{"id":47,"date":"2012-12-13T20:02:32","date_gmt":"2012-12-14T02:02:32","guid":{"rendered":""},"modified":"2019-01-02T05:34:38","modified_gmt":"2019-01-01T22:34:38","slug":"nguon-goc-va-tin-ly-cac-phong-trao-an-tu-va-ngu-tuan-48","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/nguon-goc-va-tin-ly-cac-phong-trao-an-tu-va-ngu-tuan-48\/","title":{"rendered":"Ngu\u1ed3n G\u1ed1c v\u00e0 T\u00edn L\u00fd C\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n"},"content":{"rendered":"<p class=\"rteright\" style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>Hu\u1ef3nh Christian Timothy<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>D\u1eabn Nh\u1eadp<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">K\u1ec3 t\u1eeb th\u1eadp ni\u00ean 1960 cho \u0111\u1ebfn nay, m\u1ed9t phong tr\u00e0o ph\u00e1t sinh t\u1eeb trong c\u00e1c Gi\u00e1o H\u1ed9i Tin L\u00e0nh v\u00e0 C\u00f4ng Gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9,&#8221; \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean l\u1edbn m\u1ea1nh v\u00e0 x\u00e2m nh\u1eadp s\u00e2u r\u1ed9ng v\u00e0o trong H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a Ch\u00faa \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i. Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 (Charismatic Movement \u2013 1906) tho\u00e1t thai t\u1eeb Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n (Pentecostal Movement \u2013 1901). Theo th\u1ed1ng k\u00ea v\u00e0o n\u0103m 2003, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c hai phong tr\u00e0o n\u00e0y l\u00ean \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng 700 tri\u1ec7u, ngh\u0129a l\u00e0 chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 33% t\u1ed5ng s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u01b0ng nh\u1eadn c\u00f3 \u0111\u1ee9c tin trong \u0110\u1ea5ng Christ (Christians \u2013 bao g\u1ed3m Ch\u00ednh Th\u1ed1ng Gi\u00e1o, C\u00f4ng Gi\u00e1o, Anh Gi\u00e1o, v\u00e0 Tin L\u00e0nh Gi\u00e1o) tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi. C\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n mang l\u1ea1i nhi\u1ec1u tranh lu\u1eadn c\u0169ng nh\u01b0 ph\u00e2n r\u1ebd trong H\u1ed9i Th\u00e1nh. Nhi\u1ec1u gi\u00e1o ph\u00e1i l\u1edbn trong c\u00e1c Gi\u00e1o H\u1ed9i Tin L\u00e0nh v\u00e0 C\u00f4ng Gi\u00e1o \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1eadp nh\u1eefng ban nghi\u00ean c\u1ee9u. Ngay c\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i \u0111\u1ea1o c\u0169ng th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c ban nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 hi\u1ec7u \u1ee9ng t\u00e2m l\u00fd trong s\u1ef1 ki\u1ec7n ch\u1eefa b\u1ec7nh v\u00e0 n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1 c\u1ee7a c\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">N\u1ebfu nh\u00ecn m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1ch quan th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u00c2n T\u1ee9 v\u1edbi Ng\u0169 Tu\u1ea7n ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t. Ng\u0169 Tu\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 g\u1ed1c v\u00e0 th\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e2y v\u1edbi v\u00e0i nh\u00e1nh l\u1edbn, \u00c2n T\u1ee9 nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e1nh nh\u1ecf ph\u00e1t sinh t\u1eeb nh\u1eefng nh\u00e1nh l\u1edbn c\u1ee7a Ng\u0169 Tu\u1ea7n. Nh\u1eefng hoa, l\u00e1, c\u00e0nh nhi\u1ec1u khi che l\u1ea5p c\u1ea3 th\u00e2n c\u00e2y, v\u00ec th\u1ebf, ng\u00e0y nay th\u1ebf gi\u1edbi bi\u1ebft nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u00c2n T\u1ee9 h\u01a1n l\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><!--more-->D\u1ea5u hi\u1ec7u \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 l\u00e0 s\u1ef1 &#8220;\u0111\u1eb7t tay t\u00e9 ng\u00e3&#8221; v\u00e0 &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1.&#8221; Ng\u01b0\u1eddi \u00c2n T\u1ee9 tin r\u1eb1ng, khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh th\u00ec ph\u1ea3i bi\u1ebft &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; v\u00e0 khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh th\u00ec b\u1ecb t\u00e9 ng\u00e3 m\u00e0 h\u1ecd g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;b\u1ecb gi\u1ebft trong Th\u00e1nh Linh&#8221; (slain in the Spirit). Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;t\u00e9 ng\u00e3&#8221; khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong Th\u00e1nh Kinh. Ti\u1ebfng l\u1ea1 m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n n\u00f3i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0 Th\u00e1nh Kinh \u0111\u00e3 ghi l\u1ea1i trong C\u00f4ng V\u1ee5 C\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 ch\u01b0\u01a1ng hai, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 \u00e2m thanh kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ai hi\u1ec3u.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">T\u1eeb ng\u1eef &#8220;n\u00f3i c\u00e1c th\u1ee9 ti\u1ebfng kh\u00e1c&#8221; trong C\u00f4ng V\u1ee5 C\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 2:4 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Anh l\u00e0 \u201cspeak in other tongues.\u201d Trong nguy\u00ean t\u00e1c ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p (Greek) c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh l\u00e0:<\/span><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"rtejustify\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>\u03bb\u03b1\u03bb\u03b5\u03b9\u03bd<\/strong>, <a href=\"http:\/\/studybible.info\/strongs\/G2980\">G2980<\/a>, phi\u00ean \u00e2m qu\u1ed1c t\u1ebf \/<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=2087g.rm&amp;l=en\">laleo\u0304<\/a>\/, phi\u00ean \u00e2m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t [<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=2087g.rm&amp;l=en\">la-l\u00e9-\u1ed3<\/a>], c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0: ph\u00e1t \u00e2m, n\u00f3i.<\/span><\/li>\n<li class=\"rtejustify\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>\u03b5\u03c4\u03b5\u03c1\u03b1\u03b9\u03c2<\/strong>, <a href=\"http:\/\/studybible.info\/strongs\/G2087\">G2087<\/a>, phi\u00ean \u00e2m qu\u1ed1c t\u1ebf \/<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=2087g.rm&amp;l=en\">heteros<\/a>\/, phi\u00ean \u00e2m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t [<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=2087g.rm&amp;l=en\">h\u00e9-t\u01a1-ro-s<\/a>], c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0: kh\u00e1c.<\/span><\/li>\n<li class=\"rtejustify\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>\u03b3\u03bb\u03c9\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2<\/strong>,<a href=\"http:\/\/studybible.info\/strongs\/G1100\">G1100<\/a>, phi\u00ean \u00e2m qu\u1ed1c t\u1ebf \/<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=1100g.rm&amp;l=en\">glo\u0304ssa<\/a>\/, phi\u00ean \u00e2m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t [<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=1100g.rm&amp;l=en\">g-l\u1ed1-x\u00e0<\/a>], c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0: c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Th\u00e1nh Kinh kh\u00f4ng bao gi\u1edd n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u1ee9 \u201cti\u1ebfng l\u1ea1.\u201d Th\u00e1nh Kinh Vi\u1ec7t Ng\u1eef B\u1ea3n D\u1ecbch Truy\u1ec1n Th\u1ed1ng \u0111\u00e3 d\u1ecbch kh\u00f4ng chu\u1ea9n khi d\u1ecbch <strong>\u03b3\u03bb\u03c9\u03c3\u03c3\u03b1\u03b9\u03c2<\/strong>(c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef) th\u00e0nh \u201cti\u1ebfng l\u1ea1.\u201d<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>L\u01b0\u1ee3c s\u1eed c\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">C\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n d\u1ea5y l\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20 v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i cho \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u \u0111\u1eadm c\u1ea3 b\u00ean trong l\u1eabn b\u00ean ngo\u00e0i H\u1ed9i Th\u00e1nh. S\u1ef1 t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 c\u00e1c phong tr\u00e0o n\u00e0y th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi hai v\u1ea5n \u0111\u1ec1:<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">1. L\u1eabn l\u1ed9n gi\u1eefa Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">2. L\u1eabn l\u1ed9n gi\u1eefa Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9, Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n, v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i Tin L\u00e0nh truy\u1ec1n th\u1ed1ng.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">\u0110\u1ec3 gi\u1ea3m thi\u1ec3u nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 r\u1ed1i tr\u00ed trong khi theo d\u00f5i b\u00e0i n\u00e0y, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ea7n ghi nh\u1edb c\u00e1c \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng sau \u0111\u00e2y:<\/span><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li class=\"rtejustify\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Danh t\u1eeb <strong>Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n<\/strong> \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 g\u1ecdi s\u1ef1 ki\u1ec7n &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng C\u01a1-\u0111\u1ed1c nh\u00e2n thu\u1ed9c Gi\u00e1o H\u1ed9i Tin L\u00e0nh, l\u00e0m ph\u00e1t sinh ra m\u1ed9t gi\u00e1o ph\u00e1i m\u1edbi trong Gi\u00e1o H\u1ed9i Tin L\u00e0nh g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u00e1o Ph\u00e1i Ng\u0169 Tu\u1ea7n. Gi\u00e1o Ph\u00e1i Ng\u0169 Tu\u1ea7n theo th\u1eddi gian ph\u00e2n nh\u00e1nh ra th\u00e0nh nhi\u1ec1u ti\u1ec3u gi\u00e1o ph\u00e1i. C\u00f3 th\u1ec3 v\u00ed Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n nh\u01b0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e2y con n\u1ea3y ra t\u1eeb g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e2y m\u1eb9 (Gi\u00e1o H\u1ed9i Tin L\u00e0nh), sau \u0111\u00f3, t\u1eeb g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e2y con \u0111\u00f3 l\u1ea1i n\u1ea3y ra nhi\u1ec1u c\u00e2y con kh\u00e1c n\u1eefa.<\/span><\/li>\n<li class=\"rtejustify\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Danh t\u1eeb <strong>Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9<\/strong> \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 g\u1ecdi s\u1ef1 ki\u1ec7n \u201c\u0111\u1eb7t tay t\u00e9 ng\u00e3\u201d v\u00e0 &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i v\u00e0 gi\u00e1o ph\u00e1i c\u1ee7a C\u01a1-\u0111\u1ed1c Gi\u00e1o. Phong tr\u00e0o n\u00e0y tho\u1ea1t \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i nh\u01b0 Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n, nh\u01b0ng khi \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd th\u00ec t\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i. Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00ed nh\u01b0 nh\u1eefng tr\u00e1i c\u00e2y ph\u00e1t sinh ra tr\u00ean kh\u1eafp c\u00e1c nh\u00e1nh c\u1ee7a m\u1ed9t th\u00e2n c\u00e2y (C\u01a1-\u0111\u1ed1c Gi\u00e1o, bao g\u1ed3m c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i Ch\u00ednh Th\u1ed1ng Gi\u00e1o, Anh Gi\u00e1o, C\u00f4ng Gi\u00e1o, Tin L\u00e0nh&#8230;) khi ch\u00edn m\u00f9i th\u00ec r\u1ee5ng xu\u1ed1ng v\u00e0 m\u1ecdc l\u00ean th\u00e0nh nh\u1eefng c\u00e2y m\u1edbi.<\/span><\/li>\n<li class=\"rtejustify\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Danh t\u1eeb <strong>Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1<\/strong> \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 g\u1ecdi s\u1ef1 ki\u1ec7n nh\u1eefng d\u1ea5u k\u1ef3, ph\u00e9p l\u1ea1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i v\u00e0 gi\u00e1o ph\u00e1i c\u1ee7a C\u01a1-\u0111\u1ed1c Gi\u00e1o m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201ct\u00e9 ng\u00e3\u201d v\u00e0 \u201cn\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1\u201d k\u00e8m theo. Tr\u00ean m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1 c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1 cao vi\u1ec7c \u201c\u0111\u1eb7t tay t\u00e9 ng\u00e3\u201d v\u00e0 \u201cn\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1\u201d cho b\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 cao d\u1ea5u k\u1ef3, ph\u00e9p l\u1ea1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong khi gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o.<\/span><\/li>\n<li class=\"rtejustify\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Danh t\u1eeb &#8220;tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i&#8221; n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng khuynh h\u01b0\u1edbng kh\u00e1c nhau trong c\u00f9ng m\u1ed9t phong tr\u00e0o. Th\u00ed d\u1ee5: Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n c\u00f3 m\u1eabu s\u1ed1 chung l\u00e0 &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; v\u00e0 tin r\u1eb1ng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 ba khuynh h\u01b0\u1edbng kh\u00e1c nhau v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1,&#8221; khi\u1ebfn cho ph\u00e2n chia th\u00e0nh ba tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i kh\u00e1c nhau. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, phong tr\u00e0o l\u00e0 g\u1ed1c c\u00e2y ch\u00ednh, tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i l\u00e0 c\u00e1c c\u00e2y kh\u00e1c n\u1ea3y ra t\u1eeb g\u1ed1c c\u00e2y ch\u00ednh.<\/span><\/li>\n<li class=\"rtejustify\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Danh t\u1eeb &#8220;l\u00e0n s\u00f3ng&#8221; do Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1 \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n. Theo h\u1ecd, t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20 \u0111\u1ebfn nay, \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh \u0111\u00e3 ba l\u1ea7n ph\u1ee5c h\u01b0ng H\u1ed9i Th\u00e1nh m\u00e0 h\u1ecd g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;nh\u1eefng l\u00e0n s\u00f3ng ph\u1ee5c h\u01b0ng&#8221; (the revival waves). H\u1ecd xem Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n l\u00e0 l\u00e0n s\u00f3ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 l\u00e0 l\u00e0n s\u00f3ng th\u1ee9 hai, v\u00e0 h\u1ecd l\u00e0 l\u00e0n s\u00f3ng th\u1ee9 ba.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Nh\u00ecn theo quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n Tin L\u00e0nh th\u00ec Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t nh\u01b0 sau:<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>1. L\u00e0n s\u00f3ng th\u1ee9 nh\u1ea5t:<\/strong>Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n (The Pentecostal Movement) kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng b\u1edfi Charles Fox Parham t\u1ea1i Topeka, Kansas, USA v\u00e0o n\u0103m 1901 v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1edfi William Joseph Seymour t\u1ea1i Los Angeles, California, USA v\u00e0o n\u0103m 1906.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>2. L\u00e0n s\u00f3ng th\u1ee9 nh\u00ec:<\/strong>Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 (The Charismatic Movement) c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng (Charismatic Renewal Movement) kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng b\u1edfi Dennis Bennett t\u1ea1i Van Nuys, California, USA v\u00e0o n\u0103m 1960.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>3. L\u00e0n s\u00f3ng th\u1ee9 ba:<\/strong>Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1 (The Signs and Wonders Movement) kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng b\u1edfi John Wimber t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ea7n H\u1ecdc Fuller (Fuller Theological Seminary) t\u1ea1i Pasadena, California, USA v\u00e0o n\u0103m 1981.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Nh\u00ecn kh\u00e1ch quan v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a C\u01a1-\u0111\u1ed1c Gi\u00e1o th\u00ec Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c chia ra l\u00e0m b\u1ed1n l\u00e0n s\u00f3ng, bao g\u1ed3m Phong Tr\u00e0o C\u00f4ng Gi\u00e1o \u00c2n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng (The Catholic Charismatic Renewal Movement) kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng gi\u1eefa c\u00e1c sinh vi\u00ean v\u00e0 nh\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i H\u1ecdc DuQuesne t\u1ea1i Pittsburgh, Pennsylvania, USA v\u00e0o n\u0103m 1967.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n (The Pentecostal Movement)<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">C\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n C\u1ed5 \u0110i\u1ec3n (The Classical Pentecostal Movement). Ng\u0169 Tu\u1ea7n (Pentecostalism) ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb Gi\u00e1o H\u1ed9i Tin L\u00e0nh nh\u01b0 m\u1ed9t phong tr\u00e0o nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn kinh nghi\u1ec7m c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi th\u00f4ng qua c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh&#8221; (the baptism of the Holy Spirit). C\u00f3 ba tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i Ng\u0169 Tu\u1ea7n ch\u00ednh:<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i th\u1ee9 nh\u1ea5t chi\u1ebfm \u0111a s\u1ed1, c\u00f3 t\u00edn l\u00fd t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i trong Gi\u00e1o H\u1ed9i Tin L\u00e0nh, nh\u01b0 t\u00edn l\u00fd v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa Ba Ng\u00f4i, t\u00edn l\u00fd v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i, t\u00edn l\u00fd v\u1ec1 th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh. \u0110i\u1ec1u kh\u00e1c bi\u1ec7t l\u00e0 h\u1ecd tin r\u1eb1ng &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u <strong>ph\u1ea3i c\u00f3<\/strong> c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh. Hai tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i c\u00f2n l\u1ea1i (m\u1ed9t l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1p-tem ch\u1ec9 trong danh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Jesus Christ, m\u1ed9t l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1p-tem trong danh c\u1ee7a Ba Ng\u00f4i Thi\u00ean Ch\u00faa) d\u00f9ng C\u00f4ng V\u1ee5 C\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 2:38 l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng cho t\u00edn l\u00fd: M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0103n n\u0103n t\u1ed9i, nh\u1eadn b\u00e1p-tem trong danh \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Jesus Christ, r\u1ed3i nh\u1eadn l\u00e3nh \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh. Nh\u1eadn l\u00e3nh \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft cho s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i v\u00e0 (theo hai tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i n\u00e0y) c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ph\u1ea3i bi\u1ebft &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1.&#8221; Nh\u01b0 v\u1eady, theo h\u1ecd, n\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tin Ch\u00faa m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh v\u00e0 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u r\u1ed7i. Hai tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i n\u00e0y chia ra th\u00e0nh c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i: &#8220;Jesus Name,&#8221; &#8220;First,&#8221; &#8220;United,&#8221; v\u00e0 &#8220;Oneness.&#8221; T\u1eeb trong b\u1ed1n gi\u00e1o ph\u00e1i ch\u00ednh n\u00e0y l\u1ea1i ph\u00e1t sinh ra nhi\u1ec1u ti\u1ec3u gi\u00e1o ph\u00e1i kh\u00e1c n\u1eefa.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Phong tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n ph\u00e1t sinh v\u1edbi George Fox (1624-1691, England), m\u1ed9t t\u00edn \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c Gi\u00e1o Ph\u00e1i Gi\u00e1m L\u00fd (Methodist) v\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a phong tr\u00e0o Th\u00e1nh Khi\u1ebft (Holliness Movement), l\u00e0 m\u1ed9t phong tr\u00e0o c\u0169ng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb Gi\u00e1m L\u00fd. V\u00e0o n\u0103m 19 tu\u1ed5i, George Fox ly khai gi\u00e1o h\u1ed9i v\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed7i s\u1ef1 h\u00e2m h\u1eabm c\u1ee7a n\u00f3. Ch\u00e0ng thanh ni\u00ean tr\u1ebb khao kh\u00e1t m\u1ed9t \u0111\u1eddi s\u1ed1ng thu\u1ed9c linh phong ph\u00fa v\u00e0 n\u00f3ng ch\u00e1y. Tuy nhi\u00ean, thay v\u00ec d\u1ef1a tr\u00ean n\u1ec1n t\u1ea3ng mu\u00f4n \u0111\u1eddi l\u00e0 L\u1eddi Ch\u00faa \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng \u0111\u1ea1o, ch\u00e0ng \u0111\u00e3 d\u1ef1a tr\u00ean c\u1ea3m gi\u00e1c v\u00e0 kinh nghi\u1ec7m. Ch\u00e0ng nghe m\u1ed9t gi\u1ecdng n\u00f3i ph\u00e1n v\u1edbi ch\u00e0ng, nh\u01b0 sau: <em>&#8220;Kh\u00f4ng ph\u1ea3i L\u1eddi Th\u00e1nh Kinh b\u00ean ngo\u00e0i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ef1 gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0110\u1ea5ng Christ b\u00ean ngo\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn con, nh\u01b0ng l\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng b\u00ean trong, l\u00e0 \u0110\u1ea5ng Christ n\u1ed9i t\u1ea1i.&#8221;<\/em> (Not the outward Word of Scripture, not the teaching of the church, not the outward Christ can lead you, but only the inner light, the inward Christ.)<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Fox tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp nh\u00f3m Con C\u00e1i c\u1ee7a S\u1ef1 S\u00e1ng (Children of Light) c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 X\u00e3 \u0110o\u00e0n Th\u00e2n H\u1eefu (Society of Friends). V\u1ec1 sau, c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a \u00f4ng g\u1ecdi nh\u00f3m c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 Quakers. (Quake = rung \u0111\u1ed9ng, quakers = nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hay v\u1eadt b\u1ecb rung \u0111\u1ed9ng. C\u00f3 l\u1ebd c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a Fox mu\u1ed1n ch\u1ebf nh\u1ea1o s\u1ef1 ki\u1ec7n run r\u1ea9y trong khi xu\u1ea5t th\u1ea7n c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c nh\u00f3m \u00f4ng. T\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, Quaker \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Gi\u00e1o Ph\u00e1i Anh Em). Danh x\u01b0ng Quaker kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c Fox v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i nh\u00f3m c\u1ee7a \u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0 v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. D\u00f9 trong thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u ph\u00e1i Quaker b\u1ecb b\u00e1ch h\u1ea1i t\u00e0n b\u1ea1o t\u1ea1i Anh nh\u01b0ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i, m\u1ea1nh m\u1ebd nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 v\u00e0 \u0110\u00f4ng Phi Ch\u00e2u. \u0110i\u1ec3m quan tr\u1ecdng c\u1ea7n ch\u00fa \u00fd trong quan \u0111i\u1ec3m c\u1ef1c \u0111oan c\u1ee7a ph\u00e1i Quaker ngay t\u1eeb nguy\u00ean th\u1ec9, l\u00e0: H\u1ecd xem \u00e1nh s\u00e1ng n\u1ed9i t\u1ea1i (t\u00e2m th\u1ee9c, s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ebfn t\u1eeb b\u00ean trong) v\u00e0 ti\u1ebfng ph\u00e1n t\u1eeb tr\u00ean cao quan tr\u1ecdng h\u01a1n l\u00e0 L\u1eddi c\u1ee7a Ch\u00faa trong Th\u00e1nh Kinh. (\u0110\u1ed1i v\u1edbi Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 sau n\u00e0y th\u00ec d\u1ea5u k\u1ef3 v\u00e0 ph\u00e9p l\u1ea1 quan tr\u1ecdng h\u01a1n l\u00e0 Th\u00e1nh Kinh). \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1nh c\u1eeda m\u1edf r\u1ed9ng cho \u0111\u1ee7 m\u1ecdi th\u1ee9 t\u00e0 gi\u00e1o x\u00e2m nh\u1eadp. Ngay t\u1eeb bu\u1ed5i s\u01a1 khai c\u1ee7a ph\u00e1i Quaker \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong nhi\u1ec1u nh\u00f3m.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 1800, ph\u00e1i Irvinggian \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp b\u1edfi Edward Irving (1792-1834), v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t pastor thu\u1ed9c Gi\u00e1o H\u1ed9i Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o (Presbyterian), v\u1edbi danh x\u01b0ng l\u00e0 Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o S\u1ee9 \u0110\u1ed3 (Catholic Apostolic Church) x\u1ee9 Scotland. Ph\u00e1i n\u00e0y th\u1ef1c h\u00e0nh, gi\u1ea3ng d\u1ea1y s\u1ef1 &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; c\u00f9ng nh\u1eefng h\u00ecnh th\u1ee9c xu\u1ea5t th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ch\u1eefa b\u1ec7nh, kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng, n\u00f3i ti\u00ean tri&#8230; n\u00ean thu h\u00fat r\u1ea5t \u0111\u00f4ng t\u00edn \u0111\u1ed3 t\u1eeb c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u1ed1n \u0111\u00e3 qu\u00e1 kh\u00f4 c\u1ea1n s\u1ef1 s\u1ed1ng thu\u1ed9c linh v\u00ec s\u1ef1 t\u1eafc tr\u00e1ch c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n b\u1ea7y. Ph\u00e1i Irvingian ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng sang Anh, H\u00f2a Lan, Hoa K\u1ef3, v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u0110\u1ee9c, v\u1edbi trung t\u00e2m ch\u00ednh t\u1ea1i Augsburg, v\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 \u0111\u00f4ng t\u00edn \u0111\u1ed3 nh\u1ea5t l\u00e0 Stuttgart.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Gi\u1eefa nh\u1eefng phong tr\u00e0o xu\u1ea5t th\u1ea7n c\u00f3 ph\u00e1i Mormon, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft d\u01b0\u1edbi danh x\u01b0ng Latter Day Saints, do Joseph Smith (1805-1844) th\u00e0nh l\u1eadp. Ng\u01b0\u1eddi Mormon c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn qua nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng, m\u1ea1c kh\u1ea3i, &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1,&#8221; v\u00e0 ch\u1eefa b\u1ec7nh. Smith x\u01b0ng r\u1eb1ng, \u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb thi\u00ean s\u1ee9 Moroni. Theo Smith, thi\u00ean s\u1ee9 Moroni \u0111\u00e3 cho \u00f4ng th\u1ea5y nh\u1eefng t\u1ea5m b\u1ea3ng b\u1eb1ng v\u00e0ng tr\u00ean c\u00f3 vi\u1ebft ch\u1eef t\u1ea1i Mount Cumorah v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u00e3nh nh\u1eefng b\u1ea3ng n\u00e0y v\u00e0o n\u0103m 1827. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Mormon, nh\u1eefng ch\u1eef vi\u1ebft tr\u00ean c\u00e1c t\u1ea5m b\u1ea3ng v\u00e0ng n\u00e0y c\u00f3 c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1ea9m quy\u1ec1n nh\u01b0 Th\u00e1nh Kinh. Smith c\u00f2n tuy\u00ean b\u1ed1 \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c t\u1ebf l\u1ec5 theo d\u00f2ng A-r\u00f4n b\u1edfi Gi\u0103ng B\u00e1p-t\u00edt. V\u1ec1 sau, \u00f4ng tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng: c\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 Phi-e-r\u01a1, Gia-c\u01a1, v\u00e0 Gi\u0103ng \u0111\u00e3 phong ch\u1ee9c t\u1ebf l\u1ec5 cho \u00f4ng theo d\u00f2ng M\u00ean-chi-x\u00ea-\u0111\u00e9c. Smith b\u1ecb gi\u1ebft v\u00e0o n\u0103m 1844.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Ngay c\u1ea3 v\u00f9ng c\u1ef1c B\u1eafc c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4 c\u0169 c\u0169ng c\u00f3 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; trong m\u1ed9t l\u00e0ng nh\u1ecf t\u00ean l\u00e0 Kara Kala c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Armenian, v\u1ed1n theo Ch\u00ednh Th\u1ed1ng Gi\u00e1o Nga. V\u00ec b\u1ecb gi\u00e1o h\u1ed9i kh\u1ee7ng b\u1ed1, cho n\u00ean, v\u00e0o n\u0103m 1900, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Armenian &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; n\u00e0y l\u00e1nh n\u1ea1n sang Hoa K\u1ef3 v\u00e0 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 t\u1ea1i Los Angeles. V\u00e0i n\u0103m sau, nh\u00f3m n\u00e0y k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ed9t nh\u00f3m &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; kh\u00e1c t\u1ea1i Azusa Street, Los Angeles.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">T\u1ea1i Hoa K\u1ef3, m\u1eb7c d\u00f9 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; (kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef) \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn n\u0103m 1901 m\u1edbi th\u00e0nh phong tr\u00e0o d\u1ea5y l\u00ean khi \u00e2n t\u1ee9 \u201cn\u00f3i ngo\u1ea1i ng\u1eef\u201d ph\u00e1t sinh t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1nh Kinh Bethel \u1edf Th\u1ee7 \u0110\u00f4 TopeKa c\u1ee7a Ti\u1ec3u Bang Kansas, do Charles Fox Parham (1873-1929) d\u1eabn \u0111\u1ea7u. Parham xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb Gi\u00e1o Ph\u00e1i Gi\u00e1m L\u00fd (Methodist), l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1t s\u1eafng trong s\u1ef1 k\u00eau g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi theo Ch\u00faa ph\u1ea3i s\u1ed1ng th\u00e1nh khi\u1ebft. \u00d4ng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i l\u1ed1i t\u1ed5 ch\u1ee9c gi\u00e1o quy\u1ec1n h\u00e0ng d\u1ecdc c\u1ee7a Gi\u00e1m L\u00fd, ly khai gi\u00e1o h\u1ed9i n\u00e0y, t\u1ef1 l\u1eadp ra m\u1ed9t m\u1ee5c v\u1ee5 ri\u00eang, \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i v\u00e0 th\u00e0nh l\u1eadp Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1nh Kinh Bethel.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">V\u00e0o \u0111\u00eam t\u1ea5t ni\u00ean n\u0103m 1900, Parham \u0111ang gi\u1ea3ng cho c\u00e1c sinh vi\u00ean t\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1nh Kinh Bethel, m\u1ed9t n\u1eef sinh vi\u00ean t\u00ean l\u00e0 Agnes Ozman, \u0111\u00e3 d\u1ea1n d\u0129 \u0111\u1ee9ng l\u00ean y\u00eau c\u1ea7u \u00f4ng \u0111\u1eb7t tay tr\u00ean c\u00f4 v\u00e0 c\u1ea7u nguy\u1ec7n xin Ch\u00faa \u0111\u1ed5 Th\u00e1nh Linh xu\u1ed1ng tr\u00ean c\u00f4. Parham \u0111\u00e1p \u1ee9ng l\u1eddi y\u00eau c\u1ea7u n\u00e0y v\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c Ozman b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u00f3i ti\u1ebfng Trung Hoa. V\u00e0i ng\u00e0y sau, ch\u00ednh Parham c\u0169ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ngo\u1ea1i ng\u1eef m\u00e0 \u00f4ng ch\u01b0a h\u1ec1 bi\u1ebft. R\u1ed3i sau \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c sinh vi\u00ean kh\u00e1c. Ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 1 n\u0103m 1901, ng\u00e0y \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20, Parham th\u00e0nh l\u1eadp Phong Tr\u00e0o \u0110\u1ee9c Tin S\u1ee9 \u0110\u1ed3 (Apostolic Faith) v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i rao gi\u1ea3ng v\u1ec1 s\u1ef1 th\u00e1nh khi\u1ebft, s\u1ef1 ch\u1eefa l\u00e0nh thi\u00ean th\u01b0\u1ee3ng, s\u1ef1 ch\u1eefa l\u00e0nh b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin, s\u1ef1 \u0111\u1eb7t tay c\u1ea7u nguy\u1ec7n, s\u1ef1 th\u00e1nh h\u00f3a b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin, v\u00e0 tuy\u00ean b\u1ed1 &#8220;speak in tongues&#8221; (n\u00f3i ngo\u1ea1i ng\u1eef) l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh v\u00e0 b\u1eb1ng l\u1eeda (?) [1]. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m 1901, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;speak in tongues&#8221; trong Phong Tr\u00e0o \u0110\u1ee9c Tin S\u1ee9 \u0110\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u01b0a tin, b\u00e0n th\u1ea3o s\u00f4i n\u1ed5i, xem nh\u01b0 l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a L\u1ec5 Ng\u0169 Tu\u1ea7n l\u1ea7n th\u1ee9 hai. \u0110i\u1ec3m c\u1ea7n ghi nh\u1edb: \u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3 b\u1ed7ng nhi\u00ean n\u00f3i th\u00f4ng th\u1ea1o m\u1ed9t ngo\u1ea1i ng\u1eef, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 l\u1ea5p ba l\u1ea5p b\u1ea5p m\u1ed9t tr\u00e0ng \u00e2m thanh v\u00f4 ngh\u0129a nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u201cn\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1\u201d ng\u00e0y nay.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">N\u0103m 1905, Parham m\u1edf m\u1ed9t Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1nh Kinh t\u1ea1i Houston, Texas v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi da \u0111en t\u00ean l\u00e0 William Joseph Seymour \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o t\u1ea1i \u0111\u00f3. Trong su\u1ed1t th\u1eddi gian \u1edf t\u1ea1i Houston, Seymour kh\u00f4ng bi\u1ebft &#8220;speak in tongues.&#8221; Th\u00e1ng 2 n\u0103m 1906, Seymour \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi gi\u1ea3ng t\u1ea1i Los Angeles v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i &#8220;Ph\u00e9p B\u00e1p-tem B\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh.&#8221; Bu\u1ed5i gi\u1ea3ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u00f4ng g\u00e2y n\u00ean nhi\u1ec1u x\u00e1o tr\u1ed9n, l\u00e0 v\u00ec \u00f4ng tuy\u00ean b\u1ed1 &#8220;speak in tongues&#8221; l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a s\u1ef1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh, trong khi \u00f4ng l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft &#8220;speak in tongues.&#8221; \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 4 n\u0103m \u0111\u00f3, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nghe \u00f4ng gi\u1ea3ng t\u00ean l\u00e0 Edward Lee b\u1ed7ng nhi\u00ean ph\u00e1t ra nh\u1eefng tr\u00e0ng \u00e2m thanh v\u00f4 ngh\u0129a v\u00e0 sau \u0111\u00f3 v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t Seymour. H\u1ecd xem nh\u01b0 \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00e2n t\u1ee9 \u201cspeak in tongues\u201d m\u1eb7c d\u1ea7u \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng tr\u00e0ng \u00e2m thanh v\u00f4 ngh\u0129a.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Th\u00e1ng 5 n\u0103m 1906, Seymour tr\u1edf th\u00e0nh l\u00e3nh t\u1ee5 c\u1ee7a Phong Tr\u00e0o &#8220;Azusa Street Revival,&#8221; m\u1ed9t phong tr\u00e0o kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u00e1o ph\u00e1i, ch\u1ee7ng t\u1ed9c, ho\u1eb7c gi\u1edbi t\u00ednh. Thu\u1edf \u1ea5y, m\u1ed7i ng\u00e0y t\u1eeb 10 gi\u1edd s\u00e1ng cho \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng hai, ba gi\u1edd s\u00e1ng h\u00f4m sau, v\u00f4 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb c\u00e1c n\u01a1i k\u00e9o v\u1ec1 t\u1ee5 h\u1ed9i ca h\u00e1t, la h\u00e9t l\u1edbn ti\u1ebfng, nh\u1ea3y m\u00faa, co gi\u1eadt nh\u01b0 b\u1ecb \u0111\u1ed9ng kinh, t\u00e9 xu\u1ed1ng ng\u1ea5t \u0111i, k\u00eau kh\u00f3c, tru, r\u1ed1ng nh\u01b0 th\u00fa v\u1eadt, v\u00e0 &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1.&#8221; C\u00e1c gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u00f4n gi\u00e1o v\u00f9ng Los Angeles v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c l\u1eadp t\u1ee9c l\u00ean ti\u1ebfng ph\u1ee7 nh\u1eadn hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111ang x\u1ea3y ra t\u1ea1i Black Holiness Church, 312 Azusa Street, Los Angeles. H\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh, khuy\u1ebfn c\u00e1o c\u00e1c t\u00edn h\u1eefu c\u1ee7a h\u1ecd, r\u1eb1ng phong tr\u00e0o n\u00e0y ch\u1ea1y theo c\u1ea3m x\u00fac, th\u00f4ng linh, v\u00e0 c\u00f3 Sa-tan t\u00ednh.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">V\u00e0o th\u00e1ng 10 n\u0103m 1906, khi Parham \u0111\u1ebfn th\u0103m Seymour v\u00e0 gi\u1ea3ng t\u1ea1i Azusa Street, c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u1eefng s\u1ed1t khi nh\u00ecn th\u1ea5y c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng x\u1ea3y ra t\u1ea1i \u0111\u00f3. Theo Parham, nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn t\u1eeb x\u00e1c th\u1ecbt, ho\u1eb7c Ma Qu\u1ef7. Parham kh\u00f4ng c\u00f4ng nh\u1eadn phong tr\u00e0o &#8220;Azusa Street Revival.&#8221; Parham \u0111\u00e3 ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u1ec1 phong tr\u00e0o n\u00e0y nh\u01b0 sau: &#8220;God is sick at His stomach!&#8221; (T\u1ea1m d\u1ecbch: \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111ang bu\u1ed3n n\u00f4n!) Sau \u0111\u00f3, Parham v\u00e0 Seymour \u0111\u00e3 chia tay nhau v\u00e0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd k\u1ebft h\u1ee3p tr\u1edf l\u1ea1i.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">T\u1ea1i \u0111\u00e2y, ch\u00fang ta c\u1ea7n ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn chi ti\u1ebft quan tr\u1ecdng n\u00e0y: Trong khi Parham v\u00e0 c\u00e1c sinh vi\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n n\u00f3i l\u01b0u lo\u00e1t c\u00e1c ngo\u1ea1i ng\u1eef m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ec1 bi\u1ebft ,th\u00ec Seymour v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u00f4ng ch\u1ec9 ph\u00e1t ra nh\u1eefng tr\u00e0ng \u00e2m thanh v\u00f4 ngh\u0129a, v\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u01b0\u1eddi, la, kh\u00f3c, h\u00fa, v\u1eadt v\u00e3 th\u00e2n h\u00ecnh kh\u00f4ng t\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u00e0 linh x\u00e2m nh\u1eadp.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Phong tr\u00e0o &#8220;Azusa Street Revival&#8221; l\u1eafng xu\u1ed1ng v\u00e0o n\u0103m 1909 nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n \u00e2m \u1ec9 cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 1915. T\u1eeb phong tr\u00e0o n\u00e0y ph\u00e1t sinh ra nhi\u1ec1u gi\u00e1o ph\u00e1i Ng\u0169 Tu\u1ea7n kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ebfn Los Angeles th\u0103m vi\u1ebfng, khi tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 mang theo c\u00e1c t\u00edn l\u00fd m\u1edbi c\u1ee7a Ng\u0169 Tu\u1ea7n, gieo r\u1eafc trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 (The Charismatic Movement)<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">C\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Phong Tr\u00e0o T\u00e2n Ng\u0169 Tu\u1ea7n (The Neo-Pentecostal Movement). T\u1eeb Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n ph\u00e1t sinh ra Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9. Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u00e2n t\u1ee9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh nh\u01b0: n\u00f3i ngo\u1ea1i ng\u1eef (nh\u01b0ng \u0111\u00e3 b\u1ecb hi\u1ec3u l\u1ea7m th\u00e0nh \u201cn\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1\u201d \u2013 xin \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 ghi nh\u1edb, \u201cn\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1\u201d t\u1ee9c l\u00e0 ph\u00e1t ra nh\u1eefng \u00e2m thanh v\u00f4 ngh\u0129a), n\u00f3i ti\u00ean tri, n\u00f3i l\u1eddi kh\u00f4n ngoan, n\u00f3i l\u1eddi th\u00f4ng bi\u1ebft, ch\u1eefa b\u1ec7nh, \u0111u\u1ed5i qu\u1ef7, l\u00e0m ph\u00e9p l\u1ea1&#8230; (I C\u00f4-rinh-t\u00f4 12:8-10). Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn H\u1ed9i Th\u00e1nh m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n. Ban \u0111\u1ea7u, Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i, gi\u00e1o ph\u00e1i nh\u01b0 Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n, nh\u01b0ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u00c2n T\u1ee9 h\u00f3a to\u00e0n b\u1ed9 gi\u00e1o h\u1ed9i v\u00e0 gi\u00e1o ph\u00e1i m\u00e0 h\u1ecd \u0111ang sinh ho\u1ea1t v\u1edbi. Ch\u1ec9 khi n\u00e0o b\u1ecb ch\u00ednh c\u00e1c gi\u00e1o h\u1ed9i hay gi\u00e1o ph\u00e1i khai tr\u1eeb th\u00ec c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 m\u1edbi \u0111i ra l\u1eadp th\u00e0nh nh\u00f3m kh\u00e1c. V\u1ec1 sau, v\u1edbi s\u1ef1 l\u1edbn m\u1ea1nh c\u1ee7a phong tr\u00e0o, c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u00c2n T\u1ee9 mu\u1ed1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh ng\u00e2n qu\u1ef9 do c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean \u0111\u00f3ng g\u00f3p, cho n\u00ean, \u0111\u00e3 l\u1eadp ra c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i ri\u00eang.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">V\u00e0o n\u0103m 1960, Dennis Bennett, linh m\u1ee5c c\u1ee7a Saint Mark&#8217;s Episcopal Church t\u1ea1i Van Nuys, California (thu\u1ed9c Gi\u00e1o Ph\u00e1i American Episcopal \u2013 Gi\u00e1m Nhi\u1ec7m Hoa K\u1ef3) tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1edbi h\u1ed9i ch\u00fang, r\u1eb1ng \u00f4ng ta \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh. Sau \u0111\u00f3, Bennett d\u1eabn th\u00eam 100 t\u00edn h\u1eefu \u0111\u1ebfn v\u1edbi kinh nghi\u1ec7m nh\u1eadn &#8220;b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh&#8221; v\u00e0 bi\u1ebft &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1.&#8221; Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; b\u00f9ng n\u1ed5 t\u1ea1i Saint Mark&#8217;s Episcopal Church khi\u1ebfn cho c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed Times v\u00e0 Newsweek th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0m ph\u00f3ng s\u1ef1 \u0111\u01b0a l\u00ean b\u00eca b\u00e1o (cover story). Gi\u00e1o Ph\u00e1i Gi\u00e1m Nhi\u1ec7m Hoa K\u1ef3 kh\u00f4ng c\u00f4ng nh\u1eadn hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh n\u00ean \u0111\u00e3 b\u00e3i nhi\u1ec7m Bennett. \u00d4ng \u0111\u1ebfn Vancouver, Canada thi\u1ebft l\u1eadp nhi\u1ec1u l\u1edbp hu\u1ea5n luy\u1ec7n, d\u1ea1y v\u1ec1 c\u00f4ng v\u1ee5 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh, g\u00e2y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u \u0111\u1eadm \u0111\u1ebfn t\u00edn \u0111\u1ed3 Anh Gi\u00e1o kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed9c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;ph\u1ee5c h\u01b0ng&#8221; trong c\u00e1c h\u1ed9i ch\u00fang Gi\u00e1m Nhi\u1ec7m, Anh Gi\u00e1o, Lutheran, C\u00f4ng Gi\u00e1o v\u00e0 Ch\u00ednh Th\u1ed1ng Gi\u00e1o. \u0110\u1ebfn th\u00e1ng 10 n\u0103m 1962 Phong Tr\u00e0o T\u00e2n Ng\u0169 Tu\u1ea7n x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u1ea1i M\u1ef9, sau \u0111\u00f3 lan v\u00e0o trong c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng th\u1ea7n h\u1ecdc. Ch\u00ednh Phong Tr\u00e0o T\u00e2n Ng\u0169 Tu\u1ea7n \u0111i v\u00e0o Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o l\u00e0m ph\u00e1t sinh ra Phong Tr\u00e0o C\u00f4ng Gi\u00e1o \u00c2n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng. T\u00ednh \u0111\u1ebfn n\u0103m 1990, phong tr\u00e0o n\u00e0y bao g\u1ed3m tr\u00ean 55 tri\u1ec7u t\u00edn \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i trong Gi\u00e1o H\u1ed9i Tin L\u00e0nh.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Phong Tr\u00e0o L\u1eddi \u0110\u1ee9c Tin (Word of Faith Movement) \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 s\u1ef1 n\u1ed1i d\u00e0i c\u1ee7a Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9. Ngo\u00e0i nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m chung v\u1edbi Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9, Phong Tr\u00e0o L\u1eddi \u0110\u1ee9c Tin nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn &#8220;quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin.&#8221; Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c phong tr\u00e0o n\u00e0y tin r\u1eb1ng h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng &#8220;quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin,&#8221; v\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 h\u1ecd tin r\u1eb1ng Th\u00e1nh Kinh \u0111\u00e3 h\u1ee9a, nh\u01b0: s\u1ee9c kho\u1ebb, s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3&#8230; Theo h\u1ecd, nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt chi ph\u1ed1i &#8220;quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin&#8221; v\u1eadn h\u00e0nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi \u00fd ch\u1ec9 si\u00eau vi\u1ec7t c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 ch\u00ednh \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi c\u0169ng b\u1ecb chi ph\u1ed1i b\u1edfi nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt n\u00e0y (?) Ngo\u00e0i ra, Phong Tr\u00e0o L\u1eddi \u0110\u1ee9c Tin c\u00f2n \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng t\u00edn l\u00fd nh\u01b0: M\u1ed7i t\u00edn nh\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi Con v\u00ec \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi d\u1ef1ng n\u00ean lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng b\u1ea3n th\u1ec3 v\u1edbi Ng\u00e0i. T\u00edn \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ebb m\u1ea1nh v\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3. T\u00edn \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ ph\u1ea3i lu\u00f4n c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi tuy\u00ean x\u01b0ng t\u00edch c\u1ef1c (positive confession). V\u00ec \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 d\u00f9ng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ec3 s\u00e1ng t\u1ea1o n\u00ean t\u00edn nh\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ec3 thu \u0111\u1ea1t nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 t\u00edch c\u1ef1c. \u0110\u1ea5ng Christ ch\u1ebft ph\u1ea7n th\u1ec3 x\u00e1c, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1ebft ph\u1ea7n t\u00e2m th\u1ea7n trong \u0111\u1ecba ng\u1ee5c, ch\u1ecbu Ma Qu\u1ef7 h\u00e0nh h\u1ea1, v\u00e0 t\u00e2m th\u1ea7n c\u1ee7a Ng\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i sinh trong \u0111\u1ecba ng\u1ee5c&#8230;<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">S\u00e1ng l\u1eadp vi\u00ean v\u00e0 hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng Rhema Bible College t\u1ea1i Tulsa, Oklahoma, USA l\u00e0 Kenneth Hagin (1917-2003), \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 b\u1ed1 gi\u00e0 (Papa Hagin) c\u1ee7a Phong Tr\u00e0o L\u1eddi \u0110\u1ee9c Tin. Nh\u1eefng gi\u00e1o s\u01b0 n\u1ed5i ti\u1ebfng kh\u00e1c c\u1ee7a phong tr\u00e0o n\u00e0y l\u00e0: Benny Hinn, Bishop Eddie L. Long, Clarence McClendon, Creflo Dollar, Ed Young, Fred Price, Jesse Duplantis, John Bevere, Joel Osteen, Joyce Meyer, Juanita Bynum, Karl Strader, Kenneth Copeland, Kim Clement, Larry Huch, Marilyn Hickey, Markus Bishop, Mike Murdock, Morris Cerullo, Myles Munroe, Oral Roberts, Paul Crouch, Paula White, Peter Popoff, R.W. Shambach, Robert Schuller, Rod Parsley, Rodney Howard-Browne, Robert Tilton, Steve Munsey, T.D. Jakes&#8230;<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>Phong Tr\u00e0o C\u00f4ng Gi\u00e1o \u00c2n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng (The Catholic Charismatic Renewal Movement)<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Th\u00e1ng 2 n\u0103m 1967, m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e2n vi\u00ean v\u00e0 nhi\u1ec1u sinh vi\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u01b0, Duquesne University, thu\u1ed9c Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o t\u1ea1i Pittsburgh, Pennsylvania, USA tr\u1ea3i qua m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m m\u00e0 h\u1ecd g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;\u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh.&#8221; Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u1ecd kinh nghi\u1ec7m, l\u00e0: &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1,&#8221; &#8220;th\u00e1nh ti\u1ebfu&#8221; (ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi th\u00e1nh \u2013 Holy laughter), xu\u1ea5t th\u1ea7n, kh\u00f3c, la, g\u00e0o, h\u00fa, tru nh\u01b0 ch\u00f3&#8230; kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 k\u1ec1m ch\u1ebf. Li\u1ec1n sau \u0111\u00f3, nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y lan tr\u00e0n sang m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u01b0 kh\u00e1c, c\u0169ng thu\u1ed9c Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o, University of Notre Dame, t\u1ea1i Indiana, USA. Notre Dame c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 &#8220;\u0110\u1ee9c B\u00e0 c\u1ee7a ch\u00fang ta,&#8221; (ch\u1ec9 v\u1ec1 b\u00e0 Ma-ri). \u0110\u1ebfn n\u0103m 2003, Phong Tr\u00e0o C\u00f4ng Gi\u00e1o \u00c2n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng lan r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr\u00ean 230 qu\u1ed1c gia v\u00e0 bao g\u1ed3m tr\u00ean 119 tri\u1ec7u t\u00edn \u0111\u1ed3 C\u00f4ng Gi\u00e1o.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">C\u00e1c Gi\u00e1o Ho\u00e0ng: Paul VI (n\u1eafm quy\u1ec1n: 1963-1978), John Paul II (n\u1eafm quy\u1ec1n: 1978-2005), v\u00e0 Benedict XVI (n\u1eafm quy\u1ec1n: 2005 &#8211; \u0111\u1ebfn nay) \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p nh\u1eadn Phong Tr\u00e0o C\u00f4ng Gi\u00e1o \u00c2n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng. Gi\u00e1o Ho\u00e0ng John Paul II cho r\u1eb1ng, phong tr\u00e0o n\u00e0y thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u01b0ng c\u1ee7a to\u00e0n Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o. Gi\u00e1o Ho\u00e0ng Paul v\u00e0 Benedict khuy\u1ebfn c\u00e1o c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a phong tr\u00e0o ph\u1ea3i gi\u1eef g\u00ecn s\u1ef1 th\u00f4ng c\u00f4ng gi\u1eefa h\u1ecd v\u00e0 Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Th\u00e1ng 3 n\u0103m 1992, Gi\u00e1o Ho\u00e0ng John Paul II \u0111\u00e3 ph\u00e1t bi\u1ec3u nh\u01b0 sau: <em>&#8220;Trong kho\u1ea3nh kh\u1eafc n\u00e0y c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed gi\u00e1o h\u1ed9i, s\u1ef1 Ph\u1ee5c H\u01b0ng \u00c2n T\u1ee9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 thi\u1ebft y\u1ebfu trong s\u1ef1 c\u1ed5 v\u0169 t\u00ednh t\u1ef1 v\u1ec7 r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi t\u00edn \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ trong nh\u1eefng x\u00e3 h\u1ed9i m\u00e0 th\u1ebf t\u1ee5c v\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e0m suy y\u1ebfu kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c ti\u1ebfng g\u1ecdi t\u1eeb \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. S\u1ef1 c\u1ed1ng hi\u1ebfn c\u1ee7a qu\u00fd v\u1ecb v\u00e0o c\u00f4ng cu\u1ed9c t\u00e1i ph\u00fac \u00e2m h\u00f3a x\u00e3 h\u1ed9i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft qua l\u1eddi ch\u1ee9ng c\u00e1 nh\u00e2n v\u1ec1 s\u1ef1 \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh ng\u1ef1 tr\u1ecb b\u00ean trong v\u00e0 s\u1ef1 chi\u1ebfu ra s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a Ng\u00e0i qua c\u00e1c c\u00f4ng t\u00e1c th\u00e1nh khi\u1ebft v\u00e0 hi\u1ec7p m\u1ed9t.&#8221;<\/em><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">(&#8220;At this moment in the Church&#8217;s history, the Charismatic Renewal can play a significant role in promoting the much-needed defense of Christian life in societies where secularism and materialism have weakened many people&#8217;s ability to respond to the Spirit and to discern God&#8217;s loving call. Your contribution to the re-evangelization of society will be made in the first place by personal witness to the indwelling Spirit and by showing forth His presence through works of holiness and solidarity.&#8221; &#8211; Address of Pope John Paul II to the ICCRO Council &#8211; March 14, 1992.)<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Ph\u1ea7n l\u1edbn ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng Gi\u00e1o \u00c2n T\u1ee9 tin r\u1eb1ng Phong Tr\u00e0o C\u00f4ng Gi\u00e1o \u00c2n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t sinh b\u1edfi l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n c\u1ee7a Gi\u00e1o Ho\u00e0ng John XXIII trong C\u00f4ng \u0110\u1ed3ng Vatican II: <em>&#8220;L\u1ea1y \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh&#8230; xin tu\u00f4n tr\u00e0n s\u1ef1 \u0111\u1ea7y d\u1eaby c\u00e1c \u00e2n t\u1ee9 c\u1ee7a Ng\u00e0i&#8230; Xin l\u00e0m m\u1edbi l\u1ea1i nh\u1eefng s\u1ef1 l\u1ea1 l\u00f9ng c\u1ee7a Ng\u00e0i trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i n\u00e0y nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t L\u1ec5 Ng\u0169 Tu\u1ea7n m\u1edbi.&#8221; <\/em>(&#8220;O Holy Spirit\u2026 pour forth the fullness of your gifts\u2026 Renew your wonders in this day as by a new Pentecost&#8221;).<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">\u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 Phong Tr\u00e0o C\u00f4ng Gi\u00e1o \u00c2n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng kh\u00f4ng lo\u1ea1i b\u1ecf s\u1ef1 th\u1edd l\u1ea1y h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a b\u00e0 Ma-ri, s\u1ef1 l\u1ea7n chu\u1ed7i h\u1ea1t M\u00e2n-c\u00f4i, s\u1ef1 c\u1ea7u nguy\u1ec7n v\u1edbi b\u00e0 Ma-ri&#8230; c\u00f9ng nhi\u1ec1u gi\u00e1o l\u00fd ph\u1ea3n Th\u00e1nh Kinh kh\u00e1c c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o. Nhi\u1ec1u nh\u00f3m \u00c2n T\u1ee9 C\u00f4ng Gi\u00e1o nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 xu\u1ea5t th\u1ea7n v\u00e0 s\u1ef1 &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; trong khi k\u00eau c\u1ea7u b\u00e0 Ma-ri (!)<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1 (The Signs and Wonders Movement)<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1 (The Signs and Wonders Movement) ho\u1eb7c &#8220;L\u00e0n S\u00f3ng Th\u00e1nh Linh Th\u1ee9 Ba&#8221; (The Third Wave of the Holy Spirit) b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1eadp ni\u00ean 1980 v\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n k\u00e9o d\u00e0i cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. C\u00e1c phong tr\u00e0o nh\u01b0: Vineyard Christian Fellowship, Global Harvest, Toronto Blessing, Eternal Grace l\u00e0 bi\u1ebfn d\u1ea1ng c\u1ee7a Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1 kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn h\u1ecd thu\u1ed9c v\u1ec1 Ng\u0169 Tu\u1ea7n ho\u1eb7c \u00c2n T\u1ee9.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">\u0110i\u1ec3m kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n l\u00e0 Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1 c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ki\u1ec7n &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; nh\u01b0 l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh. Nhi\u1ec1u nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o trong phong tr\u00e0o n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1,&#8221; tr\u00e1i l\u1ea1i, h\u1ecd quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn kh\u00eda c\u1ea1nh d\u1ea5u k\u1ef3, ph\u00e9p l\u1ea1, c\u00e1c s\u1ef1 hi\u1ec7n th\u1ea5y, s\u1ef1 n\u00f3i ti\u00ean tri, c\u00f9ng c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;l\u1eddi n\u00f3i th\u00f4ng bi\u1ebft&#8221; (the word of knowledge \u2013 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn d\u1ee5ng trong ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh truy\u1ec1n h\u00ecnh 700 Club c\u1ee7a Pat Robertson trong s\u1ef1 tuy\u00ean b\u1ed1 c\u00e1c chi ti\u1ebft v\u1ec1 s\u1ef1 ch\u1eefa l\u00e0nh x\u1ea3y ra cho m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1n th\u00ednh gi\u1ea3 \u0111ang ng\u1ed3i t\u1ea1i nh\u00e0 ri\u00eang, xem ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh 700 Club qua m\u00e1y truy\u1ec1n h\u00ecnh). Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1 ch\u1ea5p nh\u1eadn c\u1ea3 hai quan \u0111i\u1ec3m v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh:<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">1. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i sinh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh khi th\u1eadt l\u00f2ng \u0103n n\u0103n t\u1ed9i v\u00e0 tin nh\u1eadn \u0110\u1ea5ng Christ, (quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Tin L\u00e0nh truy\u1ec1n th\u1ed1ng). Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c Gi\u00e1o Ph\u00e1i Vineyard Christian Fellowship b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00edch c\u1ef1c quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">2. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh n\u1ebfu t\u00ecm c\u1ea7u \u0111i\u1ec1u n\u00e0y sau khi tin nh\u1eadn Ch\u00faa, (quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n). B\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i m\u00e0 ch\u1ec9 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn n\u0103ng l\u1ef1c s\u1ed1ng \u0111\u1ea1o v\u00e0 gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Peter Wagner (Global Havest Ministry) v\u00e0 John Wimber (Vineyard Christian Fellowship) \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt ti\u00ean phong c\u1ee7a Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1. V\u00e0o n\u0103m 1977, Carol, v\u1ee3 c\u1ee7a Wimber, v\u1ed1n xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb C\u00f4ng Gi\u00e1o, n\u1eb1m chi\u00eam bao th\u1ea5y m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh v\u00e0 khi b\u00e0 th\u1ee9c d\u1eady th\u00ec bi\u1ebft &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1.&#8221; M\u01b0\u1eddi th\u00e1ng sau, Wimber kinh nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ef1 ch\u1eefa l\u00e0nh trong ch\u00ednh th\u00e2n th\u1ec3 c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u tin r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1eefa b\u1ec7nh, \u0111u\u1ed5i qu\u1ef7 nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Jesus l\u00e0 kh\u1ea3 thi. Nh\u1edd quen bi\u1ebft v\u1edbi Peter Wagner, m\u1ed9t gi\u1ea3ng s\u01b0 t\u1ea1i Fuller Theological Seminary School of World Missions m\u00e0 Wimber \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi c\u00f9ng d\u1ea1y l\u1edbp &#8220;D\u1ea5u L\u1ea1&#8221; (Signs and Wonders) t\u1ea1i Fuller Seminary v\u1edbi Wagner. L\u1edbp h\u1ecdc n\u00e0y d\u1ea1y v\u1ec1 s\u1ef1 ch\u1eefa l\u00e0nh thi\u00ean th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh l\u1edbp h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t t\u1ea1i Fuller cho \u0111\u1ebfn khi b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 v\u00e0o n\u0103m 1985, v\u00ec c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c trong tr\u01b0\u1eddng c\u00f3 nh\u1eefng th\u1eafc m\u1eafc v\u1ec1 t\u00ednh th\u1ea7n h\u1ecdc v\u00e0 kinh vi\u1ec7n c\u1ee7a m\u00f4n h\u1ecdc.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">B\u00ean c\u1ea1nh hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;b\u1ecb gi\u1ebft trong Th\u00e1nh Linh&#8221; nh\u01b0 trong c\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n, c\u00f3 ba hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i b\u1eadt trong Phong Tr\u00e0o D\u1ea5u L\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh, l\u00e0: Ti\u1ebfng C\u01b0\u1eddi Th\u00e1nh (The Holy Laughter &#8211; s\u1ef1 vui m\u1eebng khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh khi\u1ebfn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf th\u00e0nh &#8220;say Th\u00e1nh Linh,&#8221; kh\u00f4ng k\u1ec1m h\u00e3m \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi bi\u1ec3u l\u1ed9 ni\u1ec1m vui), Ti\u1ebfng G\u1ea7m Ti\u00ean Tri (The Prophetic Roar \u2013 ti\u1ebfng r\u1ed1ng l\u1edbn ph\u00e1t ra t\u1eeb c\u1ed5 h\u1ecdng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi th\u00f4ng b\u00e1o s\u1ef1 ki\u1ec7n Ng\u00e0i b\u1eaft \u0111\u1ea7u chi\u1ebfm l\u1ea1i quy\u1ec1n t\u1ec3 tr\u1ecb th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y t\u1eeb Satan), v\u00e0 \u00c2m Thanh C\u1ee7a Th\u00fa V\u1eadt (The Animal Noises \u2013 s\u1ef1 tru, h\u00fa, g\u1ea7m g\u1eeb nh\u01b0 c\u00e1c lo\u00e0i th\u00fa, k\u1ec3 c\u1ea3 c\u1ee5c t\u00e1c nh\u01b0 g\u00e0, r\u1ed1ng nh\u01b0 heo, v\u00e0 tru nh\u01b0 ch\u00f3&#8230; ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00c2n T\u1ee9 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a) [2]. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, Wimber \u0111\u00e3 y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c h\u1ed9i ch\u00fang thu\u1ed9c gi\u00e1o ph\u00e1i Vineyard Christian Fellowship do \u00f4ng s\u00e1ng l\u1eadp ng\u01b0ng ch\u1ea5p nh\u1eadn hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng Ti\u1ebfng C\u01b0\u1eddi Th\u00e1nh.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>C\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n trong H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Tin L\u00e0nh \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o n\u0103m 1911 do c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 c\u1ee7a H\u1ed9i Truy\u1ec1n Gi\u00e1o Ph\u00fac \u00c2m Li\u00ean Hi\u1ec7p. V\u00e0o gi\u1eefa th\u1eadp ni\u00ean 1960, c\u00e1c Gi\u00e1o Ph\u00e1i Ng\u0169 Tu\u1ea7n, v\u00e0 Gi\u00e1o Ph\u00e1i Anh Em (Quaker) \u0111em theo hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1,&#8221; theo ch\u00e2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh vi\u1ec5n chinh Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam, v\u00e0 t\u1ea1o ra v\u00e0i nh\u00f3m nh\u1ecf t\u1ea1i Saigon nh\u01b0ng kh\u00f4ng g\u00e2y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam. Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eadp ni\u00ean 1960 v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u trong Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, qua Phong Tr\u00e0o C\u00f4ng Gi\u00e1o V\u1ec1 Ngu\u1ed3n (do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng Gi\u00e1o ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng quay l\u1ea1i v\u1edbi l\u1eddi Ch\u00faa, l\u00e0 Th\u00e1nh Kinh, kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng). Ch\u00ednh hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; trong Phong Tr\u00e0o C\u00f4ng Gi\u00e1o V\u1ec1 Ngu\u1ed3n g\u00e2y nhi\u1ec1u ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn c\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 v\u00e0 t\u00edn \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c H\u1ed9i Th\u00e1nh Tin L\u00e0nh Vi\u1ec7t Nam. C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 sinh vi\u00ean Tin L\u00e0nh \u0111\u00e3 tham d\u1ef1 sinh ho\u1ea1t v\u1edbi Phong Tr\u00e0o C\u00f4ng Gi\u00e1o V\u1ec1 Ngu\u1ed3n v\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1.&#8221; Nhi\u1ec1u sinh vi\u00ean Tin L\u00e0nh kh\u00e1c b\u1eaft \u0111\u1ea7u nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 c\u00e1c Gi\u00e1o Ph\u00e1i Ng\u0169 Tu\u1ea7n. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng n\u00f3i l\u00e0 thu\u1edf \u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u bi\u1ec7n gi\u00e1o th\u00ec \u00edt, h\u1ea7u nh\u01b0 l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, trong khi c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ed5 v\u00f5 v\u1ec1 Phong Tr\u00e0o Ng\u0169 Tu\u1ea7n th\u00ec tr\u00e0n ng\u1eadp, cho n\u00ean, c\u00e1c sinh vi\u00ean ch\u1ec9 h\u1ecdc bi\u1ebft m\u1ed9t chi\u1ec1u v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u00edch c\u1ef1c c\u1ee7a Ng\u0169 Tu\u1ea7n. H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam, v\u00e0o th\u1eddi \u0111o\u1ea1n \u0111\u00f3, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 t\u00edn \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c Gi\u00e1o Ph\u00e1i Ph\u00fac \u00c2m Li\u00ean Hi\u1ec7p (v\u1edbi danh x\u01b0ng ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0: H\u1ed9i Th\u00e1nh Tin L\u00e0nh Vi\u1ec7t Nam) \u0111\u00e3 t\u00edch c\u1ef1c ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201c\u0111\u1eb7t tay t\u00e9 ng\u00e3\u201d v\u00e0 &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1.&#8221; \u00cdt l\u00e2u sau, m\u1ed9t v\u00e0i m\u1ee5c s\u01b0 v\u00e0 t\u00edn \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c H\u1ed9i Th\u00e1nh Tin L\u00e0nh Vi\u1ec7t Nam nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; trong khi nh\u00f3m h\u1ecdp v\u1edbi c\u00e1c nh\u00f3m C\u00f4ng Gi\u00e1o V\u1ec1 Ngu\u1ed3n, ho\u1eb7c trong khi nh\u00f3m h\u1ecdp v\u1edbi c\u00e1c nh\u00f3m Anh Em (Quaker). Sau \u0111\u00f3, m\u1ed9t v\u00e0i m\u1ee5c s\u01b0 \u0111\u00e3 ly khai H\u1ed9i Th\u00e1nh Tin L\u00e0nh Vi\u1ec7t Nam, s\u00e1ng l\u1eadp c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i Ng\u0169 Tu\u1ea7n Vi\u1ec7t Nam.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">N\u0103m 1972, t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u01b0ng ph\u00e1t sinh t\u1eeb Th\u00e1nh Kinh Th\u1ea7n H\u1ecdc Vi\u1ec7n t\u1ea1i Nha Trang. Trong cu\u1ed9c ph\u1ee5c h\u01b0ng \u0111\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ki\u1ec7n t\u00e9 ng\u00e3, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ki\u1ec7n &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; nh\u01b0ng c\u00f3 s\u1ef1 tan v\u1ee1 c\u00f5i l\u00f2ng, kh\u00f3c l\u00f3c, \u0103n n\u0103n, x\u01b0ng t\u1ed9i t\u1eadp th\u1ec3, \u0111\u1ed1t b\u1ecf b\u00f9a ch\u00fa, h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u00f2a v\u1edbi nhau, c\u00f3 s\u1ef1 ch\u1eefa l\u00e0nh b\u1ec7nh t\u1eadt t\u1ee9c th\u00ec (kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0nh b\u1ec7nh t\u1eeb t\u1eeb), c\u00f3 s\u1ef1 \u0111u\u1ed5i qu\u1ef7, c\u00f3 s\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng l\u1ea1i&#8230; ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 d\u1ea5u hi\u1ec7u H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p trong Th\u00e1nh Kinh. (Xin xem &#8220;Ph\u00e9p L\u1ea1 R\u1eebng Xanh,&#8221; B\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n N\u0103m; &#8220;Vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi\u00ea-h\u00f4-va,&#8221; Pastor Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u1ed1t; &#8220;C\u00f4ng Cu\u1ed9c Truy\u1ec1n Gi\u00e1o Tin L\u00e0nh,&#8221; Pastor Ph\u1ea1m Xu\u00e2n T\u00edn). Tr\u01b0\u1edbc khi H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam b\u1ecb Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0 b\u1ecb c\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n \u0111\u00e0n \u00e1p th\u00ec \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e3 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, cho H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ebfm tr\u1ea3i s\u1ef1 tu\u00f4n tr\u00e0n Th\u00e1nh Linh, \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201cn\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1\u201d \u0111\u1ebfn t\u1eeb t\u00e0 linh.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Sau n\u0103m 1975, Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u lan tr\u00e0n kh\u1eafp Mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam trong c\u00e1c nh\u00f3m T\u01b0 Gia, (nh\u1eefng nh\u00f3m nh\u1ecf nh\u00f3m h\u1ecdp th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng Ch\u00faa t\u1ea1i nh\u00e0 ri\u00eang \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh s\u1ef1 \u0111\u00e0n \u00e1p c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n), v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eadp ni\u00ean 1990 nh\u1edd c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u v\u1ec1 \u00c2n T\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra Vi\u1ec7t Ng\u1eef v\u00e0 ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong c\u00e1c nh\u00f3m T\u01b0 Gia; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u00e1o s\u0129 \u00c2n T\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u00e2m th\u1ea7m x\u00e2m nh\u1eadp Vi\u1ec7t Nam qua h\u00ecnh th\u1ee9c th\u0103m qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 du l\u1ecbch \u0111\u1ec3 qu\u1ea3ng b\u00e1 cho Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9. Trong giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u00f3, H\u1ed9i Th\u00e1nh Tin L\u00e0nh Vi\u1ec7t Nam m\u1ed9t m\u1eb7t bu\u1ed9c ph\u1ea3i h\u00f2a ho\u00e3n v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn t\u01b0 c\u00e1ch ph\u00e1p nh\u00e2n, m\u1ed9t m\u1eb7t c\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 b\u1ecb c\u00e1n b\u1ed9 v\u00e0 c\u00f4ng an t\u00f4n gi\u00e1o theo d\u00f5i ch\u1eb7t ch\u1ebd, cho n\u00ean, sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh d\u1ea7n d\u1ea7n b\u1ecb gi\u1ea3m thi\u1ec3u v\u00e0 kh\u00f4 c\u1ea1n. Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u00f3, nh\u1eefng s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n c\u00e0ng n\u1ed5 l\u1ef1c ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u00f4 h\u00ecnh nh\u00f3m nh\u1ecf, nh\u00f3m t\u1ea1i t\u01b0 gia v\u00e0 t\u00edch c\u1ef1c trong c\u00f4ng t\u00e1c truy\u1ec1n gi\u00e1o. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tuy\u00ean x\u01b0ng \u0111\u1ee9c tin trong \u0110\u1ea5ng Christ thu\u1ed9c c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh T\u01b0 Gia ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 t\u00edn \u0111\u1ed3 m\u1edbi ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u00edn \u0111\u1ed3 t\u1eeb H\u1ed9i Th\u00e1nh Tin L\u00e0nh Vi\u1ec7t Nam chuy\u1ec3n sang.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">\u0110\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1eadp ni\u00ean 1990, v\u1edbi s\u1ef1 ti\u1ebfp s\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n Nam H\u00e0n, v\u1edbi \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c doanh nh\u00e2n Nam H\u00e0n tr\u00ean ch\u00ednh quy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam, kh\u00f4ng bao l\u00e2u, phong tr\u00e0o Tin L\u00e0nh T\u01b0 Gia ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ea7m r\u1ed9, x\u00e2y c\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u01a1 s\u1edf nh\u00f3m h\u1ecdp, g\u00e2y ti\u1ebfng vang trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. Hi\u1ec7n nay, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, s\u1ed1 th\u00e0nh vi\u00ean thu\u1ed9c c\u00e1c nh\u00f3m \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam nhi\u1ec1u h\u01a1n s\u1ed1 th\u00e0nh vi\u00ean thu\u1ed9c H\u1ed9i Th\u00e1nh Tin L\u00e0nh Vi\u1ec7t Nam.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">\u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i ti\u00ean phong trong c\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam thi\u1ebfu s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 t\u00edn l\u00fd c\u1ee7a c\u00e1c phong tr\u00e0o n\u00e0y, cho n\u00ean, t\u1ea1o ra m\u1ed9t n\u00e9t \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n Vi\u1ec7t Nam. N\u00e9t \u0111\u1eb7c th\u00f9 \u0111\u00f3 l\u00e0: <strong>\u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n Vi\u1ec7t Nam t\u1ed5ng h\u1ee3p t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a c\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n ph\u00e1t sinh t\u1eeb Hoa K\u1ef3<\/strong>. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n Vi\u1ec7t Nam, b\u1ea5t k\u1ef3 gi\u00e1o s\u0129, ho\u1eb7c t\u00e0i li\u1ec7u, ho\u1eb7c t\u00e0i ch\u00e1nh c\u1ee7a b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1ed9t gi\u00e1o ph\u00e1i \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n n\u00e0o t\u1eeb Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c hoan ngh\u00eanh nhi\u1ec7t li\u1ec7t. Ng\u01b0\u1eddi \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n Vi\u1ec7t Nam ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o m\u1ed9t m\u1eabu s\u1ed1 chung: hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201c\u0111\u1eb7t tay t\u00e9 ng\u00e3\u201d v\u00e0 &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1,&#8221; c\u00f9ng s\u1ef1 ch\u1eefa b\u1ec7nh, \u0111u\u1ed5i qu\u1ef7 (!) C\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd m\u1edbi l\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn d\u1ec5 d\u00e0ng d\u1ef1a tr\u00ean l\u00fd lu\u1eadn: \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 nghe h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 do &#8220;m\u1ee5c s\u01b0 danh ti\u1ebfng&#8221; gi\u1ea3ng th\u00ec ch\u1eafc l\u00e0 kh\u00f4ng sai. \u0110i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 gi\u00e1o l\u00fd v\u1ec1 Tin L\u00e0nh Th\u1ecbnh V\u01b0\u1ee3ng (The Prosperity Gospel) do Kenneth Hagin, Benny Hinn, v\u00e0 Joel Osteen gi\u1ea3ng d\u1ea1y; gi\u00e1o l\u00fd Chi\u1ec1u K\u00edch Th\u1ee9 T\u01b0 (The Fourth Dimension) do David (Paul) Yonggy Cho (qu\u1ea3n nhi\u1ec7m m\u1ed9t h\u1ed9i ch\u00fang v\u1edbi s\u1ed1 th\u00e0nh vi\u00ean l\u00ean \u0111\u1ebfn tr\u00ean 850,000 ng\u01b0\u1eddi) kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1i H\u1ea3i Ngo\u1ea1i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 t\u1ea1i \u0110\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c kh\u1ed1i Li\u00ean X\u00f4 c\u0169, c\u0169ng b\u1ecb Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 x\u00e2m nh\u1eadp m\u1ea1nh m\u1ebd. C\u00f3 nh\u1eefng n\u01a1i, h\u1ea7u nh\u01b0 ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 \u00c2n T\u1ee9. H\u1ea7u nh\u01b0 Tin L\u00e0nh truy\u1ec1n th\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng trong c\u00e1c n\u01b0\u1edbc n\u00e0y v\u00ec hai l\u00fd do ch\u00ednh:<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">1. C\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i thu\u1ed9c Gi\u00e1o H\u1ed9i Tin L\u00e0nh Truy\u1ec1n Th\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t kh\u00f4ng t\u00edch c\u1ef1c trong c\u00f4ng t\u00e1c truy\u1ec1n gi\u00e1o.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">2. N\u1ebfu c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i thu\u1ed9c Gi\u00e1o H\u1ed9i Tin L\u00e0nh Truy\u1ec1n Th\u1ed1ng c\u00f3 \u0111i truy\u1ec1n gi\u00e1o th\u00ec h\u1ea7u h\u1ebft c\u0169ng th\u1ecfa hi\u1ec7p v\u1edbi c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 c\u1ee7a \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">C\u00f2n m\u1ed9t l\u00fd do ph\u1ee5 l\u00e0: C\u00e1ch th\u1ee9c nh\u00f3m h\u1ecdp, th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng s\u00f4i n\u1ed5i v\u1edbi c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a \u00c2n T\u1ee9, Ng\u0169 Tu\u1ea7n nh\u01b0: \u201c\u0111\u1eb7t tay t\u00e9 ng\u00e3,\u201d &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1,&#8221; v\u00e0 nh\u1ea3y m\u00faa d\u1ec5 thu h\u00fat nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam ph\u1ea7n l\u1edbn tha h\u01b0\u01a1ng t\u1eeb mi\u1ec1n B\u1eafc Vi\u1ec7t Nam. Hai c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng truy\u1ec1n gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam r\u1ea5t l\u1edbn t\u1ea1i M\u00e3-lai v\u00e0 Nam H\u00e0n c\u0169ng kh\u00f4ng tho\u00e1t ra ngo\u00e0i t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00f3i tr\u00ean.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Ri\u00eang t\u1ea1i B\u1eafc M\u1ef9, cho \u0111\u1ebfn gi\u1eefa th\u1eadp ni\u00ean 2000, \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n r\u1ea5t kh\u00f3 x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam, b\u1edfi v\u00ec, ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i truy\u1ec1n th\u1ed1ng. T\u1eeb 2005 cho \u0111\u1ebfn nay, t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111ang chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng: h\u00e0ng tr\u0103m m\u1ee5c s\u01b0 thu\u1ed9c c\u00e1c gi\u00e1o ph\u00e1i truy\u1ec1n th\u1ed1ng nh\u01b0 B\u00e1p-t\u00edt v\u00e0 CMA c\u0169ng nghi\u00eang v\u1ec1 Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9, cho ph\u00e9p c\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 \u00c2n T\u1ee9 \u0111\u1ebfn gi\u1ea3ng v\u00e0 \u0111\u1eb7t tay c\u1ea7u nguy\u1ec7n, ch\u1eefa b\u1ec7nh, \u0111u\u1ed5i qu\u1ef7 trong H\u1ed9i Th\u00e1nh do m\u00ecnh qu\u1ea3n nhi\u1ec7m ho\u1eb7c trong c\u00e1c Tr\u1ea1i B\u1ed3i Linh do m\u00ecnh t\u1ed5 ch\u1ee9c.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">M\u1ed9t trong c\u00e1c m\u1ee5c s\u01b0 \u00c2n T\u1ee9 Vi\u1ec7t Nam n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t l\u00e0 Hu\u1ef3nh Qu\u1ed1c Kh\u00e1nh, qu\u1ea3n nhi\u1ec7m Vietnamese Baptist Church t\u1ea1i Houston, Texas, USA. Tr\u00ean website c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0y [3] c\u00f3 c\u00e1c b\u00e0i d\u1ecbch v\u00e0 ghi \u00e2m Vi\u1ec7t Ng\u1eef t\u00e1c ph\u1ea9m Chi\u1ec1u K\u00edch Th\u1ee9 T\u01b0 c\u1ee7a David (Paul) Yonggy Cho. T\u1eeb n\u0103m 2004 \u0111\u1ebfn nay, h\u00e0ng n\u0103m, v\u00e0o th\u00e1ng 10, M\u1ee5c S\u01b0 Kh\u00e1nh v\u00e0 Vietnamese Baptist Church t\u1ea1i Houston t\u1ed5 ch\u1ee9c H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Ph\u1ee5c H\u01b0ng. S\u1ed1 m\u1ee5c s\u01b0 v\u00e0 t\u00edn \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c \u0111\u1ee7 gi\u00e1o ph\u00e1i v\u1ec1 tham d\u1ef1 ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng h\u01a1n l\u00e0 c\u00e1c cu\u1ed9c H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Th\u01b0\u1eddng Ni\u00ean c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh Tin L\u00e0nh Vi\u1ec7t Nam Gi\u00e1o H\u1ea1t B\u1eafc M\u1ef9 ho\u1eb7c Li\u00ean H\u1eefu Baptist Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1i Hoa K\u1ef3.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>T\u00edn l\u00fd c\u1ee7a C\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">T\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean n\u00f3i \u0111\u1ebfn chi ti\u1ebft v\u1ec1 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 1 n\u0103m 1901 t\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1nh Kinh Bethel, Topeka, Kansas \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng x\u1ea3y ra sau n\u00e0y trong c\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9. Khi n\u1eef sinh vi\u00ean Agnes Ozman \u0111\u1ee9ng l\u00ean y\u00eau c\u1ea7u \u00f4ng Hi\u1ec7u Tr\u01b0\u1edfng Charles Fox Parham \u0111\u1eb7t tay tr\u00ean c\u00f4 c\u1ea7u nguy\u1ec7n \u0111\u1ec3 c\u00f4 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n t\u1ee9 n\u00f3i ngo\u1ea1i ng\u1eef th\u00ec Parham \u0111\u00e3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a c\u00f4. Li\u1ec1n khi \u0111\u00f3, Ozman \u0111\u00e3 b\u1eadt l\u00ean n\u00f3i ti\u1ebfng Trung Hoa (Quan Tho\u1ea1i) v\u00e0 su\u1ed1t hai tu\u1ea7n sau \u0111\u00f3, c\u00f4 ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Quan Tho\u1ea1i, l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u00f4 ch\u01b0a t\u1eebng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. Trong v\u00f2ng tu\u1ea7n l\u1ec5 k\u1ebf ti\u1ebfp, ch\u00ednh Parham v\u00e0 c\u00e1c sinh vi\u00ean kh\u00e1c c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u1ee9 ti\u1ebfng ngo\u1ea1i qu\u1ed1c kh\u00e1c m\u00e0 h\u1ecd ch\u01b0a bao gi\u1edd h\u1ecdc bi\u1ebft. S\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u00f3 khi\u1ebfn cho Parham tuy\u00ean b\u1ed1 l\u00e0 th\u1eddi \u0111\u1ea1i Ng\u0169 Tu\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i di\u1ec5n v\u00e0 \u00f4ng chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i l\u00e0m gi\u00e1o s\u0129, v\u1edbi l\u00f2ng tin r\u1eb1ng, khi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m truy\u1ec1n gi\u00e1o, \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh s\u1ebd m\u1edf mi\u1ec7ng c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 rao gi\u1ea3ng b\u1eb1ng th\u1ed5 \u00e2m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ecdc t\u1eadp tr\u01b0\u1edbc. D\u0129 nhi\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c theo c\u00e1ch \u0111\u00f3, c\u00f4ng cu\u1ed9c truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u1ee7a Parham b\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i n\u1eb7ng n\u1ec1, v\u00e0 khi\u1ebfn \u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u00edn l\u00fd v\u1ec1 vi\u1ec7c &#8220;speak in tongues&#8221; nh\u01b0 sau: <em>\u201cM\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh th\u00ec ph\u1ea3i bi\u1ebft n\u00f3i ngo\u1ea1i ng\u1eef v\u00e0 th\u1ee9 ngo\u1ea1i ng\u1eef \u0111\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d<\/em> Quan \u0111i\u1ec3m n\u00e0y v\u1ec1 sau t\u1ea1o th\u00e0nh l\u1ed7 h\u1ed7ng cho s\u1ef1 ki\u1ec7n &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1\u201d c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u00e2n t\u1ee9 n\u00f3i ngo\u1ea1i ng\u1eef (speak in tongues).<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Ng\u01b0\u1eddi Mormon t\u00f4n cu\u1ed1n Kinh Mormon c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n ngang h\u00e0ng v\u1edbi Th\u00e1nh Kinh. Ng\u01b0\u1eddi Gi\u00ea-h\u00f4-va Ch\u1ee9ng Nh\u00e2n t\u00f4n c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1p Canh c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n ngang h\u00e0ng v\u1edbi Th\u00e1nh Kinh. Ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng Gi\u00e1o t\u00f4n c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i v\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1o l\u00fd do c\u00e1c gi\u00e1o ho\u00e0ng \u0111\u01b0a ra c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n ngang h\u00e0ng v\u1edbi Th\u00e1nh Kinh. Ng\u01b0\u1eddi \u00c2n T\u1ee9 t\u00f4n c\u00e1c kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng, l\u1eddi ti\u00ean tri c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n h\u01a1n c\u1ea3 Th\u00e1nh Kinh. Th\u1eadm ch\u00ed, h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ed1ng \u0111\u1ea1o d\u1ef1a tr\u00ean Th\u00e1nh Kinh n\u1eefa m\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c l\u1eddi ti\u00ean tri c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00f9ng l\u1eddi gi\u1ea3ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o phong tr\u00e0o. John Wimber, l\u00e3nh t\u1ee5 c\u1ee7a Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 L\u00e0n S\u00f3ng Th\u1ee9 Ba, khi b\u1ecb th\u00e1ch th\u1ee9c v\u1ec1 t\u00ednh ph\u00f9 h\u1ee3p l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh cho nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng x\u1ea3y ra t\u1ea1i Yorba Linda, California, (nh\u01b0: la h\u00e9t l\u1edbn ti\u1ebfng, c\u01b0\u1eddi nh\u01b0 m\u1ea5t tr\u00ed, co gi\u1eadt nh\u01b0 b\u1ecb \u0111\u1ed9ng kinh, t\u00e9 xu\u1ed1ng ng\u1ea5t \u0111i, mi\u1ec7ng s\u1ee7i b\u1ecdt tr\u1eafng, k\u00eau kh\u00f3c, tru, r\u1ed1ng nh\u01b0 th\u00fa v\u1eadt&#8230;), \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1: &#8220;\u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u1edf tr\u00ean L\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i&#8221; (God is above His Word) v\u00e0 &#8220;\u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi kh\u00f4ng b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n b\u1edfi L\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i&#8221; (God is not limited by His Word). N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, John Wimber kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u1ef1a v\u00e0o Th\u00e1nh Kinh \u0111\u1ec3 x\u00e1c ch\u1ee9ng c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Khi c\u00f3 ai \u0111\u00f3 tuy\u00ean b\u1ed1 b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n ngang h\u00e0ng v\u1edbi Th\u00e1nh Kinh, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u00e0 gi\u00e1o v\u00e0 con d\u00e2n Ch\u00faa c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00e1nh cho th\u1eadt xa s\u1ef1 gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u0111\u00f3, v\u00ec ngo\u00e0i Ba Ng\u00f4i Thi\u00ean Ch\u00faa, Th\u00e1nh Kinh l\u00e0 th\u1ea9m quy\u1ec1n duy nh\u1ea5t v\u00e0 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a con d\u00e2n Ch\u00faa. B\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1nh Kinh d\u1ea1y th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u00f3 th\u00e0nh t\u00edn l\u00fd v\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean gi\u1ea3ng d\u1ea1y, th\u1ef1c h\u00e0nh cho d\u00f9 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 v\u1ebb h\u1ee3p l\u00fd. R\u00f4-ma 14:23 d\u1ea1y: <em>&#8220;\u0110i\u1ec1u chi l\u00e0m kh\u00f4ng b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i;&#8221;<\/em> m\u00e0 \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a t\u00edn \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ l\u00e0 \u0111\u1ee9c tin v\u00e0o trong ch\u00ednh m\u00ecnh \u0110\u1ea5ng Christ v\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00e0 Th\u00e1nh Kinh. \u0110\u1ee9c tin c\u1ee7a t\u00edn \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m ho\u1eb7c c\u1ea3m x\u00fac thi\u1ebfu s\u1ef1 x\u00e1c ch\u1ee9ng c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh. Cho d\u00f9 l\u00e0 ti\u1ebfng ph\u00e1n nghe \u0111\u01b0\u1ee3c trong n\u1ed9i t\u00e2m hay l\u00e0 kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng, chi\u00eam bao \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt s\u00e1ng l\u00e1ng t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Ch\u00faa m\u00e0 nh\u1eefng ti\u1ebfng n\u00f3i \u0111\u00f3, nh\u1eefng kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng, chi\u00eam bao \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ebd th\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0y t\u1ecf trong Th\u00e1nh Kinh th\u00ec d\u1ee9t kho\u00e1t ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb Ch\u00faa. Th\u00e1nh Kinh ghi r\u00f5 l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o sau \u0111\u00e2y: <em>&#8220;N\u00e0o c\u00f3 l\u1ea1 g\u00ec, ch\u00ednh qu\u1ef7 Sa-tan m\u1ea1o l\u00e0m thi\u00ean s\u1ee9 s\u00e1ng l\u00e1ng&#8221;<\/em> (II C\u00f4-rinh-t\u00f4 11:14).<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>S\u1ef1 B\u00e1p-tem B\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh Theo Th\u00e1nh Kinh<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Theo Th\u00e1nh Kinh, khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt l\u00f2ng \u0103n n\u0103n t\u1ed9i v\u00e0 tin nh\u1eadn \u0110\u1ea5ng Christ th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i sinh, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh h\u00f3a, \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho quy\u1ec1n ph\u00e9p tr\u1edf n\u00ean con c\u00e1i c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi h\u1ee9a v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng k\u1ebf t\u1ef1 v\u1edbi \u0110\u1ea5ng Christ.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><em>&#8220;Ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t Ch\u00faa, m\u1ed9t \u0111\u1ee9c tin, m\u1ed9t ph\u00e9p b\u00e1p tem&#8221;<\/em>(\u00ca-ph\u00ea-s\u00f4 4:5). M\u1ed9t Ch\u00faa l\u00e0 \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Jesus Christ. M\u1ed9t \u0111\u1ee9c tin l\u00e0 \u0111\u1ee9c tin v\u00e0o trong \u0110\u1ea5ng Christ, ngh\u0129a l\u00e0 tin v\u00e0o m\u1ecdi l\u1eddi Ng\u00e0i ph\u00e1n, v\u00e0o m\u1ecdi vi\u1ec7c Ng\u00e0i l\u00e0m. M\u1ed9t ph\u00e9p b\u00e1p-tem l\u00e0 ph\u00e9p b\u00e1p-tem nh\u00e2n danh \u0110\u1ee9c Cha, \u0110\u1ee9c Con, v\u00e0 \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh m\u00e0 \u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u00e3 truy\u1ec1n trong Ma-thi-\u01a1 28:19. Trong ph\u00e9p b\u00e1p-tem \u0111\u00f3, khi nh\u00e2n danh \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh th\u00ec t\u00edn nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh \u0110\u1ea5ng Christ b\u00e1p-tem v\u00e0o trong Th\u00e1nh Linh.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">S\u1ef1 ki\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt l\u00f2ng tin nh\u1eadn Ch\u00faa li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i sinh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1p-tem b\u1eb1ng Th\u00e1nh Linh l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean nh\u01b0 khi m\u1ed9t em b\u00e9 v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra \u0111\u1eddi th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00fang ch\u00ecm (b\u00e1p-tem) v\u00e0o trong b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n, em b\u00e9 ch\u1ec9 vi\u1ec7c h\u00edt th\u1edf kh\u00f4ng kh\u00ed v\u00e0o ph\u1ed5i. S\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o l\u00f2ng tin c\u1eady v\u00e0 y\u00eau m\u1ebfn Ch\u00faa c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u00ed c\u00f3 v\u00e0o \u0111\u1ea7y bu\u1ed3ng ph\u1ed5i c\u1ee7a em b\u00e9 hay kh\u00f4ng l\u00e0 t\u00f9y thu\u1ed9c s\u1ef1 h\u00edt th\u1edf c\u1ee7a em b\u00e9 v\u00e0 s\u1ef1 th\u00f4ng su\u1ed1t c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tin nh\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i c\u1ee7a Ch\u00faa nh\u01b0ng ch\u01b0a h\u1ebft l\u00f2ng y\u00eau m\u1ebfn Ch\u00faa, v\u1eabn c\u00f2n l\u01b0u luy\u1ebfn ho\u1eb7c ch\u0103m lo th\u1ebf gian v\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf gian th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady, d\u1ea7u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7y \u01a1n, \u0111\u1eb7t tay c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho c\u0169ng s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>S\u1ef1 \u0110\u1ea7y D\u1eaby Th\u00e1nh Linh<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">M\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a Ch\u00faa l\u00e0: <em>&#8220;\u0110\u1eebng say r\u01b0\u1ee3u, v\u00ec r\u01b0\u1ee3u xui cho lu\u00f4ng tu\u1ed3ng; nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh\u201d <\/em>(\u00ca-ph\u00ea-s\u00f4 5:8). \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1eebng s\u1ed1ng theo x\u00e1c th\u1ecbt, \u0111\u1eebng ch\u0103m nh\u1eefng s\u1ef1 thu\u1ed9c v\u1ec1 x\u00e1c th\u1ecbt, nh\u01b0ng h\u00e3y s\u1ed1ng theo Th\u00e1nh Linh, ch\u0103m nh\u1eefng s\u1ef1 thu\u1ed9c v\u1ec1 Th\u00e1nh Linh (R\u00f4-ma 8:5). C\u00e1c s\u1ee9 \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Ch\u00faa v\u00e0 c\u00e1c t\u00edn \u0111\u1ed3 c\u1ee7a th\u1eddi H\u1ed9i Th\u00e1nh m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh v\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecf h\u1ebft m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u1ec3 \u0111i theo Ch\u00faa, t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u00e1p l\u1ea1i l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi c\u1ee7a Ng\u00e0i: <em>&#8220;\u0110o\u1ea1n, Ng\u00e0i k\u00eau <strong>d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 m\u00f4n \u0111\u1ed3<\/strong>, m\u00e0 ph\u00e1n r\u1eb1ng: N\u1ebfu ai mu\u1ed1n theo Ta, ph\u1ea3i li\u1ec1u m\u00ecnh, v\u00e1c th\u1eadp t\u1ef1 gi\u00e1 m\u00ecnh m\u00e0 theo Ta.&#8221;<\/em> (M\u00e1c 8:34). Xin l\u01b0u \u00fd, \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n d\u00e0nh cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi: ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 tin Ch\u00faa (c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ed3) l\u1eabn ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a tin Ch\u00faa (d\u00e2n ch\u00fang). H\u1ecd \u0111\u00e3 b\u00e1n h\u1ebft t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 nh\u1eadp l\u00e0m c\u1ee7a chung, s\u1ed1ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7p m\u1ed9t v\u1edbi nhau trong danh Ch\u00faa (C\u00f4ng V\u1ee5 C\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 4:32-35). V\u00ec v\u1eady, H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh v\u00e0 \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng gi\u1eefa H\u1ed9i Th\u00e1nh. S\u1ef1 \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh, v\u00ec th\u1ebf, t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tin Ch\u00faa ch\u1ee9 kh\u00f4ng t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 \u0111\u1eb7t tay c\u1ea7u nguy\u1ec7n. Ng\u00e0y n\u00e0o H\u1ed9i Th\u00e1nh \u0103n n\u0103n t\u1ed9i, x\u01b0ng nh\u1eadn t\u1ed9i, b\u1ecf h\u1ebft m\u1ecdi s\u1ef1, \u0111i theo Ch\u00faa v\u1edbi l\u00f2ng s\u1ed1t s\u1eafng y\u00eau m\u1ebfn Ch\u00faa v\u00e0 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng l\u1eabn nhau nh\u01b0 H\u1ed9i Th\u00e1nh l\u00fac ban \u0111\u1ea7u, ng\u00e0y \u0111\u00f3 H\u1ed9i Th\u00e1nh s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u01b0ng, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">S\u1ef1 ki\u1ec7n m\u1ed9t t\u00edn \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ ch\u00e2n th\u00e0nh khao kh\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng m\u1ed9t \u0111\u1eddi s\u1ed1ng sung m\u00e3n trong \u0110\u1ea5ng Christ, sinh ra nhi\u1ec1u b\u00f4ng tr\u00e1i thu\u1ed9c linh, ho\u00e0n to\u00e0n x\u1ee9ng hi\u1ec7p v\u1edbi th\u00e1nh \u00fd c\u1ee7a Ch\u00faa. S\u1ef1 khao kh\u00e1t ch\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u00f3 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi \u0111\u00e1p \u1ee9ng khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt s\u1ef1 \u1edf trong \u0110\u1ea5ng Christ v\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ \u1edf trong h\u1ecd (Gi\u0103ng 15:5, 7). \u0110i\u1ec1u sai l\u1ea7m l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a ch\u1ecbu t\u1eeb b\u1ecf n\u1ebfp s\u1ed1ng c\u0169 t\u1ed9i l\u1ed7i, v\u1eabn c\u00f2n \u01b0a th\u00edch th\u1ebf gian v\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u1ebf gian, nh\u01b0ng l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th\u00e1nh Linh, mu\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n n\u0103ng v\u00e0 ph\u00e9p l\u1ea1 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng t\u1ecf &#8220;tr\u00ecnh \u0111\u1ed9&#8221; thu\u1ed9c linh c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n vinh m\u00ecnh, ch\u1ea1y theo m\u00ecnh&#8230; nh\u01b0 thu\u1eadt s\u0129 Si-m\u00f4n trong C\u00f4ng V\u1ee5 C\u00e1c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 ch\u01b0\u01a1ng 8. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 \u0103n n\u0103n t\u1ed9i, x\u01b0ng t\u1ed9i, t\u1eeb b\u1ecf th\u1ebf gian, h\u1ebft l\u00f2ng v\u00e2ng ph\u1ee5c l\u1eddi Ch\u00faa th\u00ec c\u00e1c d\u1ea5u k\u1ef3, ph\u00e9p l\u1ea1 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 \u0111\u1ebfn t\u1eeb Sa-tan, l\u00e0 k\u1ebb m\u1ea1o l\u00e0m thi\u00ean s\u1ee9 s\u00e1ng l\u00e1ng v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb gi\u00fap vi\u1ec7c n\u00f3 (II C\u00f4-rinh-t\u00f4 11:13-15). D\u1ea5u k\u1ef3 v\u00e0 ph\u00e9p l\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ra trong danh Ch\u00faa kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1eb1ng c\u1edb x\u00e1c ch\u1ee9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ra ch\u00fang thu\u1ed9c v\u1ec1 Ch\u00faa. Ch\u00ednh n\u1ebfp s\u1ed1ng \u0111\u1ea1o v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i l\u1ebd th\u1eadt c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi &#8220;nh\u00e2n danh Ch\u00faa n\u00f3i ti\u00ean tri, tr\u1eeb qu\u1ef7, l\u00e0m ph\u00e9p l\u1ea1&#8230; &#8221; gi\u00fap cho H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a Ch\u00faa nh\u00ecn ra nh\u1eefng k\u1ebb mang l\u1ed1t chi\u00ean \u0111\u1ebfn c\u00f9ng H\u1ed9i Th\u00e1nh (Ma-thi-\u01a1 7:15-23).<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>K\u1ebft Lu\u1eadn<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">\u0110\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng trong H\u1ed9i Th\u00e1nh do c\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n g\u00e2y ra, ng\u01b0\u1eddi t\u00edn \u0111\u1ed3 ch\u00e2n ch\u00ednh c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng Christ \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi hai s\u1ee9c k\u00e9o:<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">1. Ho\u00e0n to\u00e0n ph\u1ee7 nh\u1eadn c\u00e1c phong tr\u00e0o n\u00e0y l\u00e0 c\u00f4ng v\u1ee5 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh v\u00e0 duy tr\u00ec sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh trong khu\u00f4n kh\u1ed5 truy\u1ec1n th\u1ed1ng x\u01b0a nay.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">2. Ho\u00e0n to\u00e0n \u1ee7ng h\u1ed9 c\u00e1c phong tr\u00e0o n\u00e0y nh\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed9c ph\u1ee5c h\u01b0ng c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh b\u1edfi quy\u1ec1n ph\u00e9p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh, v\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady, thay \u0111\u1ed5i h\u1eb3n l\u1ed1i sinh ho\u1ea1t truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ecdn th\u00e1i \u0111\u1ed9 th\u00edch \u0111\u00e1ng nh\u01b0 sau:<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">1. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c Phong Tr\u00e0o \u00c2n T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169 Tu\u1ea7n: G\u1ea1t b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng xu\u1ea5t th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1nh Kinh h\u1ed5 tr\u1ee3, nh\u01b0: hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7t tay t\u00e9 ng\u00e3, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi th\u00e1nh, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u00e2m thanh c\u1ee7a s\u00fac v\u1eadt&#8230; G\u1ea1t b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng s\u1ef1 th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00e2n t\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi ch\u1ec9 th\u1ecb s\u1eed d\u1ee5ng \u00e2n t\u1ee9 trong Th\u00e1nh Kinh, nh\u01b0: &#8220;n\u00f3i ti\u1ebfng l\u1ea1&#8221; kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng gi\u1ea3i, v\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed9c truy\u1ec1n gi\u1ea3ng ch\u1eefa b\u1ec7nh, \u0111u\u1ed5i qu\u1ef7. G\u1ea1t b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c gi\u00e1o l\u00fd kh\u00f4ng c\u00f3 trong Th\u00e1nh Kinh ho\u1eb7c \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh, nh\u01b0: gi\u00e1o l\u00fd \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi M\u1ed9t Ng\u00f4i (Oneness), gi\u00e1o l\u00fd Tin L\u00e0nh Th\u1ecbnh V\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e1o l\u00fd Chi\u1ec1u K\u00edch Th\u1ee9 T\u01b0&#8230; C\u1ea7n ch\u1ea5p nh\u1eadn tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a Th\u00e1nh Kinh trong m\u1ecdi sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">2. \u0110\u1ed1i v\u1edbi truy\u1ec1n th\u1ed1ng: B\u1ecf \u0111i nh\u1eefng s\u1ef1 th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng n\u1eb7ng ph\u1ea7n h\u00ecnh th\u1ee9c m\u00e0 thi\u1ebfu quy\u1ec1n n\u0103ng s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng, t\u01b0\u01a1i m\u1edbi c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh. B\u1ecf \u0111i quan \u0111i\u1ec3m &#8220;c\u00e1c \u00e2n t\u1ee9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh \u0111\u00e3 ch\u1ea5m d\u1ee9t sau th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 nh\u1ea5t&#8221;. C\u1ea7n t\u00edch c\u1ef1c truy\u1ec1n gi\u00e1o v\u1edbi quy\u1ec1n n\u0103ng v\u00e0 s\u1ee9c s\u1ed1ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh Linh.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">Ri\u00eang \u0111\u1ed1i v\u1edbi H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam, ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 th\u00edch \u0111\u00e1ng nh\u01b0 tr\u00ean m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea7n d\u1eb9p tan tinh th\u1ea7n gi\u00e1o ph\u00e1i v\u00e0 l\u1ed1i t\u1ed5 ch\u1ee9c gi\u00e1o quy\u1ec1n h\u00e0ng d\u1ecdc.<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">C\u1ea7u xin s\u1ef1 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi bao ph\u1ee7 tr\u00ean H\u1ed9i Th\u00e1nh Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ec3 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n v\u00e0 m\u1ed7i con chi\u00ean \u0111\u1ec1u nh\u00ecn th\u1ea5y th\u1ef1c tr\u1ea1ng c\u1ee7a H\u1ed9i Th\u00e1nh, s\u1eb5n l\u00f2ng h\u1ea1 m\u00ecnh \u0103n n\u0103n, x\u01b0ng t\u1ed9i v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi v\u00e0 v\u1edbi nhau, h\u1ebft l\u00f2ng s\u1ed1ng L\u1eddi Ch\u00faa v\u00e0 gi\u1ea3ng L\u1eddi Ch\u00faa m\u1ed9t c\u00e1ch trung th\u1ef1c \u0111\u1ec3 H\u1ed9i Th\u00e1nh th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u01b0ng v\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u. A-men!<\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>Hu\u1ef3nh Christian Timothy<br \/>\n09.01.2007<br \/>\nHi\u1ec7u \u0110\u00ednh l\u1ea7n Th\u1ee9 Nh\u1ea5t 13.12.2012<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>B\u1ea5m v\u00e0o n\u1ed1i m\u1ea1ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 t\u1ea3i xu\u1ed1ng b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y:<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"> <a href=\"http:\/\/www.mediafire.com\/view\/?u2ld9mi6cmzf976\" target=\"_blank\">http:\/\/www.mediafire.com\/view\/?u2ld9mi6cmzf976<\/a><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\"><strong>Ghi Ch\u00fa<\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">[1] Xem \u00fd ngh\u0129a c\u00e1c ph\u00e9p b\u00e1p-tem t\u1ea1i \u0111\u00e2y: <a href=\"http:\/\/timhieutinlanh.net\/node\/455\">http:\/\/timhieutinlanh.net\/node\/455<\/a><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">[2] C\u00e1c websites sau \u0111\u00e2y s\u01b0u t\u1ea7m r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n video ghi l\u1ea1i c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng k\u1ec3 tr\u00ean: <a href=\"http:\/\/www.bible.ca\/tongues-audio-video-documentation.htm\">http:\/\/www.bible.ca\/tongues-audio-video-documentation.htm<\/a><a href=\"http:\/\/video.google.com\/videoplay?docid=-5162260544921752923\">http:\/\/video.google.com\/videoplay?docid=-5162260544921752923<\/a><\/span><\/p>\n<p class=\"rtejustify\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana,geneva; font-size: medium;\">[3] <a href=\"http:\/\/www.vbcweb.org\/media.php?catid=47\">http:\/\/www.vbcweb.org\/media.php?catid=47<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p class=\"rtecenter\"><strong>B\u1ea5m v&agrave;o n\u1ed1i m\u1ea1ng d\u01b0\u1edbi \u0111&acirc;y \u0111\u1ec3 t\u1ea3i xu\u1ed1ng b&agrave;i vi\u1ebft n&agrave;y:<\/strong><br \/>\n\t<a href=\"http:\/\/www.mediafire.com\/view\/?u2ld9mi6cmzf976\" target=\"_blank\">http:\/\/www.mediafire.com\/view\/?u2ld9mi6cmzf976<\/a><\/p>\n<p class=\"rteright\"><strong>Hu\u1ef3nh Christian Timothy<\/strong><\/p>\n<p class=\"rtejustify\"><strong>D\u1eabn Nh\u1eadp<\/strong><\/p>\n<p class=\"rtejustify\">K\u1ec3 t\u1eeb th\u1eadp ni&ecirc;n 1960 cho \u0111\u1ebfn nay, m\u1ed9t phong tr&agrave;o ph&aacute;t sinh t\u1eeb trong c&aacute;c Gi&aacute;o H\u1ed9i Tin L&agrave;nh v&agrave; C&ocirc;ng Gi&aacute;o \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l&agrave; &quot;Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9,&quot; \u0111&atilde; tr\u1edf n&ecirc;n l\u1edbn m\u1ea1nh v&agrave; x&acirc;m nh\u1eadp s&acirc;u r\u1ed9ng v&agrave;o trong H\u1ed9i Th&aacute;nh c\u1ee7a Ch&uacute;a \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i. Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 (Charismatic Movement &ndash; 1906) tho&aacute;t thai t\u1eeb Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n (Pentecostal Movement &ndash; 1901). Theo th\u1ed1ng k&ecirc; v&agrave;o n\u0103m 2003, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c hai phong tr&agrave;o n&agrave;y l&ecirc;n \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng 700 tri\u1ec7u, ngh\u0129a l&agrave; chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 33% t\u1ed5ng s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u01b0ng nh\u1eadn c&oacute; \u0111\u1ee9c tin trong \u0110\u1ea5ng Christ (Christians &ndash; bao g\u1ed3m Ch&iacute;nh Th\u1ed1ng Gi&aacute;o, C&ocirc;ng Gi&aacute;o, Anh Gi&aacute;o, v&agrave; Tin L&agrave;nh Gi&aacute;o) tr&ecirc;n to&agrave;n th\u1ebf gi\u1edbi. C&aacute;c Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n mang l\u1ea1i nhi\u1ec1u tranh lu\u1eadn c\u0169ng nh\u01b0 ph&acirc;n r\u1ebd trong H\u1ed9i Th&aacute;nh. Nhi\u1ec1u gi&aacute;o ph&aacute;i l\u1edbn trong c&aacute;c Gi&aacute;o H\u1ed9i Tin L&agrave;nh v&agrave; C&ocirc;ng Gi&aacute;o \u0111&atilde; th&agrave;nh l\u1eadp nh\u1eefng ban nghi&ecirc;n c\u1ee9u. Ngay c\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i \u0111\u1ea1o c\u0169ng th&agrave;nh l\u1eadp c&aacute;c ban nghi&ecirc;n c\u1ee9u v\u1ec1 hi\u1ec7u \u1ee9ng t&acirc;m l&yacute; trong s\u1ef1 ki\u1ec7n ch\u1eefa b\u1ec7nh v&agrave; n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1 c\u1ee7a c&aacute;c Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">N\u1ebfu nh&igrave;n m\u1ed9t c&aacute;ch kh&aacute;ch quan th&igrave; c&oacute; th\u1ec3 n&oacute;i &Acirc;n T\u1ee9 v\u1edbi Ng\u0169 Tu\u1ea7n ch\u1ec9 l&agrave; m\u1ed9t. Ng\u0169 Tu\u1ea7n nh\u01b0 l&agrave; g\u1ed1c v&agrave; th&acirc;n ch&iacute;nh c\u1ee7a m\u1ed9t c&acirc;y v\u1edbi v&agrave;i nh&aacute;nh l\u1edbn, &Acirc;n T\u1ee9 nh\u01b0 l&agrave; nh\u1eefng nh&aacute;nh nh\u1ecf ph&aacute;t sinh t\u1eeb nh\u1eefng nh&aacute;nh l\u1edbn c\u1ee7a Ng\u0169 Tu\u1ea7n. Nh\u1eefng hoa, l&aacute;, c&agrave;nh nhi\u1ec1u khi che l\u1ea5p c\u1ea3 th&acirc;n c&acirc;y, v&igrave; th\u1ebf, ng&agrave;y nay th\u1ebf gi\u1edbi bi\u1ebft nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn &Acirc;n T\u1ee9 h\u01a1n l&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">D\u1ea5u hi\u1ec7u \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 l&agrave; s\u1ef1 &quot;\u0111\u1eb7t tay t&eacute; ng&atilde;&quot; v&agrave; &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1.&quot; Ng\u01b0\u1eddi &Acirc;n T\u1ee9 tin r\u1eb1ng, khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh th&igrave; ph\u1ea3i bi\u1ebft &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; v&agrave; khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th&aacute;nh Linh th&igrave; b\u1ecb t&eacute; ng&atilde; m&agrave; h\u1ecd g\u1ecdi l&agrave; &quot;b\u1ecb gi\u1ebft trong Th&aacute;nh Linh&quot; (slain in the Spirit). Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;t&eacute; ng&atilde;&quot; khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th&aacute;nh Linh l&agrave; \u0111i\u1ec1u kh&ocirc;ng h\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong Th&aacute;nh Kinh. Ti\u1ebfng l\u1ea1 m&agrave; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n n&oacute;i kh&ocirc;ng ph\u1ea3i l&agrave; ng&ocirc;n ng\u1eef c&oacute; ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0 Th&aacute;nh Kinh \u0111&atilde; ghi l\u1ea1i trong C&ocirc;ng V\u1ee5 C&aacute;c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 ch\u01b0\u01a1ng hai, m&agrave; l&agrave; m\u1ed9t th\u1ee9 &acirc;m thanh kh&ocirc;ng c&oacute; c\u1ea5u tr&uacute;c c\u1ee7a ng&ocirc;n ng\u1eef v&agrave; c\u0169ng kh&ocirc;ng c&oacute; ai hi\u1ec3u.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">T\u1eeb ng\u1eef &quot;n&oacute;i c&aacute;c th\u1ee9 ti\u1ebfng kh&aacute;c&quot; trong C&ocirc;ng V\u1ee5 C&aacute;c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 2:4 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Anh l&agrave; &ldquo;speak in other tongues.&rdquo; Trong nguy&ecirc;n t&aacute;c ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p (Greek) c\u1ee7a Th&aacute;nh Kinh l&agrave;:<\/p>\n<ul>\n<li class=\"rtejustify\">\n\t\t<strong>&lambda;&alpha;&lambda;&epsilon;&iota;&nu;<\/strong>, <a href=\"http:\/\/studybible.info\/strongs\/G2980\">G2980<\/a>, phi&ecirc;n &acirc;m qu\u1ed1c t\u1ebf \/<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=2087g.rm&amp;l=en\">laleo\u0304<\/a>\/, phi&ecirc;n &acirc;m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t [<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=2087g.rm&amp;l=en\">la-l&eacute;-\u1ed3<\/a>], c&oacute; ngh\u0129a l&agrave;: ph&aacute;t &acirc;m, n&oacute;i.<\/li>\n<li class=\"rtejustify\">\n\t\t<strong>&epsilon;&tau;&epsilon;&rho;&alpha;&iota;&sigmaf;<\/strong>, <a href=\"http:\/\/studybible.info\/strongs\/G2087\">G2087<\/a>, phi&ecirc;n &acirc;m qu\u1ed1c t\u1ebf \/<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=2087g.rm&amp;l=en\">heteros<\/a>\/, phi&ecirc;n &acirc;m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t [<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=2087g.rm&amp;l=en\">h&eacute;-t\u01a1-ro-s<\/a>], c&oacute; ngh\u0129a l&agrave;: kh&aacute;c.<\/li>\n<li class=\"rtejustify\">\n\t\t<strong>&gamma;&lambda;&omega;&sigma;&sigma;&alpha;&iota;&sigmaf;<\/strong>,<a href=\"http:\/\/studybible.info\/strongs\/G1100\">G1100<\/a>, phi&ecirc;n &acirc;m qu\u1ed1c t\u1ebf \/<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=1100g.rm&amp;l=en\">glo\u0304ssa<\/a>\/, phi&ecirc;n &acirc;m ti\u1ebfng Vi\u1ec7t [<a href=\"http:\/\/www.studylight.org\/cgi-bin\/Lexicon.pl?id=1100g.rm&amp;l=en\">g-l\u1ed1-x&agrave;<\/a>], c&oacute; ngh\u0129a l&agrave;: c&aacute;c ng&ocirc;n ng\u1eef.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"rtejustify\">Th&aacute;nh Kinh kh&ocirc;ng bao gi\u1edd n&oacute;i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u1ee9 &ldquo;ti\u1ebfng l\u1ea1.&rdquo; Th&aacute;nh Kinh Vi\u1ec7t Ng\u1eef B\u1ea3n D\u1ecbch Truy\u1ec1n Th\u1ed1ng \u0111&atilde; d\u1ecbch kh&ocirc;ng chu\u1ea9n khi d\u1ecbch <strong>&gamma;&lambda;&omega;&sigma;&sigma;&alpha;&iota;&sigmaf;<\/strong>(c&aacute;c ng&ocirc;n ng\u1eef) th&agrave;nh &ldquo;ti\u1ebfng l\u1ea1.&rdquo;<\/p>\n<p class=\"rtejustify\"><strong>L\u01b0\u1ee3c s\u1eed c&aacute;c Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n<\/strong><\/p>\n<p class=\"rtejustify\">C&aacute;c Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n d\u1ea5y l&ecirc;n trong l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a H\u1ed9i Th&aacute;nh k\u1ec3 t\u1eeb ng&agrave;y \u0111\u1ea7u ti&ecirc;n c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20 v&agrave; k&eacute;o d&agrave;i cho \u0111\u1ebfn nay \u0111&atilde; t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s&acirc;u \u0111\u1eadm c\u1ea3 b&ecirc;n trong l\u1eabn b&ecirc;n ngo&agrave;i H\u1ed9i Th&aacute;nh. S\u1ef1 t&igrave;m hi\u1ec3u v\u1ec1 c&aacute;c phong tr&agrave;o n&agrave;y th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi hai v\u1ea5n \u0111\u1ec1:<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">1. L\u1eabn l\u1ed9n gi\u1eefa Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">2. L\u1eabn l\u1ed9n gi\u1eefa Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9, Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n, v&agrave; c&aacute;c gi&aacute;o ph&aacute;i Tin L&agrave;nh truy\u1ec1n th\u1ed1ng.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">\u0110\u1ec3 gi\u1ea3m thi\u1ec3u nh\u1eefng kh&oacute; kh\u0103n d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 r\u1ed1i tr&iacute; trong khi theo d&otilde;i b&agrave;i n&agrave;y, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ea7n ghi nh\u1edb c&aacute;c \u0111i\u1ec3m quan tr\u1ecdng sau \u0111&acirc;y:<\/p>\n<ul>\n<li class=\"rtejustify\">\n\t\tDanh t\u1eeb <strong>Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n<\/strong> \u0111\u01b0\u1ee3c d&ugrave;ng \u0111\u1ec3 g\u1ecdi s\u1ef1 ki\u1ec7n &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng C\u01a1-\u0111\u1ed1c nh&acirc;n thu\u1ed9c Gi&aacute;o H\u1ed9i Tin L&agrave;nh, l&agrave;m ph&aacute;t sinh ra m\u1ed9t gi&aacute;o ph&aacute;i m\u1edbi trong Gi&aacute;o H\u1ed9i Tin L&agrave;nh g\u1ecdi l&agrave; Gi&aacute;o Ph&aacute;i Ng\u0169 Tu\u1ea7n. Gi&aacute;o Ph&aacute;i Ng\u0169 Tu\u1ea7n theo th\u1eddi gian ph&acirc;n nh&aacute;nh ra th&agrave;nh nhi\u1ec1u ti\u1ec3u gi&aacute;o ph&aacute;i. C&oacute; th\u1ec3 v&iacute; Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n nh\u01b0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng c&acirc;y con n\u1ea3y ra t\u1eeb g\u1ed1c c\u1ee7a c&acirc;y m\u1eb9 (Gi&aacute;o H\u1ed9i Tin L&agrave;nh), sau \u0111&oacute;, t\u1eeb g\u1ed1c c\u1ee7a c&acirc;y con \u0111&oacute; l\u1ea1i n\u1ea3y ra nhi\u1ec1u c&acirc;y con kh&aacute;c n\u1eefa.<\/li>\n<li class=\"rtejustify\">\n\t\tDanh t\u1eeb <strong>Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9<\/strong> \u0111\u01b0\u1ee3c d&ugrave;ng \u0111\u1ec3 g\u1ecdi s\u1ef1 ki\u1ec7n &ldquo;\u0111\u1eb7t tay t&eacute; ng&atilde;&rdquo; v&agrave; &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong t\u1ea5t c\u1ea3 c&aacute;c gi&aacute;o h\u1ed9i v&agrave; gi&aacute;o ph&aacute;i c\u1ee7a C\u01a1-\u0111\u1ed1c Gi&aacute;o. Phong tr&agrave;o n&agrave;y tho\u1ea1t \u0111\u1ea7u kh&ocirc;ng t&aacute;ch r\u1eddi kh\u1ecfi c&aacute;c gi&aacute;o ph&aacute;i nh\u01b0 Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n, nh\u01b0ng khi \u0111&atilde; ph&aacute;t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd th&igrave; t\u1ef1 h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c gi&aacute;o ph&aacute;i. Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&iacute; nh\u01b0 nh\u1eefng tr&aacute;i c&acirc;y ph&aacute;t sinh ra tr&ecirc;n kh\u1eafp c&aacute;c nh&aacute;nh c\u1ee7a m\u1ed9t th&acirc;n c&acirc;y (C\u01a1-\u0111\u1ed1c Gi&aacute;o, bao g\u1ed3m c&aacute;c gi&aacute;o h\u1ed9i Ch&iacute;nh Th\u1ed1ng Gi&aacute;o, Anh Gi&aacute;o, C&ocirc;ng Gi&aacute;o, Tin L&agrave;nh&#8230;) khi ch&iacute;n m&ugrave;i th&igrave; r\u1ee5ng xu\u1ed1ng v&agrave; m\u1ecdc l&ecirc;n th&agrave;nh nh\u1eefng c&acirc;y m\u1edbi.<\/li>\n<li class=\"rtejustify\">\n\t\tDanh t\u1eeb <strong>Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1<\/strong> \u0111\u01b0\u1ee3c d&ugrave;ng \u0111\u1ec3 g\u1ecdi s\u1ef1 ki\u1ec7n nh\u1eefng d\u1ea5u k\u1ef3, ph&eacute;p l\u1ea1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong t\u1ea5t c\u1ea3 c&aacute;c gi&aacute;o h\u1ed9i v&agrave; gi&aacute;o ph&aacute;i c\u1ee7a C\u01a1-\u0111\u1ed1c Gi&aacute;o m&agrave; kh&ocirc;ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i c&oacute; hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &ldquo;t&eacute; ng&atilde;&rdquo; v&agrave; &ldquo;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&rdquo; k&egrave;m theo. Tr&ecirc;n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1 c\u0169ng ch&iacute;nh l&agrave; m\u1ed9t Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 nh\u01b0ng kh&ocirc;ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1 cao vi\u1ec7c &ldquo;\u0111\u1eb7t tay t&eacute; ng&atilde;&rdquo; v&agrave; &ldquo;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&rdquo; cho b\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 cao d\u1ea5u k\u1ef3, ph&eacute;p l\u1ea1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong khi gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o.<\/li>\n<li class=\"rtejustify\">\n\t\tDanh t\u1eeb &quot;tr\u01b0\u1eddng ph&aacute;i&quot; n&oacute;i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng khuynh h\u01b0\u1edbng kh&aacute;c nhau trong c&ugrave;ng m\u1ed9t phong tr&agrave;o. Th&iacute; d\u1ee5: Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n c&oacute; m\u1eabu s\u1ed1 chung l&agrave; &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; v&agrave; tin r\u1eb1ng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; l&agrave; d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh. Tuy nhi&ecirc;n, c&oacute; ba khuynh h\u01b0\u1edbng kh&aacute;c nhau v\u1ec1 &yacute; ngh\u0129a c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1,&quot; khi\u1ebfn cho ph&acirc;n chia th&agrave;nh ba tr\u01b0\u1eddng ph&aacute;i kh&aacute;c nhau. C&oacute; th\u1ec3 n&oacute;i, phong tr&agrave;o l&agrave; g\u1ed1c c&acirc;y ch&iacute;nh, tr\u01b0\u1eddng ph&aacute;i l&agrave; c&aacute;c c&acirc;y kh&aacute;c n\u1ea3y ra t\u1eeb g\u1ed1c c&acirc;y ch&iacute;nh.<\/li>\n<li class=\"rtejustify\">\n\t\tDanh t\u1eeb &quot;l&agrave;n s&oacute;ng&quot; do Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1 \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ph&acirc;n bi\u1ec7t v\u1edbi c&aacute;c Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n. Theo h\u1ecd, t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20 \u0111\u1ebfn nay, \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh \u0111&atilde; ba l\u1ea7n ph\u1ee5c h\u01b0ng H\u1ed9i Th&aacute;nh m&agrave; h\u1ecd g\u1ecdi l&agrave; &quot;nh\u1eefng l&agrave;n s&oacute;ng ph\u1ee5c h\u01b0ng&quot; (the revival waves). H\u1ecd xem Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n l&agrave; l&agrave;n s&oacute;ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 l&agrave; l&agrave;n s&oacute;ng th\u1ee9 hai, v&agrave; h\u1ecd l&agrave; l&agrave;n s&oacute;ng th\u1ee9 ba.<\/li>\n<\/ul>\n<p class=\"rtejustify\">Nh&igrave;n theo quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n Tin L&agrave;nh th&igrave; Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph&acirc;n bi\u1ec7t nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p class=\"rtejustify\"><strong>1. L&agrave;n s&oacute;ng th\u1ee9 nh\u1ea5t:<\/strong>Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n (The Pentecostal Movement) kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng b\u1edfi Charles Fox Parham t\u1ea1i Topeka, Kansas, USA v&agrave;o n\u0103m 1901 v&agrave; ph&aacute;t tri\u1ec3n b\u1edfi William Joseph Seymour t\u1ea1i Los Angeles, California, USA v&agrave;o n\u0103m 1906.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\"><strong>2. L&agrave;n s&oacute;ng th\u1ee9 nh&igrave;:<\/strong>Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 (The Charismatic Movement) c&ograve;n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l&agrave; Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng (Charismatic Renewal Movement) kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng b\u1edfi Dennis Bennett t\u1ea1i Van Nuys, California, USA v&agrave;o n\u0103m 1960.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\"><strong>3. L&agrave;n s&oacute;ng th\u1ee9 ba:<\/strong>Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1 (The Signs and Wonders Movement) kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng b\u1edfi John Wimber t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ea7n H\u1ecdc Fuller (Fuller Theological Seminary) t\u1ea1i Pasadena, California, USA v&agrave;o n\u0103m 1981.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Nh&igrave;n kh&aacute;ch quan v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a C\u01a1-\u0111\u1ed1c Gi&aacute;o th&igrave; Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c chia ra l&agrave;m b\u1ed1n l&agrave;n s&oacute;ng, bao g\u1ed3m Phong Tr&agrave;o C&ocirc;ng Gi&aacute;o &Acirc;n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng (The Catholic Charismatic Renewal Movement) kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng gi\u1eefa c&aacute;c sinh vi&ecirc;n v&agrave; nh&acirc;n s\u1ef1 c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i H\u1ecdc DuQuesne t\u1ea1i Pittsburgh, Pennsylvania, USA v&agrave;o n\u0103m 1967.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\"><strong>Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n (The Pentecostal Movement)<\/strong><\/p>\n<p class=\"rtejustify\">C&ograve;n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l&agrave; Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n C\u1ed5 \u0110i\u1ec3n (The Classical Pentecostal Movement). Ng\u0169 Tu\u1ea7n (Pentecostalism) ph&aacute;t xu\u1ea5t t\u1eeb Gi&aacute;o H\u1ed9i Tin L&agrave;nh nh\u01b0 m\u1ed9t phong tr&agrave;o nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn kinh nghi\u1ec7m c&aacute; nh&acirc;n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Tr\u1eddi th&ocirc;ng qua c&aacute;i g\u1ecdi l&agrave; &quot;b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh&quot; (the baptism of the Holy Spirit). C&oacute; ba tr\u01b0\u1eddng ph&aacute;i Ng\u0169 Tu\u1ea7n ch&iacute;nh:<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Tr\u01b0\u1eddng ph&aacute;i th\u1ee9 nh\u1ea5t chi\u1ebfm \u0111a s\u1ed1, c&oacute; t&iacute;n l&yacute; t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 c&aacute;c gi&aacute;o ph&aacute;i trong Gi&aacute;o H\u1ed9i Tin L&agrave;nh, nh\u01b0 t&iacute;n l&yacute; v\u1ec1 Thi&ecirc;n Ch&uacute;a Ba Ng&ocirc;i, t&iacute;n l&yacute; v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i, t&iacute;n l&yacute; v\u1ec1 th\u1ea9m quy\u1ec1n c\u1ee7a Th&aacute;nh Kinh. \u0110i\u1ec1u kh&aacute;c bi\u1ec7t l&agrave; h\u1ecd tin r\u1eb1ng &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; l&agrave; d\u1ea5u hi\u1ec7u <strong>ph\u1ea3i c&oacute;<\/strong> c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111&atilde; \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh. Hai tr\u01b0\u1eddng ph&aacute;i c&ograve;n l\u1ea1i (m\u1ed9t l&agrave;m l\u1ec5 b&aacute;p-tem ch\u1ec9 trong danh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Jesus Christ, m\u1ed9t l&agrave;m l\u1ec5 b&aacute;p-tem trong danh c\u1ee7a Ba Ng&ocirc;i Thi&ecirc;n Ch&uacute;a) d&ugrave;ng C&ocirc;ng V\u1ee5 C&aacute;c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 2:38 l&agrave;m n\u1ec1n t\u1ea3ng cho t&iacute;n l&yacute;: M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0103n n\u0103n t\u1ed9i, nh\u1eadn b&aacute;p-tem trong danh \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Jesus Christ, r\u1ed3i nh\u1eadn l&atilde;nh \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh. Nh\u1eadn l&atilde;nh \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh l&agrave; \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft cho s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i v&agrave; (theo hai tr\u01b0\u1eddng ph&aacute;i n&agrave;y) c&oacute; ngh\u0129a l&agrave; ph\u1ea3i bi\u1ebft &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1.&quot; Nh\u01b0 v\u1eady, theo h\u1ecd, n\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tin Ch&uacute;a m&agrave; kh&ocirc;ng bi\u1ebft &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; l&agrave; ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh v&agrave; c&oacute; ngh\u0129a l&agrave; ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u r\u1ed7i. Hai tr\u01b0\u1eddng ph&aacute;i n&agrave;y chia ra th&agrave;nh c&aacute;c gi&aacute;o ph&aacute;i: &quot;Jesus Name,&quot; &quot;First,&quot; &quot;United,&quot; v&agrave; &quot;Oneness.&quot; T\u1eeb trong b\u1ed1n gi&aacute;o ph&aacute;i ch&iacute;nh n&agrave;y l\u1ea1i ph&aacute;t sinh ra nhi\u1ec1u ti\u1ec3u gi&aacute;o ph&aacute;i kh&aacute;c n\u1eefa.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Phong tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n ph&aacute;t sinh v\u1edbi George Fox (1624-1691, England), m\u1ed9t t&iacute;n \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c Gi&aacute;o Ph&aacute;i Gi&aacute;m L&yacute; (Methodist) v&agrave; th&agrave;nh vi&ecirc;n c\u1ee7a phong tr&agrave;o Th&aacute;nh Khi\u1ebft (Holliness Movement), l&agrave; m\u1ed9t phong tr&agrave;o c\u0169ng b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb Gi&aacute;m L&yacute;. V&agrave;o n\u0103m 19 tu\u1ed5i, George Fox ly khai gi&aacute;o h\u1ed9i v&igrave; kh&ocirc;ng ch\u1ecbu n\u1ed7i s\u1ef1 h&acirc;m h\u1eabm c\u1ee7a n&oacute;. Ch&agrave;ng thanh ni&ecirc;n tr\u1ebb khao kh&aacute;t m\u1ed9t \u0111\u1eddi s\u1ed1ng thu\u1ed9c linh phong ph&uacute; v&agrave; n&oacute;ng ch&aacute;y. Tuy nhi&ecirc;n, thay v&igrave; d\u1ef1a tr&ecirc;n n\u1ec1n t\u1ea3ng mu&ocirc;n \u0111\u1eddi l&agrave; L\u1eddi Ch&uacute;a \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng \u0111\u1ea1o, ch&agrave;ng \u0111&atilde; d\u1ef1a tr&ecirc;n c\u1ea3m gi&aacute;c v&agrave; kinh nghi\u1ec7m. Ch&agrave;ng nghe m\u1ed9t gi\u1ecdng n&oacute;i ph&aacute;n v\u1edbi ch&agrave;ng, nh\u01b0 sau: <em>&quot;Kh&ocirc;ng ph\u1ea3i L\u1eddi Th&aacute;nh Kinh b&ecirc;n ngo&agrave;i, kh&ocirc;ng ph\u1ea3i s\u1ef1 gi\u1ea3ng d\u1ea1y c\u1ee7a gi&aacute;o h\u1ed9i, kh&ocirc;ng ph\u1ea3i \u0110\u1ea5ng Christ b&ecirc;n ngo&agrave;i c&oacute; th\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn con, nh\u01b0ng l&agrave; &aacute;nh s&aacute;ng b&ecirc;n trong, l&agrave; \u0110\u1ea5ng Christ n\u1ed9i t\u1ea1i.&quot;<\/em> (Not the outward Word of Scripture, not the teaching of the church, not the outward Christ can lead you, but only the inner light, the inward Christ.)<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Fox tr\u1edf th&agrave;nh ng\u01b0\u1eddi s&aacute;ng l\u1eadp nh&oacute;m Con C&aacute;i c\u1ee7a S\u1ef1 S&aacute;ng (Children of Light) c&ograve;n g\u1ecdi l&agrave; X&atilde; \u0110o&agrave;n Th&acirc;n H\u1eefu (Society of Friends). V\u1ec1 sau, c&aacute;c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a &ocirc;ng g\u1ecdi nh&oacute;m c\u1ee7a &ocirc;ng l&agrave; Quakers. (Quake = rung \u0111\u1ed9ng, quakers = nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hay v\u1eadt b\u1ecb rung \u0111\u1ed9ng. C&oacute; l\u1ebd c&aacute;c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a Fox mu\u1ed1n ch\u1ebf nh\u1ea1o s\u1ef1 ki\u1ec7n run r\u1ea9y trong khi xu\u1ea5t th\u1ea7n c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c nh&oacute;m &ocirc;ng. T\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, Quaker \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l&agrave; Gi&aacute;o Ph&aacute;i Anh Em). Danh x\u01b0ng Quaker kh&ocirc;ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c Fox v&agrave; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo &ocirc;ng ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo&agrave;i nh&oacute;m c\u1ee7a &ocirc;ng s\u1eed d\u1ee5ng v&agrave; v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i cho \u0111\u1ebfn ng&agrave;y nay. D&ugrave; trong thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u ph&aacute;i Quaker b\u1ecb b&aacute;ch h\u1ea1i t&agrave;n b\u1ea1o t\u1ea1i Anh nh\u01b0ng \u0111&atilde; ph&aacute;t tri\u1ec3n \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i, m\u1ea1nh m\u1ebd nh\u1ea5t l&agrave; t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 v&agrave; \u0110&ocirc;ng Phi Ch&acirc;u. \u0110i\u1ec3m quan tr\u1ecdng c\u1ea7n ch&uacute; &yacute; trong quan \u0111i\u1ec3m c\u1ef1c \u0111oan c\u1ee7a ph&aacute;i Quaker ngay t\u1eeb nguy&ecirc;n th\u1ec9, l&agrave;: H\u1ecd xem &aacute;nh s&aacute;ng n\u1ed9i t\u1ea1i (t&acirc;m th\u1ee9c, s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ebfn t\u1eeb b&ecirc;n trong) v&agrave; ti\u1ebfng ph&aacute;n t\u1eeb tr&ecirc;n cao quan tr\u1ecdng h\u01a1n l&agrave; L\u1eddi c\u1ee7a Ch&uacute;a trong Th&aacute;nh Kinh. (\u0110\u1ed1i v\u1edbi Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 sau n&agrave;y th&igrave; d\u1ea5u k\u1ef3 v&agrave; ph&eacute;p l\u1ea1 quan tr\u1ecdng h\u01a1n l&agrave; Th&aacute;nh Kinh). \u0110i\u1ec1u \u0111&oacute; l&agrave; c&aacute;nh c\u1eeda m\u1edf r\u1ed9ng cho \u0111\u1ee7 m\u1ecdi th\u1ee9 t&agrave; gi&aacute;o x&acirc;m nh\u1eadp. Ngay t\u1eeb bu\u1ed5i s\u01a1 khai c\u1ee7a ph&aacute;i Quaker \u0111&atilde; c&oacute; hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong nhi\u1ec1u nh&oacute;m.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">V&agrave;o nh\u1eefng n\u0103m 1800, ph&aacute;i Irvinggian \u0111\u01b0\u1ee3c th&agrave;nh l\u1eadp b\u1edfi Edward Irving (1792-1834), v\u1ed1n l&agrave; m\u1ed9t pastor thu\u1ed9c Gi&aacute;o H\u1ed9i Tr\u01b0\u1edfng L&atilde;o (Presbyterian), v\u1edbi danh x\u01b0ng l&agrave; Gi&aacute;o H\u1ed9i C&ocirc;ng Gi&aacute;o S\u1ee9 \u0110\u1ed3 (Catholic Apostolic Church) x\u1ee9 Scotland. Ph&aacute;i n&agrave;y th\u1ef1c h&agrave;nh, gi\u1ea3ng d\u1ea1y s\u1ef1 &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; c&ugrave;ng nh\u1eefng h&igrave;nh th\u1ee9c xu\u1ea5t th\u1ea7n v&agrave; c&aacute;c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ch\u1eefa b\u1ec7nh, kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng, n&oacute;i ti&ecirc;n tri&#8230; n&ecirc;n thu h&uacute;t r\u1ea5t \u0111&ocirc;ng t&iacute;n \u0111\u1ed3 t\u1eeb c&aacute;c gi&aacute;o h\u1ed9i truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u1ed1n \u0111&atilde; qu&aacute; kh&ocirc; c\u1ea1n s\u1ef1 s\u1ed1ng thu\u1ed9c linh v&igrave; s\u1ef1 t\u1eafc tr&aacute;ch c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n b\u1ea7y. Ph&aacute;i Irvingian ph&aacute;t tri\u1ec3n nhanh ch&oacute;ng sang Anh, H&ograve;a Lan, Hoa K\u1ef3, v&agrave; \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l&agrave; \u0110\u1ee9c, v\u1edbi trung t&acirc;m ch&iacute;nh t\u1ea1i Augsburg, v&agrave; n\u01a1i c&oacute; \u0111&ocirc;ng t&iacute;n \u0111\u1ed3 nh\u1ea5t l&agrave; Stuttgart.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Gi\u1eefa nh\u1eefng phong tr&agrave;o xu\u1ea5t th\u1ea7n c&oacute; ph&aacute;i Mormon, c&ograve;n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft d\u01b0\u1edbi danh x\u01b0ng Latter Day Saints, do Joseph Smith (1805-1844) th&agrave;nh l\u1eadp. Ng\u01b0\u1eddi Mormon c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn qua nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng, m\u1ea1c kh\u1ea3i, &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1,&quot; v&agrave; ch\u1eefa b\u1ec7nh. Smith x\u01b0ng r\u1eb1ng, &ocirc;ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb thi&ecirc;n s\u1ee9 Moroni. Theo Smith, thi&ecirc;n s\u1ee9 Moroni \u0111&atilde; cho &ocirc;ng th\u1ea5y nh\u1eefng t\u1ea5m b\u1ea3ng b\u1eb1ng v&agrave;ng tr&ecirc;n c&oacute; vi\u1ebft ch\u1eef t\u1ea1i Mount Cumorah v&agrave; &ocirc;ng \u0111&atilde; nh\u1eadn l&atilde;nh nh\u1eefng b\u1ea3ng n&agrave;y v&agrave;o n\u0103m 1827. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Mormon, nh\u1eefng ch\u1eef vi\u1ebft tr&ecirc;n c&aacute;c t\u1ea5m b\u1ea3ng v&agrave;ng n&agrave;y c&oacute; c&ugrave;ng m\u1ed9t th\u1ea9m quy\u1ec1n nh\u01b0 Th&aacute;nh Kinh. Smith c&ograve;n tuy&ecirc;n b\u1ed1 &ocirc;ng \u0111&atilde; \u0111\u01b0\u1ee3c phong ch\u1ee9c t\u1ebf l\u1ec5 theo d&ograve;ng A-r&ocirc;n b\u1edfi Gi\u0103ng B&aacute;p-t&iacute;t. V\u1ec1 sau, &ocirc;ng tuy&ecirc;n b\u1ed1 r\u1eb1ng: c&aacute;c S\u1ee9 \u0110\u1ed3 Phi-e-r\u01a1, Gia-c\u01a1, v&agrave; Gi\u0103ng \u0111&atilde; phong ch\u1ee9c t\u1ebf l\u1ec5 cho &ocirc;ng theo d&ograve;ng M&ecirc;n-chi-x&ecirc;-\u0111&eacute;c. Smith b\u1ecb gi\u1ebft v&agrave;o n\u0103m 1844.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Ngay c\u1ea3 v&ugrave;ng c\u1ef1c B\u1eafc c\u1ee7a Li&ecirc;n X&ocirc; c\u0169 c\u0169ng c&oacute; hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; trong m\u1ed9t l&agrave;ng nh\u1ecf t&ecirc;n l&agrave; Kara Kala c\u1ee7a d&acirc;n t\u1ed9c Armenian, v\u1ed1n theo Ch&iacute;nh Th\u1ed1ng Gi&aacute;o Nga. V&igrave; b\u1ecb gi&aacute;o h\u1ed9i kh\u1ee7ng b\u1ed1, cho n&ecirc;n, v&agrave;o n\u0103m 1900, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Armenian &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; n&agrave;y l&aacute;nh n\u1ea1n sang Hoa K\u1ef3 v&agrave; \u0111\u1ecbnh c\u01b0 t\u1ea1i Los Angeles. V&agrave;i n\u0103m sau, nh&oacute;m n&agrave;y k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi m\u1ed9t nh&oacute;m &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; kh&aacute;c t\u1ea1i Azusa Street, Los Angeles.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">T\u1ea1i Hoa K\u1ef3, m\u1eb7c d&ugrave; hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; (kh&ocirc;ng ph\u1ea3i l&agrave; m\u1ed9t ng&ocirc;n ng\u1eef) \u0111&atilde; x\u1ea3y ra t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn n\u0103m 1901 m\u1edbi th&agrave;nh phong tr&agrave;o d\u1ea5y l&ecirc;n khi &acirc;n t\u1ee9 &ldquo;n&oacute;i ngo\u1ea1i ng\u1eef&rdquo; ph&aacute;t sinh t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng Th&aacute;nh Kinh Bethel \u1edf Th\u1ee7 \u0110&ocirc; TopeKa c\u1ee7a Ti\u1ec3u Bang Kansas, do Charles Fox Parham (1873-1929) d\u1eabn \u0111\u1ea7u. Parham xu\u1ea5t th&acirc;n t\u1eeb Gi&aacute;o Ph&aacute;i Gi&aacute;m L&yacute; (Methodist), l&agrave; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1t s\u1eafng trong s\u1ef1 k&ecirc;u g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi theo Ch&uacute;a ph\u1ea3i s\u1ed1ng th&aacute;nh khi\u1ebft. &Ocirc;ng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i l\u1ed1i t\u1ed5 ch\u1ee9c gi&aacute;o quy\u1ec1n h&agrave;ng d\u1ecdc c\u1ee7a Gi&aacute;m L&yacute;, ly khai gi&aacute;o h\u1ed9i n&agrave;y, t\u1ef1 l\u1eadp ra m\u1ed9t m\u1ee5c v\u1ee5 ri&ecirc;ng, \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi c&aacute;c gi&aacute;o ph&aacute;i v&agrave; th&agrave;nh l\u1eadp Tr\u01b0\u1eddng Th&aacute;nh Kinh Bethel.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">V&agrave;o \u0111&ecirc;m t\u1ea5t ni&ecirc;n n\u0103m 1900, Parham \u0111ang gi\u1ea3ng cho c&aacute;c sinh vi&ecirc;n t\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng Th&aacute;nh Kinh Bethel, m\u1ed9t n\u1eef sinh vi&ecirc;n t&ecirc;n l&agrave; Agnes Ozman, \u0111&atilde; d\u1ea1n d\u0129 \u0111\u1ee9ng l&ecirc;n y&ecirc;u c\u1ea7u &ocirc;ng \u0111\u1eb7t tay tr&ecirc;n c&ocirc; v&agrave; c\u1ea7u nguy\u1ec7n xin Ch&uacute;a \u0111\u1ed5 Th&aacute;nh Linh xu\u1ed1ng tr&ecirc;n c&ocirc;. Parham \u0111&aacute;p \u1ee9ng l\u1eddi y&ecirc;u c\u1ea7u n&agrave;y v&agrave; l\u1eadp t\u1ee9c Ozman b\u1eaft \u0111\u1ea7u n&oacute;i ti\u1ebfng Trung Hoa. V&agrave;i ng&agrave;y sau, ch&iacute;nh Parham c\u0169ng n&oacute;i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ngo\u1ea1i ng\u1eef m&agrave; &ocirc;ng ch\u01b0a h\u1ec1 bi\u1ebft. R\u1ed3i sau \u0111&oacute; l&agrave; c&aacute;c sinh vi&ecirc;n kh&aacute;c. Ng&agrave;y 1 th&aacute;ng 1 n\u0103m 1901, ng&agrave;y \u0111\u1ea7u ti&ecirc;n c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20, Parham th&agrave;nh l\u1eadp Phong Tr&agrave;o \u0110\u1ee9c Tin S\u1ee9 \u0110\u1ed3 (Apostolic Faith) v&agrave; b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i rao gi\u1ea3ng v\u1ec1 s\u1ef1 th&aacute;nh khi\u1ebft, s\u1ef1 ch\u1eefa l&agrave;nh thi&ecirc;n th\u01b0\u1ee3ng, s\u1ef1 ch\u1eefa l&agrave;nh b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin, s\u1ef1 \u0111\u1eb7t tay c\u1ea7u nguy\u1ec7n, s\u1ef1 th&aacute;nh h&oacute;a b\u1edfi \u0111\u1ee9c tin, v&agrave; tuy&ecirc;n b\u1ed1 &quot;speak in tongues&quot; (n&oacute;i ngo\u1ea1i ng\u1eef) l&agrave; d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh v&agrave; b\u1eb1ng l\u1eeda (?) [1]. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m 1901, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;speak in tongues&quot; trong Phong Tr&agrave;o \u0110\u1ee9c Tin S\u1ee9 \u0110\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;o ch&iacute; \u0111\u01b0a tin, b&agrave;n th\u1ea3o s&ocirc;i n\u1ed5i, xem nh\u01b0 l&agrave; d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a L\u1ec5 Ng\u0169 Tu\u1ea7n l\u1ea7n th\u1ee9 hai. \u0110i\u1ec3m c\u1ea7n ghi nh\u1edb: \u0110&acirc;y l&agrave; s\u1ef1 ki\u1ec7n c&aacute;c t&iacute;n \u0111\u1ed3 b\u1ed7ng nhi&ecirc;n n&oacute;i th&ocirc;ng th\u1ea1o m\u1ed9t ngo\u1ea1i ng\u1eef, kh&ocirc;ng ph\u1ea3i l&agrave; s\u1ef1 l\u1ea5p ba l\u1ea5p b\u1ea5p m\u1ed9t tr&agrave;ng &acirc;m thanh v&ocirc; ngh\u0129a nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi &ldquo;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&rdquo; ng&agrave;y nay.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">N\u0103m 1905, Parham m\u1edf m\u1ed9t Tr\u01b0\u1eddng Th&aacute;nh Kinh t\u1ea1i Houston, Texas v&agrave; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi da \u0111en t&ecirc;n l&agrave; William Joseph Seymour \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111&agrave;o t\u1ea1o t\u1ea1i \u0111&oacute;. Trong su\u1ed1t th\u1eddi gian \u1edf t\u1ea1i Houston, Seymour kh&ocirc;ng bi\u1ebft &quot;speak in tongues.&quot; Th&aacute;ng 2 n\u0103m 1906, Seymour \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi gi\u1ea3ng t\u1ea1i Los Angeles v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t&agrave;i &quot;Ph&eacute;p B&aacute;p-tem B\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh.&quot; Bu\u1ed5i gi\u1ea3ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a &ocirc;ng g&acirc;y n&ecirc;n nhi\u1ec1u x&aacute;o tr\u1ed9n, l&agrave; v&igrave; &ocirc;ng tuy&ecirc;n b\u1ed1 &quot;speak in tongues&quot; l&agrave; d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a s\u1ef1 \u0111&atilde; \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh, trong khi &ocirc;ng l\u1ea1i kh&ocirc;ng bi\u1ebft &quot;speak in tongues.&quot; \u0110\u1ebfn th&aacute;ng 4 n\u0103m \u0111&oacute;, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nghe &ocirc;ng gi\u1ea3ng t&ecirc;n l&agrave; Edward Lee b\u1ed7ng nhi&ecirc;n ph&aacute;t ra nh\u1eefng tr&agrave;ng &acirc;m thanh v&ocirc; ngh\u0129a v&agrave; sau \u0111&oacute; v&agrave;i ng&agrave;y \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t Seymour. H\u1ecd xem nh\u01b0 \u0111&oacute; l&agrave; &acirc;n t\u1ee9 &ldquo;speak in tongues&rdquo; m\u1eb7c d\u1ea7u \u0111&oacute; ch\u1ec9 l&agrave; nh\u1eefng tr&agrave;ng &acirc;m thanh v&ocirc; ngh\u0129a.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Th&aacute;ng 5 n\u0103m 1906, Seymour tr\u1edf th&agrave;nh l&atilde;nh t\u1ee5 c\u1ee7a Phong Tr&agrave;o &quot;Azusa Street Revival,&quot; m\u1ed9t phong tr&agrave;o kh&ocirc;ng ph&acirc;n bi\u1ec7t gi&aacute;o ph&aacute;i, ch\u1ee7ng t\u1ed9c, ho\u1eb7c gi\u1edbi t&iacute;nh. Thu\u1edf \u1ea5y, m\u1ed7i ng&agrave;y t\u1eeb 10 gi\u1edd s&aacute;ng cho \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng hai, ba gi\u1edd s&aacute;ng h&ocirc;m sau, v&ocirc; s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb c&aacute;c n\u01a1i k&eacute;o v\u1ec1 t\u1ee5 h\u1ed9i ca h&aacute;t, la h&eacute;t l\u1edbn ti\u1ebfng, nh\u1ea3y m&uacute;a, co gi\u1eadt nh\u01b0 b\u1ecb \u0111\u1ed9ng kinh, t&eacute; xu\u1ed1ng ng\u1ea5t \u0111i, k&ecirc;u kh&oacute;c, tru, r\u1ed1ng nh\u01b0 th&uacute; v\u1eadt, v&agrave; &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1.&quot; C&aacute;c gi\u1edbi l&atilde;nh \u0111\u1ea1o t&ocirc;n gi&aacute;o v&ugrave;ng Los Angeles v&agrave; nh\u1eefng n\u01a1i kh&aacute;c l\u1eadp t\u1ee9c l&ecirc;n ti\u1ebfng ph\u1ee7 nh\u1eadn hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111ang x\u1ea3y ra t\u1ea1i Black Holiness Church, 312 Azusa Street, Los Angeles. H\u1ecd kh&ocirc;ng c&ocirc;ng nh\u1eadn \u0111&oacute; l&agrave; c&ocirc;ng vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh, khuy\u1ebfn c&aacute;o c&aacute;c t&iacute;n h\u1eefu c\u1ee7a h\u1ecd, r\u1eb1ng phong tr&agrave;o n&agrave;y ch\u1ea1y theo c\u1ea3m x&uacute;c, th&ocirc;ng linh, v&agrave; c&oacute; Sa-tan t&iacute;nh.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">V&agrave;o th&aacute;ng 10 n\u0103m 1906, khi Parham \u0111\u1ebfn th\u0103m Seymour v&agrave; gi\u1ea3ng t\u1ea1i Azusa Street, c\u0169ng \u0111&atilde; s\u1eefng s\u1ed1t khi nh&igrave;n th\u1ea5y c&aacute;c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng x\u1ea3y ra t\u1ea1i \u0111&oacute;. Theo Parham, nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111&oacute; \u0111\u1ebfn t\u1eeb x&aacute;c th\u1ecbt, ho\u1eb7c Ma Qu\u1ef7. Parham kh&ocirc;ng c&ocirc;ng nh\u1eadn phong tr&agrave;o &quot;Azusa Street Revival.&quot; Parham \u0111&atilde; ph&aacute;t bi\u1ec3u v\u1ec1 phong tr&agrave;o n&agrave;y nh\u01b0 sau: &quot;God is sick at His stomach!&quot; (T\u1ea1m d\u1ecbch: \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Tr\u1eddi \u0111ang bu\u1ed3n n&ocirc;n!) Sau \u0111&oacute;, Parham v&agrave; Seymour \u0111&atilde; chia tay nhau v&agrave; kh&ocirc;ng bao gi\u1edd k\u1ebft h\u1ee3p tr\u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">T\u1ea1i \u0111&acirc;y, ch&uacute;ng ta c\u1ea7n ch&uacute; &yacute; \u0111\u1ebfn chi ti\u1ebft quan tr\u1ecdng n&agrave;y: Trong khi Parham v&agrave; c&aacute;c sinh vi&ecirc;n c\u1ee7a &ocirc;ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n n&oacute;i l\u01b0u lo&aacute;t c&aacute;c ngo\u1ea1i ng\u1eef m&agrave; tr\u01b0\u1edbc \u0111&oacute; h\u1ecd kh&ocirc;ng h\u1ec1 bi\u1ebft ,th&igrave; Seymour v&agrave; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo &ocirc;ng ch\u1ec9 ph&aacute;t ra nh\u1eefng tr&agrave;ng &acirc;m thanh v&ocirc; ngh\u0129a, v&agrave; c&oacute; nh\u1eefng bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u01b0\u1eddi, la, kh&oacute;c, h&uacute;, v\u1eadt v&atilde; th&acirc;n h&igrave;nh kh&ocirc;ng t\u1ef1 ki\u1ec3m so&aacute;t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t&agrave; linh x&acirc;m nh\u1eadp.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Phong tr&agrave;o &quot;Azusa Street Revival&quot; l\u1eafng xu\u1ed1ng v&agrave;o n\u0103m 1909 nh\u01b0ng v\u1eabn c&ograve;n &acirc;m \u1ec9 cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 1915. T\u1eeb phong tr&agrave;o n&agrave;y ph&aacute;t sinh ra nhi\u1ec1u gi&aacute;o ph&aacute;i Ng\u0169 Tu\u1ea7n kh\u1eafp n\u01a1i tr&ecirc;n th\u1ebf gi\u1edbi. Ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb c&aacute;c n\u01a1i kh&aacute;c \u0111\u1ebfn Los Angeles th\u0103m vi\u1ebfng, khi tr\u1edf v\u1ec1 qu&ecirc; h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd \u0111&atilde; mang theo c&aacute;c t&iacute;n l&yacute; m\u1edbi c\u1ee7a Ng\u0169 Tu\u1ea7n, gieo r\u1eafc trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\"><strong>Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 (The Charismatic Movement)<\/strong><\/p>\n<p class=\"rtejustify\">C&ograve;n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l&agrave; Phong Tr&agrave;o T&acirc;n Ng\u0169 Tu\u1ea7n (The Neo-Pentecostal Movement). T\u1eeb Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n ph&aacute;t sinh ra Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9. Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn c&aacute;c &acirc;n t\u1ee9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh nh\u01b0: n&oacute;i ngo\u1ea1i ng\u1eef (nh\u01b0ng \u0111&atilde; b\u1ecb hi\u1ec3u l\u1ea7m th&agrave;nh &ldquo;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&rdquo; &ndash; xin \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 ghi nh\u1edb, &ldquo;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&rdquo; t\u1ee9c l&agrave; ph&aacute;t ra nh\u1eefng &acirc;m thanh v&ocirc; ngh\u0129a), n&oacute;i ti&ecirc;n tri, n&oacute;i l\u1eddi kh&ocirc;n ngoan, n&oacute;i l\u1eddi th&ocirc;ng bi\u1ebft, ch\u1eefa b\u1ec7nh, \u0111u\u1ed5i qu\u1ef7, l&agrave;m ph&eacute;p l\u1ea1&#8230; (I C&ocirc;-rinh-t&ocirc; 12:8-10). Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn H\u1ed9i Th&aacute;nh m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n. Ban \u0111\u1ea7u, Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 kh&ocirc;ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng cho c&aacute;c th&agrave;nh vi&ecirc;n t&aacute;ch r\u1eddi kh\u1ecfi c&aacute;c gi&aacute;o h\u1ed9i, gi&aacute;o ph&aacute;i nh\u01b0 Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n, nh\u01b0ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng cho c&aacute;c th&agrave;nh vi&ecirc;n \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 &Acirc;n T\u1ee9 h&oacute;a to&agrave;n b\u1ed9 gi&aacute;o h\u1ed9i v&agrave; gi&aacute;o ph&aacute;i m&agrave; h\u1ecd \u0111ang sinh ho\u1ea1t v\u1edbi. Ch\u1ec9 khi n&agrave;o b\u1ecb ch&iacute;nh c&aacute;c gi&aacute;o h\u1ed9i hay gi&aacute;o ph&aacute;i khai tr\u1eeb th&igrave; c&aacute;c th&agrave;nh vi&ecirc;n c\u1ee7a Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 m\u1edbi \u0111i ra l\u1eadp th&agrave;nh nh&oacute;m kh&aacute;c. V\u1ec1 sau, v\u1edbi s\u1ef1 l\u1edbn m\u1ea1nh c\u1ee7a phong tr&agrave;o, c&aacute;c nh&agrave; l&atilde;nh \u0111\u1ea1o &Acirc;n T\u1ee9 mu\u1ed1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u0111i\u1ec1u h&agrave;nh ng&acirc;n qu\u1ef9 do c&aacute;c th&agrave;nh vi&ecirc;n \u0111&oacute;ng g&oacute;p, cho n&ecirc;n, \u0111&atilde; l\u1eadp ra c&aacute;c gi&aacute;o ph&aacute;i ri&ecirc;ng.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">V&agrave;o n\u0103m 1960, Dennis Bennett, linh m\u1ee5c c\u1ee7a Saint Mark&#39;s Episcopal Church t\u1ea1i Van Nuys, California (thu\u1ed9c Gi&aacute;o Ph&aacute;i American Episcopal &ndash; Gi&aacute;m Nhi\u1ec7m Hoa K\u1ef3) tuy&ecirc;n b\u1ed1 v\u1edbi h\u1ed9i ch&uacute;ng, r\u1eb1ng &ocirc;ng ta \u0111&atilde; \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh. Sau \u0111&oacute;, Bennett d\u1eabn th&ecirc;m 100 t&iacute;n h\u1eefu \u0111\u1ebfn v\u1edbi kinh nghi\u1ec7m nh\u1eadn &quot;b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh&quot; v&agrave; bi\u1ebft &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1.&quot; Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; b&ugrave;ng n\u1ed5 t\u1ea1i Saint Mark&#39;s Episcopal Church khi\u1ebfn cho c&aacute;c t\u1ea1p ch&iacute; Times v&agrave; Newsweek th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd l&agrave;m ph&oacute;ng s\u1ef1 \u0111\u01b0a l&ecirc;n b&igrave;a b&aacute;o (cover story). Gi&aacute;o Ph&aacute;i Gi&aacute;m Nhi\u1ec7m Hoa K\u1ef3 kh&ocirc;ng c&ocirc;ng nh\u1eadn hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111&oacute; \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh n&ecirc;n \u0111&atilde; b&atilde;i nhi\u1ec7m Bennett. &Ocirc;ng \u0111\u1ebfn Vancouver, Canada thi\u1ebft l\u1eadp nhi\u1ec1u l\u1edbp hu\u1ea5n luy\u1ec7n, d\u1ea1y v\u1ec1 c&ocirc;ng v\u1ee5 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh, g&acirc;y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s&acirc;u \u0111\u1eadm \u0111\u1ebfn t&iacute;n \u0111\u1ed3 Anh Gi&aacute;o kh\u1eafp n\u01a1i tr&ecirc;n th\u1ebf gi\u1edbi, v&agrave; d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed9c g\u1ecdi l&agrave; &quot;ph\u1ee5c h\u01b0ng&quot; trong c&aacute;c h\u1ed9i ch&uacute;ng Gi&aacute;m Nhi\u1ec7m, Anh Gi&aacute;o, Lutheran, C&ocirc;ng Gi&aacute;o v&agrave; Ch&iacute;nh Th\u1ed1ng Gi&aacute;o. \u0110\u1ebfn th&aacute;ng 10 n\u0103m 1962 Phong Tr&agrave;o T&acirc;n Ng\u0169 Tu\u1ea7n x&acirc;m nh\u1eadp v&agrave;o c&aacute;c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u1ea1i M\u1ef9, sau \u0111&oacute; lan v&agrave;o trong c&aacute;c tr\u01b0\u1eddng th\u1ea7n h\u1ecdc. Ch&iacute;nh Phong Tr&agrave;o T&acirc;n Ng\u0169 Tu\u1ea7n \u0111i v&agrave;o Gi&aacute;o H\u1ed9i C&ocirc;ng Gi&aacute;o l&agrave;m ph&aacute;t sinh ra Phong Tr&agrave;o C&ocirc;ng Gi&aacute;o &Acirc;n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng. T&iacute;nh \u0111\u1ebfn n\u0103m 1990, phong tr&agrave;o n&agrave;y bao g\u1ed3m tr&ecirc;n 55 tri\u1ec7u t&iacute;n \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c c&aacute;c gi&aacute;o ph&aacute;i trong Gi&aacute;o H\u1ed9i Tin L&agrave;nh.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Phong Tr&agrave;o L\u1eddi \u0110\u1ee9c Tin (Word of Faith Movement) \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 s\u1ef1 n\u1ed1i d&agrave;i c\u1ee7a Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9. Ngo&agrave;i nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m chung v\u1edbi Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9, Phong Tr&agrave;o L\u1eddi \u0110\u1ee9c Tin nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn &quot;quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin.&quot; Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c phong tr&agrave;o n&agrave;y tin r\u1eb1ng h\u1ecd c&oacute; th\u1ec3 d&ugrave;ng l\u1eddi n&oacute;i \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng &quot;quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin,&quot; v&agrave; nh\u01b0 v\u1eady, h\u1ecd c&oacute; th\u1ec3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng g&igrave; m&agrave; h\u1ecd tin r\u1eb1ng Th&aacute;nh Kinh \u0111&atilde; h\u1ee9a, nh\u01b0: s\u1ee9c kho\u1ebb, s\u1ef1 gi&agrave;u c&oacute;&#8230; Theo h\u1ecd, nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt chi ph\u1ed1i &quot;quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9c tin&quot; v\u1eadn h&agrave;nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi &yacute; ch\u1ec9 si&ecirc;u vi\u1ec7t c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Tr\u1eddi v&agrave; ch&iacute;nh \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Tr\u1eddi c\u0169ng b\u1ecb chi ph\u1ed1i b\u1edfi nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt n&agrave;y (?) Ngo&agrave;i ra, Phong Tr&agrave;o L\u1eddi \u0110\u1ee9c Tin c&ograve;n \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng t&iacute;n l&yacute; nh\u01b0: M\u1ed7i t&iacute;n nh&acirc;n l&agrave; m\u1ed9t \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Tr\u1eddi Con v&igrave; \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Tr\u1eddi d\u1ef1ng n&ecirc;n lo&agrave;i ng\u01b0\u1eddi c&ugrave;ng b\u1ea3n th\u1ec3 v\u1edbi Ng&agrave;i. T&iacute;n \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ebb m\u1ea1nh v&agrave; gi&agrave;u c&oacute;. T&iacute;n \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ ph\u1ea3i lu&ocirc;n c&oacute; nh\u1eefng l\u1eddi tuy&ecirc;n x\u01b0ng t&iacute;ch c\u1ef1c (positive confession). V&igrave; \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Tr\u1eddi \u0111&atilde; d&ugrave;ng l\u1eddi n&oacute;i \u0111\u1ec3 s&aacute;ng t\u1ea1o n&ecirc;n t&iacute;n nh&acirc;n c\u0169ng c&oacute; th\u1ec3 d&ugrave;ng nh\u1eefng l\u1eddi n&oacute;i t&iacute;ch c\u1ef1c \u0111\u1ec3 thu \u0111\u1ea1t nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 t&iacute;ch c\u1ef1c. \u0110\u1ea5ng Christ ch\u1ebft ph\u1ea7n th\u1ec3 x&aacute;c, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1ebft ph\u1ea7n t&acirc;m th\u1ea7n trong \u0111\u1ecba ng\u1ee5c, ch\u1ecbu Ma Qu\u1ef7 h&agrave;nh h\u1ea1, v&agrave; t&acirc;m th\u1ea7n c\u1ee7a Ng&agrave;i \u0111&atilde; \u0111\u01b0\u1ee3c t&aacute;i sinh trong \u0111\u1ecba ng\u1ee5c&#8230;<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">S&aacute;ng l\u1eadp vi&ecirc;n v&agrave; hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng Rhema Bible College t\u1ea1i Tulsa, Oklahoma, USA l&agrave; Kenneth Hagin (1917-2003), \u0111\u01b0\u1ee3c xem l&agrave; b\u1ed1 gi&agrave; (Papa Hagin) c\u1ee7a Phong Tr&agrave;o L\u1eddi \u0110\u1ee9c Tin. Nh\u1eefng gi&aacute;o s\u01b0 n\u1ed5i ti\u1ebfng kh&aacute;c c\u1ee7a phong tr&agrave;o n&agrave;y l&agrave;: Benny Hinn, Bishop Eddie L. Long, Clarence McClendon, Creflo Dollar, Ed Young, Fred Price, Jesse Duplantis, John Bevere, Joel Osteen, Joyce Meyer, Juanita Bynum, Karl Strader, Kenneth Copeland, Kim Clement, Larry Huch, Marilyn Hickey, Markus Bishop, Mike Murdock, Morris Cerullo, Myles Munroe, Oral Roberts, Paul Crouch, Paula White, Peter Popoff, R.W. Shambach, Robert Schuller, Rod Parsley, Rodney Howard-Browne, Robert Tilton, Steve Munsey, T.D. Jakes&#8230;<\/p>\n<p class=\"rtejustify\"><strong>Phong Tr&agrave;o C&ocirc;ng Gi&aacute;o &Acirc;n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng (The Catholic Charismatic Renewal Movement)<\/strong><\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Th&aacute;ng 2 n\u0103m 1967, m\u1ed9t s\u1ed1 nh&acirc;n vi&ecirc;n v&agrave; nhi\u1ec1u sinh vi&ecirc;n c\u1ee7a m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u01b0, Duquesne University, thu\u1ed9c Gi&aacute;o H\u1ed9i C&ocirc;ng Gi&aacute;o t\u1ea1i Pittsburgh, Pennsylvania, USA tr\u1ea3i qua m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m m&agrave; h\u1ecd g\u1ecdi l&agrave; &quot;\u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh.&quot; Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u1ecd kinh nghi\u1ec7m, l&agrave;: &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1,&quot; &quot;th&aacute;nh ti\u1ebfu&quot; (ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi th&aacute;nh &ndash; Holy laughter), xu\u1ea5t th\u1ea7n, kh&oacute;c, la, g&agrave;o, h&uacute;, tru nh\u01b0 ch&oacute;&#8230; kh&ocirc;ng th\u1ec3 t\u1ef1 k\u1ec1m ch\u1ebf. Li\u1ec1n sau \u0111&oacute;, nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n&agrave;y lan tr&agrave;n sang m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc t\u01b0 kh&aacute;c, c\u0169ng thu\u1ed9c Gi&aacute;o H\u1ed9i C&ocirc;ng Gi&aacute;o, University of Notre Dame, t\u1ea1i Indiana, USA. Notre Dame c&oacute; ngh\u0129a l&agrave; &quot;\u0110\u1ee9c B&agrave; c\u1ee7a ch&uacute;ng ta,&quot; (ch\u1ec9 v\u1ec1 b&agrave; Ma-ri). \u0110\u1ebfn n\u0103m 2003, Phong Tr&agrave;o C&ocirc;ng Gi&aacute;o &Acirc;n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng lan r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn tr&ecirc;n 230 qu\u1ed1c gia v&agrave; bao g\u1ed3m tr&ecirc;n 119 tri\u1ec7u t&iacute;n \u0111\u1ed3 C&ocirc;ng Gi&aacute;o.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">C&aacute;c Gi&aacute;o Ho&agrave;ng: Paul VI (n\u1eafm quy\u1ec1n: 1963-1978), John Paul II (n\u1eafm quy\u1ec1n: 1978-2005), v&agrave; Benedict XVI (n\u1eafm quy\u1ec1n: 2005 &#8211; \u0111\u1ebfn nay) \u0111\u1ec1u ch\u1ea5p nh\u1eadn Phong Tr&agrave;o C&ocirc;ng Gi&aacute;o &Acirc;n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng. Gi&aacute;o Ho&agrave;ng John Paul II cho r\u1eb1ng, phong tr&agrave;o n&agrave;y thu\u1ed9c v&agrave;o s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u01b0ng c\u1ee7a to&agrave;n Gi&aacute;o H\u1ed9i C&ocirc;ng Gi&aacute;o. Gi&aacute;o Ho&agrave;ng Paul v&agrave; Benedict khuy\u1ebfn c&aacute;o c&aacute;c th&agrave;nh vi&ecirc;n c\u1ee7a phong tr&agrave;o ph\u1ea3i gi\u1eef g&igrave;n s\u1ef1 th&ocirc;ng c&ocirc;ng gi\u1eefa h\u1ecd v&agrave; Gi&aacute;o H\u1ed9i C&ocirc;ng Gi&aacute;o.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Th&aacute;ng 3 n\u0103m 1992, Gi&aacute;o Ho&agrave;ng John Paul II \u0111&atilde; ph&aacute;t bi\u1ec3u nh\u01b0 sau: <em>&quot;Trong kho\u1ea3nh kh\u1eafc n&agrave;y c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed gi&aacute;o h\u1ed9i, s\u1ef1 Ph\u1ee5c H\u01b0ng &Acirc;n T\u1ee9 c&oacute; th\u1ec3 \u0111&oacute;ng m\u1ed9t vai tr&ograve; thi\u1ebft y\u1ebfu trong s\u1ef1 c\u1ed5 v\u0169 t&iacute;nh t\u1ef1 v\u1ec7 r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi t&iacute;n \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea5ng Christ trong nh\u1eefng x&atilde; h\u1ed9i m&agrave; th\u1ebf t\u1ee5c v&agrave; v\u1eadt ch\u1ea5t \u0111&atilde; l&agrave;m suy y\u1ebfu kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111&aacute;p \u1ee9ng \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh v&agrave; nh\u1eadn th\u1ee9c ti\u1ebfng g\u1ecdi t\u1eeb \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Tr\u1eddi c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. S\u1ef1 c\u1ed1ng hi\u1ebfn c\u1ee7a qu&yacute; v\u1ecb v&agrave;o c&ocirc;ng cu\u1ed9c t&aacute;i ph&uacute;c &acirc;m h&oacute;a x&atilde; h\u1ed9i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft qua l\u1eddi ch\u1ee9ng c&aacute; nh&acirc;n v\u1ec1 s\u1ef1 \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh ng\u1ef1 tr\u1ecb b&ecirc;n trong v&agrave; s\u1ef1 chi\u1ebfu ra s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a Ng&agrave;i qua c&aacute;c c&ocirc;ng t&aacute;c th&aacute;nh khi\u1ebft v&agrave; hi\u1ec7p m\u1ed9t.&quot;<\/em><\/p>\n<p class=\"rtejustify\">(&quot;At this moment in the Church&#39;s history, the Charismatic Renewal can play a significant role in promoting the much-needed defense of Christian life in societies where secularism and materialism have weakened many people&#39;s ability to respond to the Spirit and to discern God&#39;s loving call. Your contribution to the re-evangelization of society will be made in the first place by personal witness to the indwelling Spirit and by showing forth His presence through works of holiness and solidarity.&quot; &#8211; Address of Pope John Paul II to the ICCRO Council &#8211; March 14, 1992.)<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Ph\u1ea7n l\u1edbn ng\u01b0\u1eddi C&ocirc;ng Gi&aacute;o &Acirc;n T\u1ee9 tin r\u1eb1ng Phong Tr&agrave;o C&ocirc;ng Gi&aacute;o &Acirc;n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph&aacute;t sinh b\u1edfi l\u1eddi c\u1ea7u nguy\u1ec7n c\u1ee7a Gi&aacute;o Ho&agrave;ng John XXIII trong C&ocirc;ng \u0110\u1ed3ng Vatican II: <em>&quot;L\u1ea1y \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh&#8230; xin tu&ocirc;n tr&agrave;n s\u1ef1 \u0111\u1ea7y d\u1eaby c&aacute;c &acirc;n t\u1ee9 c\u1ee7a Ng&agrave;i&#8230; Xin l&agrave;m m\u1edbi l\u1ea1i nh\u1eefng s\u1ef1 l\u1ea1 l&ugrave;ng c\u1ee7a Ng&agrave;i trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i n&agrave;y nh\u01b0 l&agrave; m\u1ed9t L\u1ec5 Ng\u0169 Tu\u1ea7n m\u1edbi.&quot; <\/em>(&quot;O Holy Spirit&hellip; pour forth the fullness of your gifts&hellip; Renew your wonders in this day as by a new Pentecost&quot;).<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">\u0110i\u1ec1u \u0111&aacute;ng ch&uacute; &yacute; l&agrave; Phong Tr&agrave;o C&ocirc;ng Gi&aacute;o &Acirc;n T\u1ee9 Ph\u1ee5c H\u01b0ng kh&ocirc;ng lo\u1ea1i b\u1ecf s\u1ef1 th\u1edd l\u1ea1y h&igrave;nh t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a b&agrave; Ma-ri, s\u1ef1 l\u1ea7n chu\u1ed7i h\u1ea1t M&acirc;n-c&ocirc;i, s\u1ef1 c\u1ea7u nguy\u1ec7n v\u1edbi b&agrave; Ma-ri&#8230; c&ugrave;ng nhi\u1ec1u gi&aacute;o l&yacute; ph\u1ea3n Th&aacute;nh Kinh kh&aacute;c c\u1ee7a Gi&aacute;o H\u1ed9i C&ocirc;ng Gi&aacute;o. Nhi\u1ec1u nh&oacute;m &Acirc;n T\u1ee9 C&ocirc;ng Gi&aacute;o nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 xu\u1ea5t th\u1ea7n v&agrave; s\u1ef1 &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; trong khi k&ecirc;u c\u1ea7u b&agrave; Ma-ri (!)<\/p>\n<p class=\"rtejustify\"><strong>Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1 (The Signs and Wonders Movement)<\/strong><\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1 (The Signs and Wonders Movement) ho\u1eb7c &quot;L&agrave;n S&oacute;ng Th&aacute;nh Linh Th\u1ee9 Ba&quot; (The Third Wave of the Holy Spirit) b\u1eaft \u0111\u1ea7u v&agrave;o \u0111\u1ea7u th\u1eadp ni&ecirc;n 1980 v&agrave; v\u1eabn c&ograve;n k&eacute;o d&agrave;i cho \u0111\u1ebfn ng&agrave;y nay. C&aacute;c phong tr&agrave;o nh\u01b0: Vineyard Christian Fellowship, Global Harvest, Toronto Blessing, Eternal Grace l&agrave; bi\u1ebfn d\u1ea1ng c\u1ee7a Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1 kh&ocirc;ng ch\u1ea5p nh\u1eadn h\u1ecd thu\u1ed9c v\u1ec1 Ng\u0169 Tu\u1ea7n ho\u1eb7c &Acirc;n T\u1ee9.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">\u0110i\u1ec3m kh&aacute;c bi\u1ec7t n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n l&agrave; Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1 c&oacute; khuynh h\u01b0\u1edbng kh&ocirc;ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ki\u1ec7n &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; nh\u01b0 l&agrave; b\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111&atilde; \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh. Nhi\u1ec1u nh&agrave; l&atilde;nh \u0111\u1ea1o trong phong tr&agrave;o n&agrave;y kh&ocirc;ng h\u1ec1 c&oacute; kinh nghi\u1ec7m &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1,&quot; tr&aacute;i l\u1ea1i, h\u1ecd quan t&acirc;m \u0111\u1ebfn kh&iacute;a c\u1ea1nh d\u1ea5u k\u1ef3, ph&eacute;p l\u1ea1, c&aacute;c s\u1ef1 hi\u1ec7n th\u1ea5y, s\u1ef1 n&oacute;i ti&ecirc;n tri, c&ugrave;ng c&aacute;i g\u1ecdi l&agrave; &quot;l\u1eddi n&oacute;i th&ocirc;ng bi\u1ebft&quot; (the word of knowledge &ndash; \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn d\u1ee5ng trong ch\u01b0\u01a1ng tr&igrave;nh truy\u1ec1n h&igrave;nh 700 Club c\u1ee7a Pat Robertson trong s\u1ef1 tuy&ecirc;n b\u1ed1 c&aacute;c chi ti\u1ebft v\u1ec1 s\u1ef1 ch\u1eefa l&agrave;nh x\u1ea3y ra cho m\u1ed9t s\u1ed1 kh&aacute;n th&iacute;nh gi\u1ea3 \u0111ang ng\u1ed3i t\u1ea1i nh&agrave; ri&ecirc;ng, xem ch\u01b0\u01a1ng tr&igrave;nh 700 Club qua m&aacute;y truy\u1ec1n h&igrave;nh). Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1 ch\u1ea5p nh\u1eadn c\u1ea3 hai quan \u0111i\u1ec3m v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh:<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">1. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t&aacute;i sinh v&agrave; \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh khi th\u1eadt l&ograve;ng \u0103n n\u0103n t\u1ed9i v&agrave; tin nh\u1eadn \u0110\u1ea5ng Christ, (quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Tin L&agrave;nh truy\u1ec1n th\u1ed1ng). Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c Gi&aacute;o Ph&aacute;i Vineyard Christian Fellowship b\u1ea3o v\u1ec7 t&iacute;ch c\u1ef1c quan \u0111i\u1ec3m n&agrave;y.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">2. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh n\u1ebfu t&igrave;m c\u1ea7u \u0111i\u1ec1u n&agrave;y sau khi tin nh\u1eadn Ch&uacute;a, (quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n). B&aacute;p-tem b\u1eb1ng Th&aacute;nh Linh kh&ocirc;ng li&ecirc;n quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i m&agrave; ch\u1ec9 li&ecirc;n quan \u0111\u1ebfn n\u0103ng l\u1ef1c s\u1ed1ng \u0111\u1ea1o v&agrave; gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Peter Wagner (Global Havest Ministry) v&agrave; John Wimber (Vineyard Christian Fellowship) \u0111\u01b0\u1ee3c xem l&agrave; nh\u1eefng nh&acirc;n v\u1eadt ti&ecirc;n phong c\u1ee7a Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1. V&agrave;o n\u0103m 1977, Carol, v\u1ee3 c\u1ee7a Wimber, v\u1ed1n xu\u1ea5t th&acirc;n t\u1eeb C&ocirc;ng Gi&aacute;o, n\u1eb1m chi&ecirc;m bao th\u1ea5y m&igrave;nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th&aacute;nh Linh v&agrave; khi b&agrave; th\u1ee9c d\u1eady th&igrave; bi\u1ebft &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1.&quot; M\u01b0\u1eddi th&aacute;ng sau, Wimber kinh nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ef1 ch\u1eefa l&agrave;nh trong ch&iacute;nh th&acirc;n th\u1ec3 c\u1ee7a &ocirc;ng v&agrave; b\u1eaft \u0111\u1ea7u tin r\u1eb1ng vi\u1ec7c ch\u1eefa b\u1ec7nh, \u0111u\u1ed5i qu\u1ef7 nh\u01b0 \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Jesus l&agrave; kh\u1ea3 thi. Nh\u1edd quen bi\u1ebft v\u1edbi Peter Wagner, m\u1ed9t gi\u1ea3ng s\u01b0 t\u1ea1i Fuller Theological Seminary School of World Missions m&agrave; Wimber \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi c&ugrave;ng d\u1ea1y l\u1edbp &quot;D\u1ea5u L\u1ea1&quot; (Signs and Wonders) t\u1ea1i Fuller Seminary v\u1edbi Wagner. L\u1edbp h\u1ecdc n&agrave;y d\u1ea1y v\u1ec1 s\u1ef1 ch\u1eefa l&agrave;nh thi&ecirc;n th\u01b0\u1ee3ng v&agrave; tr\u1edf th&agrave;nh l\u1edbp h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t t\u1ea1i Fuller cho \u0111\u1ebfn khi b\u1ecb \u0111&igrave;nh ch\u1ec9 v&agrave;o n\u0103m 1985, v&igrave; c&aacute;c vi&ecirc;n ch\u1ee9c trong tr\u01b0\u1eddng c&oacute; nh\u1eefng th\u1eafc m\u1eafc v\u1ec1 t&iacute;nh th\u1ea7n h\u1ecdc v&agrave; kinh vi\u1ec7n c\u1ee7a m&ocirc;n h\u1ecdc.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">B&ecirc;n c\u1ea1nh hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;b\u1ecb gi\u1ebft trong Th&aacute;nh Linh&quot; nh\u01b0 trong c&aacute;c Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n, c&oacute; ba hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i b\u1eadt trong Phong Tr&agrave;o D\u1ea5u L\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l&agrave; s\u1ef1 th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Th&aacute;nh Linh, l&agrave;: Ti\u1ebfng C\u01b0\u1eddi Th&aacute;nh (The Holy Laughter &#8211; s\u1ef1 vui m\u1eebng khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th&aacute;nh Linh khi\u1ebfn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf th&agrave;nh &quot;say Th&aacute;nh Linh,&quot; kh&ocirc;ng k\u1ec1m h&atilde;m \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi bi\u1ec3u l\u1ed9 ni\u1ec1m vui), Ti\u1ebfng G\u1ea7m Ti&ecirc;n Tri (The Prophetic Roar &ndash; ti\u1ebfng r\u1ed1ng l\u1edbn ph&aacute;t ra t\u1eeb c\u1ed5 h\u1ecdng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th&aacute;nh Linh, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l&agrave; d\u1ea5u hi\u1ec7u \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Tr\u1eddi th&ocirc;ng b&aacute;o s\u1ef1 ki\u1ec7n Ng&agrave;i b\u1eaft \u0111\u1ea7u chi\u1ebfm l\u1ea1i quy\u1ec1n t\u1ec3 tr\u1ecb th\u1ebf gi\u1edbi n&agrave;y t\u1eeb Satan), v&agrave; &Acirc;m Thanh C\u1ee7a Th&uacute; V\u1eadt (The Animal Noises &ndash; s\u1ef1 tru, h&uacute;, g\u1ea7m g\u1eeb nh\u01b0 c&aacute;c lo&agrave;i th&uacute;, k\u1ec3 c\u1ea3 c\u1ee5c t&aacute;c nh\u01b0 g&agrave;, r\u1ed1ng nh\u01b0 heo, v&agrave; tru nh\u01b0 ch&oacute;&#8230; ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi &Acirc;n T\u1ee9 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a) [2]. G\u1ea7n \u0111&acirc;y, Wimber \u0111&atilde; y&ecirc;u c\u1ea7u c&aacute;c h\u1ed9i ch&uacute;ng thu\u1ed9c gi&aacute;o ph&aacute;i Vineyard Christian Fellowship do &ocirc;ng s&aacute;ng l\u1eadp ng\u01b0ng ch\u1ea5p nh\u1eadn hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng Ti\u1ebfng C\u01b0\u1eddi Th&aacute;nh.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\"><strong>C&aacute;c Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n trong H\u1ed9i Th&aacute;nh Vi\u1ec7t Nam<\/strong><\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Tin L&agrave;nh \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam v&agrave;o n\u0103m 1911 do c&aacute;c gi&aacute;o s\u0129 c\u1ee7a H\u1ed9i Truy\u1ec1n Gi&aacute;o Ph&uacute;c &Acirc;m Li&ecirc;n Hi\u1ec7p. V&agrave;o gi\u1eefa th\u1eadp ni&ecirc;n 1960, c&aacute;c Gi&aacute;o Ph&aacute;i Ng\u0169 Tu\u1ea7n, v&agrave; Gi&aacute;o Ph&aacute;i Anh Em (Quaker) \u0111em theo hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1,&quot; theo ch&acirc;n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l&iacute;nh vi\u1ec5n chinh Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam, v&agrave; t\u1ea1o ra v&agrave;i nh&oacute;m nh\u1ecf t\u1ea1i Saigon nh\u01b0ng kh&ocirc;ng g&acirc;y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn H\u1ed9i Th&aacute;nh Vi\u1ec7t Nam. Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam v&agrave;o cu\u1ed1i th\u1eadp ni&ecirc;n 1960 v&agrave; b\u1eaft \u0111\u1ea7u trong Gi&aacute;o H\u1ed9i C&ocirc;ng Gi&aacute;o tr\u01b0\u1edbc, qua Phong Tr&agrave;o C&ocirc;ng Gi&aacute;o V\u1ec1 Ngu\u1ed3n (do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi C&ocirc;ng Gi&aacute;o ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng quay l\u1ea1i v\u1edbi l\u1eddi Ch&uacute;a, l&agrave; Th&aacute;nh Kinh, kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng). Ch&iacute;nh hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; trong Phong Tr&agrave;o C&ocirc;ng Gi&aacute;o V\u1ec1 Ngu\u1ed3n g&acirc;y nhi\u1ec1u ch&uacute; &yacute; \u0111\u1ebfn c&aacute;c m\u1ee5c s\u01b0 v&agrave; t&iacute;n \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c H\u1ed9i Th&aacute;nh Tin L&agrave;nh Vi\u1ec7t Nam. C&oacute; m\u1ed9t s\u1ed1 sinh vi&ecirc;n Tin L&agrave;nh \u0111&atilde; tham d\u1ef1 sinh ho\u1ea1t v\u1edbi Phong Tr&agrave;o C&ocirc;ng Gi&aacute;o V\u1ec1 Ngu\u1ed3n v&agrave; nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1.&quot; Nhi\u1ec1u sinh vi&ecirc;n Tin L&agrave;nh kh&aacute;c b\u1eaft \u0111\u1ea7u nghi&ecirc;n c\u1ee9u v\u1ec1 c&aacute;c Gi&aacute;o Ph&aacute;i Ng\u0169 Tu\u1ea7n. \u0110i\u1ec1u \u0111&aacute;ng n&oacute;i l&agrave; thu\u1edf \u1ea5y t&agrave;i li\u1ec7u bi\u1ec7n gi&aacute;o th&igrave; &iacute;t, h\u1ea7u nh\u01b0 l&agrave; kh&ocirc;ng c&oacute;, trong khi c&aacute;c t&agrave;i li\u1ec7u c\u1ed5 v&otilde; v\u1ec1 Phong Tr&agrave;o Ng\u0169 Tu\u1ea7n th&igrave; tr&agrave;n ng\u1eadp, cho n&ecirc;n, c&aacute;c sinh vi&ecirc;n ch\u1ec9 h\u1ecdc bi\u1ebft m\u1ed9t chi\u1ec1u v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t&iacute;ch c\u1ef1c c\u1ee7a Ng\u0169 Tu\u1ea7n. H\u1ed9i Th&aacute;nh Vi\u1ec7t Nam, v&agrave;o th\u1eddi \u0111o\u1ea1n \u0111&oacute;, ph\u1ea7n l\u1edbn l&agrave; t&iacute;n \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c Gi&aacute;o Ph&aacute;i Ph&uacute;c &Acirc;m Li&ecirc;n Hi\u1ec7p (v\u1edbi danh x\u01b0ng ch&iacute;nh th\u1ee9c l&agrave;: H\u1ed9i Th&aacute;nh Tin L&agrave;nh Vi\u1ec7t Nam) \u0111&atilde; t&iacute;ch c\u1ef1c ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i c&aacute;c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &ldquo;\u0111\u1eb7t tay t&eacute; ng&atilde;&rdquo; v&agrave; &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1.&quot; &Iacute;t l&acirc;u sau, m\u1ed9t v&agrave;i m\u1ee5c s\u01b0 v&agrave; t&iacute;n \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c H\u1ed9i Th&aacute;nh Tin L&agrave;nh Vi\u1ec7t Nam nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; trong khi nh&oacute;m h\u1ecdp v\u1edbi c&aacute;c nh&oacute;m C&ocirc;ng Gi&aacute;o V\u1ec1 Ngu\u1ed3n, ho\u1eb7c trong khi nh&oacute;m h\u1ecdp v\u1edbi c&aacute;c nh&oacute;m Anh Em (Quaker). Sau \u0111&oacute;, m\u1ed9t v&agrave;i m\u1ee5c s\u01b0 \u0111&atilde; ly khai H\u1ed9i Th&aacute;nh Tin L&agrave;nh Vi\u1ec7t Nam, s&aacute;ng l\u1eadp c&aacute;c gi&aacute;o ph&aacute;i Ng\u0169 Tu\u1ea7n Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">N\u0103m 1972, t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam c&oacute; s\u1ef1 ph\u1ee5c h\u01b0ng ph&aacute;t sinh t\u1eeb Th&aacute;nh Kinh Th\u1ea7n H\u1ecdc Vi\u1ec7n t\u1ea1i Nha Trang. Trong cu\u1ed9c ph\u1ee5c h\u01b0ng \u0111&oacute;, kh&ocirc;ng c&oacute; s\u1ef1 ki\u1ec7n t&eacute; ng&atilde;, kh&ocirc;ng c&oacute; s\u1ef1 ki\u1ec7n &quot;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&quot; nh\u01b0ng c&oacute; s\u1ef1 tan v\u1ee1 c&otilde;i l&ograve;ng, kh&oacute;c l&oacute;c, \u0103n n\u0103n, x\u01b0ng t\u1ed9i t\u1eadp th\u1ec3, \u0111\u1ed1t b\u1ecf b&ugrave;a ch&uacute;, h&igrave;nh t\u01b0\u1ee3ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l&agrave;m h&ograve;a v\u1edbi nhau, c&oacute; s\u1ef1 ch\u1eefa l&agrave;nh b\u1ec7nh t\u1eadt t\u1ee9c th&igrave; (kh&ocirc;ng ph\u1ea3i l&agrave;nh b\u1ec7nh t\u1eeb t\u1eeb), c&oacute; s\u1ef1 \u0111u\u1ed5i qu\u1ef7, c&oacute; s\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng l\u1ea1i&#8230; ngh\u0129a l&agrave; c&oacute; \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 d\u1ea5u hi\u1ec7u H\u1ed9i Th&aacute;nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y d\u1eaby Th&aacute;nh Linh nh\u01b0 \u0111&atilde; \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch&eacute;p trong Th&aacute;nh Kinh. (Xin xem &quot;Ph&eacute;p L\u1ea1 R\u1eebng Xanh,&quot; B&agrave; Ph\u1ea1m V\u0103n N\u0103m; &quot;Vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Gi&ecirc;-h&ocirc;-va,&quot; Pastor Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u1ed1t; &quot;C&ocirc;ng Cu\u1ed9c Truy\u1ec1n Gi&aacute;o Tin L&agrave;nh,&quot; Pastor Ph\u1ea1m Xu&acirc;n T&iacute;n). Tr\u01b0\u1edbc khi H\u1ed9i Th&aacute;nh Vi\u1ec7t Nam b\u1ecb Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 x&acirc;m nh\u1eadp v&agrave; b\u1ecb c\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n \u0111&agrave;n &aacute;p th&igrave; \u0110\u1ee9c Ch&uacute;a Tr\u1eddi \u0111&atilde; th\u01b0\u01a1ng x&oacute;t, cho H\u1ed9i Th&aacute;nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ebfm tr\u1ea3i s\u1ef1 tu&ocirc;n tr&agrave;n Th&aacute;nh Linh, \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v&agrave;o \u0111&oacute; m&agrave; ph&acirc;n bi\u1ec7t v\u1edbi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng &ldquo;n&oacute;i ti\u1ebfng l\u1ea1&rdquo; \u0111\u1ebfn t\u1eeb t&agrave; linh.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">Sau n\u0103m 1975, Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u lan tr&agrave;n kh\u1eafp Mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam trong c&aacute;c nh&oacute;m T\u01b0 Gia, (nh\u1eefng nh&oacute;m nh\u1ecf nh&oacute;m h\u1ecdp th\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng Ch&uacute;a t\u1ea1i nh&agrave; ri&ecirc;ng \u0111\u1ec3 tr&aacute;nh s\u1ef1 \u0111&agrave;n &aacute;p c\u1ee7a ch&iacute;nh quy\u1ec1n), v&agrave; ph&aacute;t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd v&agrave;o cu\u1ed1i th\u1eadp ni&ecirc;n 1990 nh\u1edd c&aacute;c t&agrave;i li\u1ec7u v\u1ec1 &Acirc;n T\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra Vi\u1ec7t Ng\u1eef v&agrave; ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong c&aacute;c nh&oacute;m T\u01b0 Gia; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, c&oacute; nhi\u1ec1u gi&aacute;o s\u0129 &Acirc;n T\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo&agrave;i &acirc;m th\u1ea7m x&acirc;m nh\u1eadp Vi\u1ec7t Nam qua h&igrave;nh th\u1ee9c th\u0103m qu&ecirc; h\u01b0\u01a1ng v&agrave; du l\u1ecbch \u0111\u1ec3 qu\u1ea3ng b&aacute; cho Phong Tr&agrave;o &Acirc;n T\u1ee9. Trong giai \u0111o\u1ea1n \u0111&oacute;, H\u1ed9i Th&aacute;nh Tin L&agrave;nh Vi\u1ec7t Nam m\u1ed9t m\u1eb7t bu\u1ed9c ph\u1ea3i h&ograve;a ho&atilde;n v\u1edbi ch&iacute;nh quy\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c&ocirc;ng nh\u1eadn t\u01b0 c&aacute;ch ph&aacute;p nh&acirc;n, m\u1ed9t m\u1eb7t c&aacute;c m\u1ee5c s\u01b0 b\u1ecb c&aacute;n b\u1ed9 v&agrave; c&ocirc;ng an t&ocirc;n gi&aacute;o theo d&otilde;i ch\u1eb7t ch\u1ebd, cho n&ecirc;n, sinh ho\u1ea1t c\u1ee7a H\u1ed9i Th&aacute;nh d\u1ea7n d\u1ea7n b\u1ecb gi\u1ea3m thi\u1ec3u v&agrave; kh&ocirc; c\u1ea1n. Trong ho&agrave;n c\u1ea3nh \u0111&oacute;, nh\u1eefng s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n c&agrave;ng n\u1ed5 l\u1ef1c ph&aacute;t tri\u1ec3n m&ocirc; h&igrave;nh nh&oacute;m nh\u1ecf, nh&oacute;m t\u1ea1i t\u01b0 gia v&agrave; t&iacute;ch c\u1ef1c trong c&ocirc;ng t&aacute;c truy\u1ec1n gi&aacute;o. C&oacute; th\u1ec3 n&oacute;i, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tuy&ecirc;n x\u01b0ng \u0111\u1ee9c tin trong \u0110\u1ea5ng Christ thu\u1ed9c c&aacute;c H\u1ed9i Th&aacute;nh T\u01b0 Gia ph\u1ea7n l\u1edbn l&agrave; t&iacute;n \u0111\u1ed3 m\u1edbi ch\u1ee9 kh&ocirc;ng ph\u1ea3i t&iacute;n \u0111\u1ed3 t\u1eeb H\u1ed9i Th&aacute;nh Tin L&agrave;nh Vi\u1ec7t Nam chuy\u1ec3n sang.<\/p>\n<p class=\"rtejustify\">\u0110\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1eadp ni&ecirc;n 1990, v\u1edbi s\u1ef1 ti\u1ebfp s\u1ee9c c\u1ee7a c&aacute;c gi&aacute;o ph&aacute;i &Acirc;n T\u1ee9 v&agrave; Ng\u0169 Tu\u1ea7n Nam H&agrave;n, v\u1edbi &aacute;p l\u1ef1c c\u1ee7a c&aacute;c doanh nh&acirc;n Nam H&agrave;n tr&ecirc;n ch&iacute;nh quy <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/nguon-goc-va-tin-ly-cac-phong-trao-an-tu-va-ngu-tuan-48\/\">\u0110\u1ecdc Ti\u1ebfp \u2192<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-47","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-muc-luc"],"views":14882,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":359,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47\/revisions\/359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/timhieutinlanh.com\/biengiao\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}