\u1ea3. Tuy nhiên, câu chuy\u1ec7n c\u1ee7a Thánh Kinh còn xa x\u01b0a h\u01a1n n\u1eefa.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tL\u1eddi Chúa l\u1ea7n \u0111\u1ea7u tiên \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i là khi chính tay Ngài vi\u1ebft xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi hình th\u1ee9c m\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u r\u0103n trên m\u1ed9t b\u1ea3ng \u0111á và trao cho Môi-se trên \u0111\u1ec9nh Núi Si-nai. Theo các h\u1ecdc gi\u1ea3 Thánh Kinh, s\u1ef1 ki\u1ec7n này \u0111ã x\u1ea3y ra vào kho\u1ea3ng t\u1eeb n\u0103m 1,400 trC \u0111\u1ebfn 1,500 trC… cách \u0111ây g\u1ea7n 3,500 n\u0103m. Ngôn ng\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ea7u nh\u01b0 là ti\u1ebfng ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1 c\u1ed5, ngôn ng\u1eef c\u1ee7a các tín \u0111\u1ed3 th\u1eddi C\u1ef1u \u01af\u1edbc.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tV\u0103n b\u1ea3n Thánh Kinh xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c cho là "Ng\u0169 Kinh", t\u1ee9c là n\u0103m sách \u0111\u1ea7u tiên c\u1ee7a Môi-se: Sáng Th\u1ebf, Xu\u1ea5t hành, Lê-vi, Dân s\u1ed1 và Ph\u1ee5c truy\u1ec1n… M\u1eb7c d\u1ea7u có m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ee9ng c\u1ee9 khoa h\u1ecdc ch\u1ee9ng t\u1ecf sách c\u1ee7a Gióp, th\u1eddi C\u1ef1u \u01af\u1edbc, m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 là sách \u0111\u1ea7u tiên c\u1ee7a Thánh Kinh. Thánh Kinh C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1 c\u1ed5, v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n, nó khác v\u1edbi ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1 ngày nay. Các ký thu\u1eadt này \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n ti\u1ebfp qua nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7 trong su\u1ed1t nhi\u1ec1u ngàn n\u0103m, chúng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft trên các cu\u1ed9n da thú, th\u01b0\u1eddng là da chiên, nh\u01b0ng \u0111ôi khi là da nai ho\u1eb7c da bò. Gi\u1ed1ng v\u1eadt nào mà ng\u01b0\u1eddi Do Thái cho là không tinh s\u1ea1ch, nh\u01b0 heo ch\u1eb3ng h\u1ea1n, thì không bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 làm các cu\u1ed9n da.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tHình d\u01b0\u1edbi \u0111ây là b\u1ed9 "SeferTorah" \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0ng bày t\u1ea1i "Sephardic Temple Tifereth Israel", Los Angeles, California, USA vào Chúa Nh\u1eadt 21\/09\/2003. B\u1ed9 Torah này \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép và s\u1eed d\u1ee5ng trong su\u1ed1t 300 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi k\u1ef3 Pháp \u0110ình Tôn Giáo Tây Ban Nha 1492. Khi toàn b\u1ed9 Ng\u0169 Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c chép trên m\u1ed9t cu\u1ed9n da, thì nó \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là "Torah". Toàn b\u1ed9 Torah, n\u1ebfu không cu\u1ed9n l\u1ea1i, có th\u1ec3 dài \u0111\u1ebfn 150 b\u1ed9 (feet). Vì m\u1ed7i con chiên ch\u1ec9 dài kho\u1ea3ng t\u1eeb hai \u0111\u1ebfn ba b\u1ed9, nên toàn b\u1ed9 Torah \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n ph\u1ea3i c\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 m\u1ed9t b\u1ea7y chiên. Nh\u1eefng viên ký l\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Do Tháikhó nh\u1ecdc chép ra t\u1eebng b\u1ed9 Kinh là nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u toàn. Trong khi sao chép, n\u1ebfu h\u1ecd m\u1eafc l\u1ed7i, thì d\u1ea7u là l\u1ed7i nh\u1ecf nh\u1ea5t, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 khi l\u1ee1 chép hai ký t\u1ef1 c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u1eef dính vào nhau, thì h\u1ecd s\u1ebd tiêu h\u1ee7y toàn b\u1ed9 m\u1ea3nh da \u0111ó (t\u1eeb ba \u0111\u1ebfn b\u1ed1n c\u1ed9t ch\u1eef tr\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 có l\u1ed7i) và tiêu h\u1ee7y luôn mi\u1ebfng da tr\u01b0\u1edbc \u0111ó, vì \u0111ã ch\u1ea1m vào mi\u1ebfng da có ch\u1ee9a l\u1ed7i. Trong khi các C\u01a1-\u0111\u1ed1c nhân ngày nay có th\u1ec3 s\u1ebd ngh\u0129 r\u1eb1ng cách x\u1eed lý này là cu\u1ed3ng tín và th\u1eadm chí là t\u1ed9i th\u1edd th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng (h\u1ea7u vi\u1ec7c Thánh Kinh, h\u01a1n là h\u1ea7u vi\u1ec7c \u0110\u1ea5ng \u0111ã ban Thánh Kinh cho chúng ta), nh\u01b0ng vi\u1ec7c làm này l\u1ea1i ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng: Trong hai ngàn n\u0103m \u0111\u1ea7u tiên \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n, L\u1eddi Chúa \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o qu\u1ea3n m\u1ed9t cách r\u1ea5t chính xác và \u0111áng tin c\u1eady.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tTi\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1 và ti\u1ebfng Anh có m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng: chúng \u0111\u1ec1u là "nh\u1eefng ngôn ng\u1eef t\u01b0\u1ee3ng hình". Các t\u1eeb li\u1ec7u c\u1ee7a chúng hình thành m\u1ed9t hình \u1ea3nh rõ ràng trong trí c\u1ee7a b\u1ea1n. Nh\u01b0 William Tyndale, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u tiên in Thánh Kinh Anh ng\u1eef, m\u1ed9t l\u1ea7n nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, vi\u1ec7c phiên d\u1ecbch t\u1eeb ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1, so v\u1edbi các ngôn ng\u1eef khác, sang ti\u1ebfng Anh thì d\u1ec5 h\u01a1n \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n. Tyndale d\u0129 nhiên là ng\u01b0\u1eddi có \u0111\u1ee7 t\u01b0 cách \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ra l\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh trên b\u1edfi vì ông là ng\u01b0\u1eddi thông th\u1ea1o \u0111\u1ebfn tám ngôn ng\u1eef, thông th\u1ea1o m\u1ed9t ngôn ng\u1eef \u1edf \u0111ây có ngh\u0129a là b\u1ea1n có th\u1ec3 công nh\u1eadn ông s\u1eed d\u1ee5ng ngôn ng\u1eef nào c\u0169ng nh\u01b0 là ti\u1ebfng m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a ông.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\tVào kho\u1ea3ng n\u0103m 500 trC, t\u1ea5t c\u1ea3 39 sách c\u1ee7a Thánh Kinh C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c hoàn thành b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1 và \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1ea3o t\u1ed3n trên các cu\u1ed9n da. Khi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 cu\u1ed1i cùng tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0110\u1ea5ng Christ, các sách chép v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a dân Do Thái, g\u1ecdi là Ng\u1ee5y Kinh (Apocrypha) \u0111\u01b0\u1ee3c hoàn thành, nh\u01b0ng chúng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p thay vì ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1. Cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 nh\u1ea5t Công Nguyên, Thánh Kinh Tân \u01af\u1edbc \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c hoàn thành. Nó \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p, trên ch\u1ec9 th\u1ea3o (papyrus), m\u1ed9t ch\u1ea5t li\u1ec7u m\u1ecfng gi\u1ed1ng nh\u01b0 gi\u1ea5y, \u0111\u01b0\u1ee3c làm t\u1eeb nh\u1eefng thân b\u1ecb \u0111\u1eadp d\u1eadp và cán mõng c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u1ea1i s\u1eady. T\u1eeb "Kinh" (Bible) trong t\u1eeb Thánh Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ngu\u1ed3n b\u1edfi t\u1eeb "papyrus" trong ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p. Nh\u1eefng t\u1eadp ch\u1ec9 th\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111óng l\u1ea1i, ho\u1eb7c bu\u1ed9c l\u1ea1i t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 cách trình bày c\u1ee7a nh\u1eefng quy\u1ec3n sách hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u01a1n so v\u1edbi nh\u1eefng cu\u1ed9n da kéo dài.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tT\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng ghi chép trên ch\u1ec9 th\u1ea3o này \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là "codex" (sách chép tay). Các b\u1ea3n sao chép s\u1edbm nh\u1ea5t c\u1ee7a Thánh Kinh Tân \u01af\u1edbc còn l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ngày nay mà chúng ta bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c là: b\u1ea3n Codex Alexandrius và b\u1ea3n Codex Sinaiticus t\u1ea1i "B\u1ea3o Tàng Th\u01b0 Vi\u1ec7n Anh qu\u1ed1c" \u1edf Luân-\u0111ôn, và b\u1ea3n Codex Vaticannus \u1edf Vatican. Chúng \u0111\u01b0\u1ee3c chép vào kho\u1ea3ng n\u0103m 300. Vào n\u0103m 315, Athenasius, m\u1ed9t giám m\u1ee5c x\u1ee9 Alexandria, \u0111ã xác \u0111\u1ecbnh 27 sách mà ngày nay, chúng ta g\u1ecdi là kinh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a Thánh Kinh Tân \u01af\u1edbc.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tN\u0103m 382, giáo ph\u1ee5 c\u1ee7a H\u1ed9i Thánh thu\u1edf \u0111\u1ea7u là Jerome, \u0111ã phiên d\u1ecbch Thánh Kinh Tân \u01af\u1edbc t\u1eeb nguyên b\u1ea3n ti\u1ebfng Hi-l\u1ea1p sang ti\u1ebfng Latin. B\u1ea3n Thánh Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c phiên d\u1ecbch có tên là "Latin Vulgate". ("Vulgate" ngh\u0129a là "thông t\u1ee5c" ho\u1eb7c "bình dân"). Ông ghi chú ý bên c\u1ea1nh các Ng\u1ee5y Kinh (Apocrypha Books) r\u1eb1ng, ông không bi\u1ebft chúng có \u0111\u01b0\u1ee3c Chúa soi d\u1eabn hay không, hay ch\u1ec9 là nh\u1eefng ghi chép l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do Thái \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft thêm vào ph\u1ea7n Thánh Kinh C\u1ef1u \u01af\u1edbc.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tNg\u1ee5y Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i h\u1ea7u nh\u01b0 trong t\u1ea5t c\u1ea3 các b\u1ea3n Thánh Kinh chép tay ho\u1eb7c b\u1ea3n in t\u1eeb thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u cho t\u1edbi kho\u1ea3ng 120 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, vào gi\u1eefa th\u1eadp niên 1880, là lúc chúng b\u1ecb l\u1ea5y ra kh\u1ecfi nh\u1eefng b\u1ea3n Thánh Kinh c\u1ee7a Tin Lành. Tr\u01b0\u1edbc th\u1eadp niên 1880, m\u1eb7c d\u1ea7u có nhi\u1ec1u tranh cãi v\u1ec1 vi\u1ec7c Ng\u1ee5y Kinh có \u0111\u01b0\u1ee3c Chúa soi d\u1eabn hay không, thì nh\u1eefng tín \u0111\u1ed3, d\u1ea7u có ph\u1ea3i Tin lành hay không, \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u1ea1i Ng\u1ee5y Kinh nh\u01b0 là m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a Thánh Kinh. Huy\u1ec1n tho\u1ea1i ph\u1ed5 thông cho r\u1eb1ng Ng\u1ee5y Kinh thu\u1ed9c v\u1ec1 giáo h\u1ed9i "Công giáo La-mã" là không \u0111úng. Huy\u1ec1n tho\u1ea1i này có l\u1ebd phát sinh t\u1eeb s\u1ef1 ki\u1ec7n giáo h\u1ed9i Công Giáo \u0111ã gi\u1eef l\u1ea1i 12 trong s\u1ed1 14 Ng\u1ee5y Kinh trong các b\u1ea3n Thánh Kinh c\u1ee7a h\u1ecd trong khi các tín \u0111\u1ed3 Tin lành \u0111ã lo\u1ea1i b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3. Ch\u1eb3ng có m\u1ed9t lý do chính xác nào t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 cho vi\u1ec7c lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng ghi chép c\u1ed5 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do Thái, là nh\u1eefng ghi chép t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0110\u1ea5ng Christ, t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguyên và là m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a m\u1ed7i b\u1ea3n Thánh Kinh trong g\u1ea7n hai ngàn n\u0103m.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tVào n\u0103m 500, Thánh Kinh \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c phiên d\u1ecbch sang h\u01a1n 500 ngôn ng\u1eef. Ch\u1ec9 m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 sau \u0111ó, n\u0103m 600, nó b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n trong ch\u1ec9 m\u1ed9t ngôn ng\u1eef: b\u1ea3n d\u1ecbch Latin Vulgate. T\u1ed5 ch\u1ee9c giáo h\u1ed9i duy nh\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c công nh\u1eadn vào th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111ó là Công Giáo c\u1ee7a La-mã, và h\u1ecd \u0111ã t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c cho phép Thánh Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra b\u1ea5t c\u1ee9 ngôn ng\u1eef nào ngoài ti\u1ebfng Latin. Ng\u01b0\u1eddi nào s\u1edf h\u1eefu b\u1ea3n d\u1ecbch Thánh Kinh khác Latin s\u1ebd b\u1ecb hành quy\u1ebft! Lý do là, ch\u1ec9 có các th\u1ea7y l\u1ec5 (priests) \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y cho bi\u1ebft ti\u1ebfng Latin, và \u0111i\u1ec1u này \u0111em l\u1ea1i cho giáo h\u1ed9i quy\u1ec1n l\u1ef1c t\u1ed1i cao… là quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb mà không b\u1ecb ch\u1ea5t v\u1ea5n… là quy\u1ec1n l\u1eeba d\u1ed1i… là quy\u1ec1n t\u1ed1ng ti\u1ec1n qu\u1ea7n chúng. Không ai có th\u1ec3 th\u1eafc m\u1eafc v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1eddi gi\u1ea3ng "Thánh Kinh" \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1edfi vì ch\u1ec9 có m\u1ed9t s\u1ed1 ít ng\u01b0\u1eddi, ngoài nh\u1eefng th\u1ea7y l\u1ec5, có th\u1ec3 \u0111\u1ecdc ti\u1ebfng Latin. Giáo h\u1ed9i \u0111ã làm giàu trên s\u1ef1 ngu d\u1ed1t áp \u0111\u1eb7t này trong su\u1ed1t 1000 n\u0103m. Th\u1eddi k\u1ef3 t\u1eeb n\u0103m 400 \u0111\u1ebfn 1400 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi cái tên "Th\u1eddi Trung C\u1ed5 \u0110en T\u1ed1i".<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tGiáo hoàng Leo X \u0111ã thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t thông l\u1ec7 có tên là "bán bùa xá t\u1ed9i" nh\u01b0 m\u1ed9t cách \u0111\u1ec3 t\u1ed1ng ti\u1ec1n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Ông h\u1ee9a ban s\u1ef1 tha t\u1ed9i v\u1edbi m\u1ed9t giá ti\u1ec1n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i nh\u1ecf. N\u1ebfu b\u1ecf ra thêm m\u1ed9t ít ti\u1ec1n n\u1eefa, b\u1ea1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phép ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1ed1ng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u1ed9i l\u1ed7i theo ý mình mu\u1ed1n, thí d\u1ee5 nh\u01b0 vi\u1ec7c có tình nhân. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1edd s\u1ef1 phát minh ra "Ng\u1ee5c Luy\u1ec7n T\u1ed9i", b\u1ea1n có th\u1ec3 mua s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i linh h\u1ed3n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thân c\u1ee7a b\u1ea1n. Giáo h\u1ed9i gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u1edbi qu\u1ea7n chúng d\u1ed1t nát r\u1eb1ng: "Khi ti\u1ec1n trong h\u1ed9p kêu lên, thì linh h\u1ed3n t\u1ed9i l\u1ed7i n\u01a1i ng\u1ee5c luy\u1ec7n t\u1ed9i s\u1ebd ch\u1ed7i d\u1eady!" (As soon as the coin in the coffer rings, the troubled soul from Purgatory springs!) Giáo hoàng Leo X \u0111ã phát bi\u1ec3u c\u1ea3m nh\u1eadn th\u1eadt s\u1ef1 c\u1ee7a ông khi thú nh\u1eadn: "Truy\u1ec1n thuy\u1ebft v\u1ec1 \u0110\u1ea5ng Christ \u0111em l\u1ea1i cho chúng ta khá nhi\u1ec1u l\u1ee3i nhu\u1eadn!"<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tH\u1ed9i Thánh th\u1eadt c\u1ee7a Chúa \u1edf \u0111âu trong su\u1ed1t nh\u1eefng ngày \u0111en t\u1ed1i này?<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tT\u1ea1i \u0111\u1ea3o Scottish c\u1ee7a Iona, vào n\u0103m 563, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi có tên Columba \u0111ã m\u1edf m\u1ed9t Tr\u01b0\u1eddng Thánh Kinh. Trong 700 n\u0103m sau \u0111ó, \u0111ây là ngu\u1ed3n c\u1ee7a nhi\u1ec1u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng gi\u1ea3ng d\u1ea1y Thánh Kinh Tin Lành không thu\u1ed9c giáo h\u1ed9i Công Giáo trong su\u1ed1t nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 c\u1ee7a giai \u0111o\u1ea1n Trung C\u1ed5 \u0110en T\u1ed1i. Nh\u1eefng sinh viên c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc này \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là "Culdees", có ngh\u0129a là "ng\u01b0\u1eddi khách l\u1ea1". Culdees là m\u1ed9t h\u1ed9i bí m\u1eadt, và \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a nh\u1eefng C\u01a1-\u0111\u1ed1c nhân chân th\u1eadt còn xót l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nuôi d\u01b0\u1ee1ng nh\u1edd vào nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi này trong su\u1ed1t nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7, d\u1eabn \u0111\u1ebfn Cu\u1ed9c C\u1ea3i Chánh Tin Lành.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tTh\u1eadt ra, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u tiên \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là "Culdee" chính là Giô-sép \u1edf thành A-ri-ma-thê. Thánh Kinh cho chúng ta bi\u1ebft r\u1eb1ng Giô-sép \u1edf thành A-ri-ma-thê \u0111ã dâng m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u1ed9 c\u1ee7a mình cho \u0110\u1ee9c Chúa Jesus. Truy\u1ec1n th\u1ed1ng cho chúng ta bi\u1ebft ông là C\u1eadu c\u1ee7a n\u1eef \u0111\u1ed3ng trinh Mary, và vì th\u1ebf ông là ông c\u1eadu (ho\u1eb7c ít nh\u1ea5t là ông c\u1eadu bà con xa) c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Jesus. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng tin r\u1eb1ng Giô-sép \u1edf thành A-ri-ma-thê \u0111ã \u0111\u1ebfn British Isles trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian ng\u1eafn sau s\u1ef1 ph\u1ee5c sinh c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ, và t\u1ea1i \u0111ó, ông \u0111ã xây d\u1ef1ng Nhà Th\u1edd C\u01a1-\u0111\u1ed1c \u0111\u1ea7u tiên trên \u0111\u1ea5t. C\u0169ng theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft, chúng ta \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft, r\u1ea5t có th\u1ec3 \u0110\u1ee9c Chúa Jesus \u0111ã dùng ph\u1ea7n l\u1edbn kho\u1ea3ng \u0111\u1eddi trai tr\u1ebb (gi\u1eefa tu\u1ed5i 13 \u0111\u1ebfn 30) du hành \u0111ây \u0111ó v\u1edbi ông c\u1eadu Giô-sép c\u1ee7a Ngài… m\u1eb7c d\u1ea7u Thánh Kinh im l\u1eb7ng v\u1ec1 nh\u1eefng n\u0103m tháng này trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Jesus.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tVào cu\u1ed1i th\u1eadp niên 1300, h\u1ed9i bí m\u1eadt Culdees \u0111ã ch\u1ecdn ra John Wycliffe \u0111\u1ec3 lãnh \u0111\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi ra kh\u1ecfi Th\u1eddi K\u1ef3 \u0110en T\u1ed1i. Wycliffe \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là "Sao Mai c\u1ee7a Cu\u1ed9c C\u1ea3i Chánh". Cu\u1ed9c C\u1ea3i Cách Tin Lành \u0111ó ch\u1ec9 nh\u1eafm \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: \u0111em L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi vào tay c\u1ee7a qu\u1ea7n chúng tr\u1edf l\u1ea1i, trong chính ti\u1ebfng m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a h\u1ecd, nh\u1edd \u0111ó s\u1ef1 th\u1ed1i nát c\u1ee7a giáo h\u1ed9i s\u1ebd b\u1ecb ph\u01a1i bày và s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i ch\u1ec9 có \u1edf trong \u0110\u1ea5ng Christ, qua Thánh Kinh, và ch\u1ec9 b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c rao gi\u1ea3ng tr\u1edf l\u1ea1i.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tChuy\u1ec3n ng\u1eef: PaulTiep
\n\tNguyên tác: The Pre-Reformation History of the Bible from 1,400 BC to 1,400 AD http:\/\/www.greatsite.com\/timeline-english-bible-history\/pre-reformation.html<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\n\tPh\u1ea7n l\u1edbn c\u1ee7a câu chuy\u1ec7n làm th\u1ebf nào chúng ta có \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n Thánh Kinh Anh Ng\u1eef, t\u1ef1 nó chính là câu chuy\u1ec7n v\u1ec1 Cu\u1ed9c C\u1ea3i Chánh Tin Lành vào cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 14 v\u1edbi John Wycliffe. Th\u1eadt ra, n\u1ebfu chúng ta \u0111i ng\u01b0\u1ee3c th\u1eddi gian kho\u1ea3ng m\u1ed9t ngàn n\u0103m h\u01a1n, thì lúc \u1ea5y ch\u01b0a h\u1ec1 có th\u1ee9 ngôn ng\u1eef g\u1ecdi là "ti\u1ebfng Anh" (English) xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf n\u01a1i nào c\u1ea3. Tuy nhiên, câu chuy\u1ec7n c\u1ee7a Thánh Kinh còn xa x\u01b0a h\u01a1n n\u1eefa.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tL\u1eddi Chúa l\u1ea7n \u0111\u1ea7u tiên \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i là khi chính tay Ngài vi\u1ebft xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi hình th\u1ee9c m\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u r\u0103n trên m\u1ed9t b\u1ea3ng \u0111á và trao cho Môi-se trên \u0111\u1ec9nh Núi Si-nai. Theo các h\u1ecdc gi\u1ea3 Thánh Kinh, s\u1ef1 ki\u1ec7n này \u0111ã x\u1ea3y ra vào kho\u1ea3ng t\u1eeb n\u0103m 1,400 trC \u0111\u1ebfn 1,500 trC… cách \u0111ây g\u1ea7n 3,500 n\u0103m. Ngôn ng\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ea7u nh\u01b0 là ti\u1ebfng ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1 c\u1ed5, ngôn ng\u1eef c\u1ee7a các tín \u0111\u1ed3 th\u1eddi C\u1ef1u \u01af\u1edbc.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tV\u0103n b\u1ea3n Thánh Kinh xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm nh\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c cho là "Ng\u0169 Kinh", t\u1ee9c là n\u0103m sách \u0111\u1ea7u tiên c\u1ee7a Môi-se: Sáng Th\u1ebf, Xu\u1ea5t hành, Lê-vi, Dân s\u1ed1 và Ph\u1ee5c truy\u1ec1n… M\u1eb7c d\u1ea7u có m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ee9ng c\u1ee9 khoa h\u1ecdc ch\u1ee9ng t\u1ecf sách c\u1ee7a Gióp, th\u1eddi C\u1ef1u \u01af\u1edbc, m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 là sách \u0111\u1ea7u tiên c\u1ee7a Thánh Kinh. Thánh Kinh C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1 c\u1ed5, v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n, nó khác v\u1edbi ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1 ngày nay. Các ký thu\u1eadt này \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n ti\u1ebfp qua nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7 trong su\u1ed1t nhi\u1ec1u ngàn n\u0103m, chúng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft trên các cu\u1ed9n da thú, th\u01b0\u1eddng là da chiên, nh\u01b0ng \u0111ôi khi là da nai ho\u1eb7c da bò. Gi\u1ed1ng v\u1eadt nào mà ng\u01b0\u1eddi Do Thái cho là không tinh s\u1ea1ch, nh\u01b0 heo ch\u1eb3ng h\u1ea1n, thì không bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 làm các cu\u1ed9n da.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tHình d\u01b0\u1edbi \u0111ây là b\u1ed9 "SeferTorah" \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0ng bày t\u1ea1i "Sephardic Temple Tifereth Israel", Los Angeles, California, USA vào Chúa Nh\u1eadt 21\/09\/2003. B\u1ed9 Torah này \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép và s\u1eed d\u1ee5ng trong su\u1ed1t 300 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi k\u1ef3 Pháp \u0110ình Tôn Giáo Tây Ban Nha 1492. Khi toàn b\u1ed9 Ng\u0169 Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c chép trên m\u1ed9t cu\u1ed9n da, thì nó \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là "Torah". Toàn b\u1ed9 Torah, n\u1ebfu không cu\u1ed9n l\u1ea1i, có th\u1ec3 dài \u0111\u1ebfn 150 b\u1ed9 (feet). Vì m\u1ed7i con chiên ch\u1ec9 dài kho\u1ea3ng t\u1eeb hai \u0111\u1ebfn ba b\u1ed9, nên toàn b\u1ed9 Torah \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n ph\u1ea3i c\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 m\u1ed9t b\u1ea7y chiên. Nh\u1eefng viên ký l\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Do Tháikhó nh\u1ecdc chép ra t\u1eebng b\u1ed9 Kinh là nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u toàn. Trong khi sao chép, n\u1ebfu h\u1ecd m\u1eafc l\u1ed7i, thì d\u1ea7u là l\u1ed7i nh\u1ecf nh\u1ea5t, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 khi l\u1ee1 chép hai ký t\u1ef1 c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u1eef dính vào nhau, thì h\u1ecd s\u1ebd tiêu h\u1ee7y toàn b\u1ed9 m\u1ea3nh da \u0111ó (t\u1eeb ba \u0111\u1ebfn b\u1ed1n c\u1ed9t ch\u1eef tr\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 có l\u1ed7i) và tiêu h\u1ee7y luôn mi\u1ebfng da tr\u01b0\u1edbc \u0111ó, vì \u0111ã ch\u1ea1m vào mi\u1ebfng da có ch\u1ee9a l\u1ed7i. Trong khi các C\u01a1-\u0111\u1ed1c nhân ngày nay có th\u1ec3 s\u1ebd ngh\u0129 r\u1eb1ng cách x\u1eed lý này là cu\u1ed3ng tín và th\u1eadm chí là t\u1ed9i th\u1edd th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng (h\u1ea7u vi\u1ec7c Thánh Kinh, h\u01a1n là h\u1ea7u vi\u1ec7c \u0110\u1ea5ng \u0111ã ban Thánh Kinh cho chúng ta), nh\u01b0ng vi\u1ec7c làm này l\u1ea1i ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng: Trong hai ngàn n\u0103m \u0111\u1ea7u tiên \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n, L\u1eddi Chúa \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o qu\u1ea3n m\u1ed9t cách r\u1ea5t chính xác và \u0111áng tin c\u1eady.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tTi\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1 và ti\u1ebfng Anh có m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng: chúng \u0111\u1ec1u là "nh\u1eefng ngôn ng\u1eef t\u01b0\u1ee3ng hình". Các t\u1eeb li\u1ec7u c\u1ee7a chúng hình thành m\u1ed9t hình \u1ea3nh rõ ràng trong trí c\u1ee7a b\u1ea1n. Nh\u01b0 William Tyndale, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u tiên in Thánh Kinh Anh ng\u1eef, m\u1ed9t l\u1ea7n nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, vi\u1ec7c phiên d\u1ecbch t\u1eeb ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1, so v\u1edbi các ngôn ng\u1eef khác, sang ti\u1ebfng Anh thì d\u1ec5 h\u01a1n \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n. Tyndale d\u0129 nhiên là ng\u01b0\u1eddi có \u0111\u1ee7 t\u01b0 cách \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ra l\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh trên b\u1edfi vì ông là ng\u01b0\u1eddi thông th\u1ea1o \u0111\u1ebfn tám ngôn ng\u1eef, thông th\u1ea1o m\u1ed9t ngôn ng\u1eef \u1edf \u0111ây có ngh\u0129a là b\u1ea1n có th\u1ec3 công nh\u1eadn ông s\u1eed d\u1ee5ng ngôn ng\u1eef nào c\u0169ng nh\u01b0 là ti\u1ebfng m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a ông.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n
\n\tVào kho\u1ea3ng n\u0103m 500 trC, t\u1ea5t c\u1ea3 39 sách c\u1ee7a Thánh Kinh C\u1ef1u \u01af\u1edbc \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c hoàn thành b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1 và \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1ea3o t\u1ed3n trên các cu\u1ed9n da. Khi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 cu\u1ed1i cùng tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0110\u1ea5ng Christ, các sách chép v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a dân Do Thái, g\u1ecdi là Ng\u1ee5y Kinh (Apocrypha) \u0111\u01b0\u1ee3c hoàn thành, nh\u01b0ng chúng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi chép b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p thay vì ti\u1ebfng Hê-b\u01a1-r\u01a1. Cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 nh\u1ea5t Công Nguyên, Thánh Kinh Tân \u01af\u1edbc \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c hoàn thành. Nó \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p, trên ch\u1ec9 th\u1ea3o (papyrus), m\u1ed9t ch\u1ea5t li\u1ec7u m\u1ecfng gi\u1ed1ng nh\u01b0 gi\u1ea5y, \u0111\u01b0\u1ee3c làm t\u1eeb nh\u1eefng thân b\u1ecb \u0111\u1eadp d\u1eadp và cán mõng c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u1ea1i s\u1eady. T\u1eeb "Kinh" (Bible) trong t\u1eeb Thánh Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eaft ngu\u1ed3n b\u1edfi t\u1eeb "papyrus" trong ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p. Nh\u1eefng t\u1eadp ch\u1ec9 th\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111óng l\u1ea1i, ho\u1eb7c bu\u1ed9c l\u1ea1i t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 cách trình bày c\u1ee7a nh\u1eefng quy\u1ec3n sách hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u01a1n so v\u1edbi nh\u1eefng cu\u1ed9n da kéo dài.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tT\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng ghi chép trên ch\u1ec9 th\u1ea3o này \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là "codex" (sách chép tay). Các b\u1ea3n sao chép s\u1edbm nh\u1ea5t c\u1ee7a Thánh Kinh Tân \u01af\u1edbc còn l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ngày nay mà chúng ta bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c là: b\u1ea3n Codex Alexandrius và b\u1ea3n Codex Sinaiticus t\u1ea1i "B\u1ea3o Tàng Th\u01b0 Vi\u1ec7n Anh qu\u1ed1c" \u1edf Luân-\u0111ôn, và b\u1ea3n Codex Vaticannus \u1edf Vatican. Chúng \u0111\u01b0\u1ee3c chép vào kho\u1ea3ng n\u0103m 300. Vào n\u0103m 315, Athenasius, m\u1ed9t giám m\u1ee5c x\u1ee9 Alexandria, \u0111ã xác \u0111\u1ecbnh 27 sách mà ngày nay, chúng ta g\u1ecdi là kinh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a Thánh Kinh Tân \u01af\u1edbc.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tN\u0103m 382, giáo ph\u1ee5 c\u1ee7a H\u1ed9i Thánh thu\u1edf \u0111\u1ea7u là Jerome, \u0111ã phiên d\u1ecbch Thánh Kinh Tân \u01af\u1edbc t\u1eeb nguyên b\u1ea3n ti\u1ebfng Hi-l\u1ea1p sang ti\u1ebfng Latin. B\u1ea3n Thánh Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c phiên d\u1ecbch có tên là "Latin Vulgate". ("Vulgate" ngh\u0129a là "thông t\u1ee5c" ho\u1eb7c "bình dân"). Ông ghi chú ý bên c\u1ea1nh các Ng\u1ee5y Kinh (Apocrypha Books) r\u1eb1ng, ông không bi\u1ebft chúng có \u0111\u01b0\u1ee3c Chúa soi d\u1eabn hay không, hay ch\u1ec9 là nh\u1eefng ghi chép l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do Thái \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft thêm vào ph\u1ea7n Thánh Kinh C\u1ef1u \u01af\u1edbc.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tNg\u1ee5y Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i h\u1ea7u nh\u01b0 trong t\u1ea5t c\u1ea3 các b\u1ea3n Thánh Kinh chép tay ho\u1eb7c b\u1ea3n in t\u1eeb thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u cho t\u1edbi kho\u1ea3ng 120 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, vào gi\u1eefa th\u1eadp niên 1880, là lúc chúng b\u1ecb l\u1ea5y ra kh\u1ecfi nh\u1eefng b\u1ea3n Thánh Kinh c\u1ee7a Tin Lành. Tr\u01b0\u1edbc th\u1eadp niên 1880, m\u1eb7c d\u1ea7u có nhi\u1ec1u tranh cãi v\u1ec1 vi\u1ec7c Ng\u1ee5y Kinh có \u0111\u01b0\u1ee3c Chúa soi d\u1eabn hay không, thì nh\u1eefng tín \u0111\u1ed3, d\u1ea7u có ph\u1ea3i Tin lành hay không, \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u1ea1i Ng\u1ee5y Kinh nh\u01b0 là m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a Thánh Kinh. Huy\u1ec1n tho\u1ea1i ph\u1ed5 thông cho r\u1eb1ng Ng\u1ee5y Kinh thu\u1ed9c v\u1ec1 giáo h\u1ed9i "Công giáo La-mã" là không \u0111úng. Huy\u1ec1n tho\u1ea1i này có l\u1ebd phát sinh t\u1eeb s\u1ef1 ki\u1ec7n giáo h\u1ed9i Công Giáo \u0111ã gi\u1eef l\u1ea1i 12 trong s\u1ed1 14 Ng\u1ee5y Kinh trong các b\u1ea3n Thánh Kinh c\u1ee7a h\u1ecd trong khi các tín \u0111\u1ed3 Tin lành \u0111ã lo\u1ea1i b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3. Ch\u1eb3ng có m\u1ed9t lý do chính xác nào t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 cho vi\u1ec7c lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng ghi chép c\u1ed5 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Do Thái, là nh\u1eefng ghi chép t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi \u0110\u1ea5ng Christ, t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguyên và là m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a m\u1ed7i b\u1ea3n Thánh Kinh trong g\u1ea7n hai ngàn n\u0103m.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tVào n\u0103m 500, Thánh Kinh \u0111ã \u0111\u01b0\u1ee3c phiên d\u1ecbch sang h\u01a1n 500 ngôn ng\u1eef. Ch\u1ec9 m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 sau \u0111ó, n\u0103m 600, nó b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n trong ch\u1ec9 m\u1ed9t ngôn ng\u1eef: b\u1ea3n d\u1ecbch Latin Vulgate. T\u1ed5 ch\u1ee9c giáo h\u1ed9i duy nh\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c công nh\u1eadn vào th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111ó là Công Giáo c\u1ee7a La-mã, và h\u1ecd \u0111ã t\u1eeb ch\u1ed1i vi\u1ec7c cho phép Thánh Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra b\u1ea5t c\u1ee9 ngôn ng\u1eef nào ngoài ti\u1ebfng Latin. Ng\u01b0\u1eddi nào s\u1edf h\u1eefu b\u1ea3n d\u1ecbch Thánh Kinh khác Latin s\u1ebd b\u1ecb hành quy\u1ebft! Lý do là, ch\u1ec9 có các th\u1ea7y l\u1ec5 (priests) \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ea1y cho bi\u1ebft ti\u1ebfng Latin, và \u0111i\u1ec1u này \u0111em l\u1ea1i cho giáo h\u1ed9i quy\u1ec1n l\u1ef1c t\u1ed1i cao… là quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb mà không b\u1ecb ch\u1ea5t v\u1ea5n… là quy\u1ec1n l\u1eeba d\u1ed1i… là quy\u1ec1n t\u1ed1ng ti\u1ec1n qu\u1ea7n chúng. Không ai có th\u1ec3 th\u1eafc m\u1eafc v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1eddi gi\u1ea3ng "Thánh Kinh" \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1edfi vì ch\u1ec9 có m\u1ed9t s\u1ed1 ít ng\u01b0\u1eddi, ngoài nh\u1eefng th\u1ea7y l\u1ec5, có th\u1ec3 \u0111\u1ecdc ti\u1ebfng Latin. Giáo h\u1ed9i \u0111ã làm giàu trên s\u1ef1 ngu d\u1ed1t áp \u0111\u1eb7t này trong su\u1ed1t 1000 n\u0103m. Th\u1eddi k\u1ef3 t\u1eeb n\u0103m 400 \u0111\u1ebfn 1400 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi cái tên "Th\u1eddi Trung C\u1ed5 \u0110en T\u1ed1i".<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tGiáo hoàng Leo X \u0111ã thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t thông l\u1ec7 có tên là "bán bùa xá t\u1ed9i" nh\u01b0 m\u1ed9t cách \u0111\u1ec3 t\u1ed1ng ti\u1ec1n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Ông h\u1ee9a ban s\u1ef1 tha t\u1ed9i v\u1edbi m\u1ed9t giá ti\u1ec1n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i nh\u1ecf. N\u1ebfu b\u1ecf ra thêm m\u1ed9t ít ti\u1ec1n n\u1eefa, b\u1ea1n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c phép ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1ed1ng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u1ed9i l\u1ed7i theo ý mình mu\u1ed1n, thí d\u1ee5 nh\u01b0 vi\u1ec7c có tình nhân. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1edd s\u1ef1 phát minh ra "Ng\u1ee5c Luy\u1ec7n T\u1ed9i", b\u1ea1n có th\u1ec3 mua s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i linh h\u1ed3n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thân c\u1ee7a b\u1ea1n. Giáo h\u1ed9i gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u1edbi qu\u1ea7n chúng d\u1ed1t nát r\u1eb1ng: "Khi ti\u1ec1n trong h\u1ed9p kêu lên, thì linh h\u1ed3n t\u1ed9i l\u1ed7i n\u01a1i ng\u1ee5c luy\u1ec7n t\u1ed9i s\u1ebd ch\u1ed7i d\u1eady!" (As soon as the coin in the coffer rings, the troubled soul from Purgatory springs!) Giáo hoàng Leo X \u0111ã phát bi\u1ec3u c\u1ea3m nh\u1eadn th\u1eadt s\u1ef1 c\u1ee7a ông khi thú nh\u1eadn: "Truy\u1ec1n thuy\u1ebft v\u1ec1 \u0110\u1ea5ng Christ \u0111em l\u1ea1i cho chúng ta khá nhi\u1ec1u l\u1ee3i nhu\u1eadn!"<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tH\u1ed9i Thánh th\u1eadt c\u1ee7a Chúa \u1edf \u0111âu trong su\u1ed1t nh\u1eefng ngày \u0111en t\u1ed1i này?<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tT\u1ea1i \u0111\u1ea3o Scottish c\u1ee7a Iona, vào n\u0103m 563, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi có tên Columba \u0111ã m\u1edf m\u1ed9t Tr\u01b0\u1eddng Thánh Kinh. Trong 700 n\u0103m sau \u0111ó, \u0111ây là ngu\u1ed3n c\u1ee7a nhi\u1ec1u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng gi\u1ea3ng d\u1ea1y Thánh Kinh Tin Lành không thu\u1ed9c giáo h\u1ed9i Công Giáo trong su\u1ed1t nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 c\u1ee7a giai \u0111o\u1ea1n Trung C\u1ed5 \u0110en T\u1ed1i. Nh\u1eefng sinh viên c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc này \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là "Culdees", có ngh\u0129a là "ng\u01b0\u1eddi khách l\u1ea1". Culdees là m\u1ed9t h\u1ed9i bí m\u1eadt, và \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a nh\u1eefng C\u01a1-\u0111\u1ed1c nhân chân th\u1eadt còn xót l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nuôi d\u01b0\u1ee1ng nh\u1edd vào nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi này trong su\u1ed1t nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7, d\u1eabn \u0111\u1ebfn Cu\u1ed9c C\u1ea3i Chánh Tin Lành.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tTh\u1eadt ra, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u tiên \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là "Culdee" chính là Giô-sép \u1edf thành A-ri-ma-thê. Thánh Kinh cho chúng ta bi\u1ebft r\u1eb1ng Giô-sép \u1edf thành A-ri-ma-thê \u0111ã dâng m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u1ed9 c\u1ee7a mình cho \u0110\u1ee9c Chúa Jesus. Truy\u1ec1n th\u1ed1ng cho chúng ta bi\u1ebft ông là C\u1eadu c\u1ee7a n\u1eef \u0111\u1ed3ng trinh Mary, và vì th\u1ebf ông là ông c\u1eadu (ho\u1eb7c ít nh\u1ea5t là ông c\u1eadu bà con xa) c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Jesus. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng tin r\u1eb1ng Giô-sép \u1edf thành A-ri-ma-thê \u0111ã \u0111\u1ebfn British Isles trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian ng\u1eafn sau s\u1ef1 ph\u1ee5c sinh c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ, và t\u1ea1i \u0111ó, ông \u0111ã xây d\u1ef1ng Nhà Th\u1edd C\u01a1-\u0111\u1ed1c \u0111\u1ea7u tiên trên \u0111\u1ea5t. C\u0169ng theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft, chúng ta \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft, r\u1ea5t có th\u1ec3 \u0110\u1ee9c Chúa Jesus \u0111ã dùng ph\u1ea7n l\u1edbn kho\u1ea3ng \u0111\u1eddi trai tr\u1ebb (gi\u1eefa tu\u1ed5i 13 \u0111\u1ebfn 30) du hành \u0111ây \u0111ó v\u1edbi ông c\u1eadu Giô-sép c\u1ee7a Ngài… m\u1eb7c d\u1ea7u Thánh Kinh im l\u1eb7ng v\u1ec1 nh\u1eefng n\u0103m tháng này trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Jesus.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tVào cu\u1ed1i th\u1eadp niên 1300, h\u1ed9i bí m\u1eadt Culdees \u0111ã ch\u1ecdn ra John Wycliffe \u0111\u1ec3 lãnh \u0111\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi ra kh\u1ecfi Th\u1eddi K\u1ef3 \u0110en T\u1ed1i. Wycliffe \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là "Sao Mai c\u1ee7a Cu\u1ed9c C\u1ea3i Chánh". Cu\u1ed9c C\u1ea3i Cách Tin Lành \u0111ó ch\u1ec9 nh\u1eafm \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: \u0111em L\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Chúa Tr\u1eddi vào tay c\u1ee7a qu\u1ea7n chúng tr\u1edf l\u1ea1i, trong chính ti\u1ebfng m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a h\u1ecd, nh\u1edd \u0111ó s\u1ef1 th\u1ed1i nát c\u1ee7a giáo h\u1ed9i s\u1ebd b\u1ecb ph\u01a1i bày và s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i ch\u1ec9 có \u1edf trong \u0110\u1ea5ng Christ, qua Thánh Kinh, và ch\u1ec9 b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c rao gi\u1ea3ng tr\u1edf l\u1ea1i.<\/span><\/span><\/div>\n
\n\t
\n\tChuy\u1ec3n ng\u1eef: PaulTiep
\n\tNguyên tác: The Pre-Reformation History of the Bible from 1,400 BC to 1,400 AD http:\/\/www.greatsite.com\/timeline-english-bible-history\/pre-reformation.html<\/strong><\/span><\/span><\/div>\n
\n\t <\/div>\n

B\u1ea5m v\u00e0o \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc ti\u1ebfp \u2192<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-muc-luc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4\/revisions\/99"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/thanhoc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}